Mantra 12
Rishi: Savitṛ hymn-complex (RV parallel tradition).
Devata: Savitṛ.
Chandas: Anuṣṭubh (YV form)
Samhita Patha (Devanagari)
सु॒ष्टु॒तिᳪ सु॑मती॒वृधो॑ रा॒तिᳪ स॑वि॒तुरी॑महे । प्र दे॒वाय॑ मती॒विदे॑
Transliteration
suṣṭutíṃ sumatīvŕdho rātíṃ savitúr īmahe | prá devā́ya mativíde ||
Translation
സവിതൃയിൽ നിന്ന് ഞങ്ങൾ ആ രാതിയെ (ദാനം) അപേക്ഷിക്കുന്നു; അത് സുമതിയെ വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നതാണ്—സുസംസ്കൃത സ്തുതി (സുഷ്ടുതി)യായി; അതിനെ ദേവനായ മതി-വിദ് (അന്തര്ഭാവം അറിയുന്നവൻ) മുമ്പിൽ സമർപ്പിക്കുന്നു.
Padapatha (Word Analysis)
सु॒ष्टु॒तिम् । सु॒म॒ति-वृधः॑ । रा॒तिम् । स॒वि॒तुः । ई॒महे । प्र । दे॒वाय॑ । म॒ति-विदे॑ ।
Word by Word
सु॒ष्टु॒तिम्good praise, well-uttered hymn
सु॒ष्टु॒तिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसु-स्तुति (स्तुति- प्रातिपदिक; √स्तु ‘स्तुतौ’ से)
सु॒मती॒वृधः(he who is) increaser of good thought/wise counsel
सु॒मती॒वृधः:
Kartā
TypeAdjective
Rootसुमति-वृध (वृध- प्रातिपदिक; √वृध् ‘वर्धने’ से)
रा॒तिम्gift, granting, bounty
रा॒तिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootराति (प्रातिपदिक; √रा/√रम्? वैदिक ‘दान/प्रदान’ अर्थे ‘राति’)
स॑वि॒तुःof Savitṛ
स॑वि॒तुः:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
ई॒महेwe seek / we request
ई॒महे:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√यम् (आत्मनेपद; वैदिक प्रयोग ‘ईमहे’ = ‘याचामहे/इच्छामहे’)
प्रforth, forward
प्र:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्र
दे॒वायto the god
दे॒वाय:
Sampradāna
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
मती॒विदे॑to the knower of thoughts/intentions
मती॒विदे॑:
Sampradāna (देवाय के विशेषणरूपेण)
TypeNoun/Adjective
Rootमती-विद् (विद्- प्रातिपदिक; √विद् ‘ज्ञाने’ से; समास: ‘मतीं वेत्ति’)
Entities Mentioned
S
SavitṛRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes