Mantra 10
Rishi: Aṅgiras-tradition invoked (aṅgirasvat)
Devata: Instrumental deity/implement (Abhri) with Agni as goal
Chandas: Jagatī (explicitly named)
Samhita Patha (Devanagari)
अभ्रि॑रसि॒ नार्य॑सि॒ त्वया॑ व॒यम॒ग्निᳪ श॑केम॒ खनि॑तुᳪ स॒धस्थ॒ आ । जाग॑तेन॒ छन्द॑साऽङ्गिर॒स्वत्
Transliteration
abhrír asi nā́ryasi tváyā vayám agníṃ śakema khánituṃ sadhástha ā́ | jā́gatená chándasā’ṅgirasvát
Translation
നീ അഭ്രി (കുഴിയെടുക്കുന്ന കോൽപ്പടി/കുടാലി) ആകുന്നു; നീ ഹാനി വരുത്തുന്നവളല്ല. നിനക്കാൽ ഞങ്ങൾ സധസ്ഥാനത്തിലുള്ള അഗ്നിയെ കുഴിച്ചെടുത്തു പുറത്തെടുക്കാൻ ശേഷിയുള്ളവരാകട്ടെ. ജാഗതീ ഛന്ദസ്സാൽ, അങ്ഗിരസ്വത്।
Padapatha (Word Analysis)
अ॒भ्रिः । अ॒सि॒ । ना । अ॒र्य॒सि॒ । त्वया॑ । व॒यम् । अ॒ग्निम् । श॒के॒म॒ । खनि॑तुम् । स॒धस्थे॑ । आ । जाग॑तेन । छन्द॑सा । अ॒ङ्गि॒र॒स्वत्
Word by Word
अभ्रिःthe spade/digging tool
अभ्रिः:
Kartā
TypeNoun
Rootअभ्रि- (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
नारीa woman
नारी:
Kartā
TypeNoun
Rootनारी- (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
—
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
त्वयाby/with you
त्वया:
Karaṇa
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
वयम्we
वयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अग्निम्Agni; fire
अग्निम्:
Karma
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
शकेमmay we be able
शकेम:
—
TypeVerb
Rootशक् (धातु)
खनितुम्to dig
खनितुम्:
—
TypeVerb
Rootखन् (धातु)
सधस्थेin the seat/base; in the proper place
सधस्थे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसधस्थ- (प्रातिपदिक)
आtowards; unto; (up to/completely)
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
जागतेनwith the wakeful/alert
जागतेन:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootजागत् (√जागृ, वर्तमान कृदन्त/प्रातिपदिक)
छन्दसाby/with the metre (chandas)
छन्दसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootछन्दस्- (प्रातिपदिक)
अङ्गिरस्वत्like/after the manner of the Aṅgiras; Aṅgiras-like
अङ्गिरस्वत्:
—
TypeAdjective
Rootअङ्गिरस् + वत् (तद्धित/मतुप्-सम; प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
Abhri (the spade/implement)A
AgniA
Aṅgiras (Aṅgiras-tradition)J
Jagatī ChandasRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes