Mantra 43
Rishi: Traditionally connected with the Agnicayana transmission (school attribution; often treated as śrauta-prayoga rather than a single ṛṣi-claim).
Devata: Viśvakarman (with Indraic epithets in the vocatives).
Chandas: Mixed/irregular (yajus-formula with ṛc-like cadence).
Samhita Patha (Devanagari)
स बो॑धि सू॒रिर्म॒घवा॒ वसु॑पते॒ वसु॑दावन् । यु॒यो॒ध्यस्मद् द्वेषा॑ᳪसि वि॒श्वक॑र्मणे॒ स्वाहा॑
Transliteration
sa bṓdhi sū́rir maghávā vásupate vásudāvan | yuyōdhy asmád dvḗṣāṃsi viśvákarmāṇe svā́hā
Translation
ജാഗരിക്ക, ഹേ സൂരി (ഉദാരദാതാവ്), ഹേ മഘവൻ, ഹേ വസുപതേ (ധനത്തിന്റെ അധിപൻ), ഹേ വസുദാവൻ (സമ്പത്ത് നൽകുന്നവൻ)! ഞങ്ങളിൽ നിന്നു ദ്വേഷങ്ങളെ അകറ്റിക്കളയുക. വിശ്വകർമ്മണേ സ്വാഹാ.
Padapatha (Word Analysis)
सः । बोधि । सूरिः । मघवा । वसुपते । वसुदावन् । युयोधि । अस्मत् । द्वेषांसि । विश्वकर्मणे । स्वाहा ।
Word by Word
सःhe / that one
सः:
कर्तृ (सम्बोधनार्थ-प्रेरणायां कर्तृभावः)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
बोधिawake; be aware
बोधि:
क्रिया
TypeVerb
Root√बुध् (बोधने)
सूरिःpatron; liberal giver
सूरिः:
कर्तृ (बोधि इत्यस्य कर्तृ/सम्बोधितः)
TypeNoun
Rootसूरि (प्रातिपदिक)
मघवाthe bountiful one
मघवा:
कर्तृ/सम्बोधन (विशेषणरूपेण)
TypeNoun (epithet)
Rootमघवन् (प्रातिपदिक)
वसुपतेO lord of wealth
वसुपते:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootवसु-पति (प्रातिपदिक)
वसुदावन्O giver of wealth
वसुदावन्:
सम्बोधन
TypeAdjective (vocative)
Rootवसु-दा-वन् (प्रातिपदिक; वसूनि ददाति इति)
युयोधिward off; fight away
युयोधि:
क्रिया
TypeVerb
Root√युध् (युद्धे/निवारणे)
अस्मद्of us; our
अस्मद्:
सम्बन्ध (अपादान/अधिकरण-निरपेक्षः स्वाम्यर्थः)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
द्वेषांसिhatreds; hostile forces
द्वेषांसि:
कर्म (युयोधि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootद्वेषस् (प्रातिपदिक)
विश्वकर्मणेfor Viśvakarman
विश्वकर्मणे:
सम्प्रदान
TypeNoun (dative)
Rootविश्वकर्मन् (प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā (hail; offering-call)
स्वाहा:
(यागीय-उद्गारः; क्रियाविशेषणभावः)
TypeIndeclinable
Rootस्वाहा (निपात/अव्यय)
Entities Mentioned
V
ViśvakarmanI
Indra (Maghavan/Vasupati, implied)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes