Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 38

Rishi: Yajurvedic ritual lineage attribution (Śukla tradition).
Devata: Āpaḥ (Waters) and, secondarily, Oṣadhayaḥ (Plants).
Chandas: Triṣṭubh (with Yajus flexibility).

अ॒पो दे॒वीरुप॑ सृज॒ मधु॑मतीरय॒क्ष्माय॑ प्र॒जाभ्य॑: । तासा॑मा॒स्थाना॒दुज्जि॑हता॒मोष॑धयः सुपिप्प॒लाः

apó devī́r úpa sṛja mádhumatīr ayakṣmā́ya prajā́bhyaḥ | tāsā́m āsthānā́d új jihatām óṣadhayaḥ supippalā́ḥ

ഹേ ദേവീ ആപഃ (ജലങ്ങൾ), മധുമതികളായി ഇവിടെ ഒഴുകിവരിക—പ്രജകൾക്കായും യക്ഷ്മ (ക്ഷയരോഗ) നിവാരണത്തിനായും. അവയുടെ നിയതസ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് ഔഷധികൾ മുളച്ചുയർന്ന്, സമൃദ്ധഫലങ്ങളുള്ളവ (സുപിപ്പലാഃ) ആകട്ടെ.

अ॒पः । दे॒वीः । उप॑ । सृज । मधु॑-मतीः । अ॒य॒क्ष्माय॑ । प्र॒जाभ्य॑ः । तासा॑म् । आ॒स्थाना॑त् । उत् । जि॑हता॒म् । ओष॑धयः । सु॒-पि॒प्प॒लाः ।

अपःwaters
अपः:
कर्म (उप सृज—‘जलानि सृज’)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
देवीःdivine
देवीः:
कर्म/विशेषण (अपः)
TypeAdjective
Rootदेवी (देव- प्रातिपदिक)
उपtowards, near (as preverb)
उप:
TypeIndeclinable
Rootउप
सृजrelease, let flow
सृज:
क्रिया
TypeVerb
Rootसृज्
मधुमतीःsweet, honeyed
मधुमतीः:
कर्म/विशेषण (अपः)
TypeAdjective
Rootमधुमत् (प्रातिपदिक)
अयक्ष्मायfor freedom from disease
अयक्ष्माय:
सम्प्रदान (हितार्थे—‘अयक्ष्माय’)
TypeNoun
Rootयक्ष्म (प्रातिपदिक) + अ- (निषेध) → अयक्ष्म
प्रजाभ्यःfor the creatures/offspring
प्रजाभ्यः:
सम्प्रदान (हितार्थे)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
तासाम्of those (waters)
तासाम्:
सम्बन्ध (अपाम्)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
आस्थानात्from the place/seat
आस्थानात्:
अपादान (उज्जिहताम्—‘स्थानात्’)
TypeNoun
Rootआस्थान (प्रातिपदिक)
उत्up, out (as preverb)
उत्:
TypeIndeclinable
Rootउत्
जिहताम्let (them) leave/abandon
जिहताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootहा (जहाति) धातु
ओषधयःplants, herbs
ओषधयः:
कर्ता (जिहताम्)
TypeNoun
Rootओषधि (प्रातिपदिक)
सुपिप्पलाःhaving good fruit/berries (well-fruited)
सुपिप्पलाः:
कर्ता/विशेषण (ओषधयः)
TypeAdjective
Rootसु- (उपसर्ग) + पिप्पल (प्रातिपदिक) → सुपिप्पल
Ā
Āpaḥ (Divine Waters)
O
Oṣadhayaḥ (Plants/Herbs)