Mantra 4
Rishi: RV Savitṛ tradition (unspecified here)
Devata: Savitṛ
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
यु॒ञ्जते॒ मन॑ उ॒त यु॑ञ्जते॒ धियो॒ विप्रा॒ विप्र॑स्य बृह॒तो वि॑प॒श्चित॑: । वि होत्रा॑ दधे वयुना॒विदेक॒ इन्म॒ही दे॒वस्य॑ सवि॒तुः परि॑ष्टुतिः
Transliteration
yuñjáte mána utá yuñjáte dhíyo víprā víprasya bṛható vipáścitaḥ | ví hótrā dadhe vayunāvíd éka ín mahī́ devásya savitúḥ páriṣṭutiḥ
Translation
അവർ മനസ്സിനെ യോജിപ്പിക്കുന്നു; ധികളെയും യോജിപ്പിക്കുന്നു—പ്രേരിതരിലെ പ്രേരിതർ, മഹത്തായവർ, സർവ്വജ്ഞരായ വിപശ്ചിത് ഋത്വിജർ. വിധാനജ്ഞനായ ഏകൻ ഹോതൃ-കർമ്മങ്ങളെ വിഭജിച്ചിരിക്കുന്നു; ദേവനായ സവിതാവിന്റെ പരിഷ്ടുതി മഹത്തായതും സർവ്വവ്യാപകവുമാണ്.
Padapatha (Word Analysis)
यु॒ञ्जते॑ । मनः॑ । उ॒त । यु॑ञ्जते । धियः॑ । विप्राः॑ । विप्र॑स्य । बृह॒तः । वि॑प॒श्चितः॑ । वि । होत्राः॑ । द॒धे । व॒यु॒ना॒-विद् । एकः॑ । इत् । म॒ही । दे॒वस्य॑ । स॒वि॒तुः । परि॑-स्तुतिः
Word by Word
युञ्जते(they) yoke / apply
युञ्जते:
Kartā
TypeVerb
Rootयुज् (युजँ समाधौ/युजिर् योगे)
मनःmind
मनः:
Karma
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
उतand / also
उत:
—
TypeIndeclinable
Rootउत
युञ्जते(they) yoke / apply
युञ्जते:
Kartā
TypeVerb
Rootयुज्
धियःthoughts / insights
धियः:
Karma
TypeNoun
Rootधि (धी) (प्रातिपदिक)
विप्राःinspired sages
विप्राः:
Kartā
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
विप्रस्यof the sage
विप्रस्य:
—
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
बृहतःof the great
बृहतः:
—
TypeAdjective
Rootबृहन्त् (प्रातिपदिक)
विपश्चितःof the wise / discerning
विपश्चितः:
—
TypeAdjective
Rootविपश्चित् (प्रातिपदिक)
विapart / forth (intensifier)
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि
होत्राthe priestly function (hotṛ-ship) / invocation
होत्रा:
Karma
TypeNoun
Rootहोत्रा (प्रातिपदिक)
दधेhe has placed / established
दधे:
Kartā
TypeVerb
Rootधा (डुधाञ् धारणपोषणयोः)
वयुनावित्the knower/guardian of (ritual) order and skill
वयुनावित्:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootवयुनावित् (वयुन + अवित्) (प्रातिपदिक)
एकःone / unique
एकः:
Kartā
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
इत्indeed / just
इत्:
—
TypeIndeclinable
Rootइत्
महीthe great (one) / greatness
मही:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootमही (प्रातिपदिक)
देवस्यof the god
देवस्य:
—
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सवितुःof Savitṛ
सवितुः:
—
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
परिष्टुतिःcomplete praise / encomium
परिष्टुतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootपरिष्टुति (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
S
SavitṛH
Hotṛ (as office, under Savitṛ’s apportioning)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes