Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 29

Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic transmission; specific ṛṣi ascription varies by anukramaṇī).
Devata: Rakṣoghna/apotropaic force; implicitly Agni/tapas as the burning power; and ‘vāja’ (victory, prize) as the sought efficacy.
Chandas: Mixed/prose-like yajus-formula (not a fixed ṛgvedic metre).

प्रत्यु॑ष्ट॒ᳪ रक्ष॒: प्रत्यु॑ष्टा॒ अरा॑तयो निष्ट॑प्त॒ᳪ रक्षो॒ निष्ट॑प्ता॒ अरा॑तयः । अनि॑शितोऽसि सपत्न॒क्षिद्वा॒जिनं॑ त्वा वाजे॒ध्यायै॒ सम्मा॑र्ज्मि । प्रत्यु॑ष्ट॒ᳪ रक्ष॒: प्रत्यु॑ष्टा॒ अरा॑तयो॒ निष्ट॑प्त॒ᳪ रक्षो॒ निष्ट॑प्ता॒ अरा॑तयः । अनि॑शिताऽसि सपत्न॒क्षिद्वा॒जिनीं॑ त्वा वाजे॒ध्यायै॒ सम्मा॑र्ज्मि

pratyū́ṣṭaṃ rakṣaḥ pratyū́ṣṭā arā́tayo niṣṭáptaṃ rakṣo niṣṭáptā arā́tayaḥ | aníśito ’si sapatna-kṣíd vājínaṃ tvā vājédhyāyai sammā́rjmi | pratyū́ṣṭaṃ rakṣaḥ pratyū́ṣṭā arā́tayo niṣṭáptaṃ rakṣo niṣṭáptā arā́tayaḥ | aníśitā ’si sapatna-kṣíd vājínīṃ tvā vājédhyāyai sammā́rjmi

പ്രത്യുഷ്ട (പിന്നോട്ട് തള്ളപ്പെട്ട/ദഗ്ധ) രക്ഷസ്; പ്രത്യുഷ്ട അരാതയഃ (ദുഷ്ട ശത്രുക്കൾ). നിഷ്ടപ്ത (സമ്പൂർണ്ണമായി ദഗ്ധ) രക്ഷസ്; നിഷ്ടപ്ത അരാതയഃ. നീ അനിശിത (മൂർച്ഛിക്കാത്ത/അനധാരിത) — സപത്നക്ഷിത് (പ്രതിസ്പർധികളെ നശിപ്പിക്കുന്നവൻ); വാജിൻ (വിജയി) നിന്നെ, വാജേധ്യായൈ (വാജ-വിജയത്തിനായി), ഞാൻ പൂർണ്ണമായി സംമാർജനം (ശുദ്ധമായി തുടച്ച്) ചെയ്യുന്നു. പ്രത്യുഷ്ട രക്ഷസ്; പ്രത്യുഷ്ട അരാതയഃ; നിഷ്ടപ്ത രക്ഷസ്; നിഷ്ടപ്ത അരാതയഃ. നീ അനിശിതാ — സപത്നക്ഷിത്; വാജിനീ (വിജയിനി) നിന്നെ, വാജേധ്യായൈ, ഞാൻ പൂർണ്ണമായി സംമാർജനം ചെയ്യുന്നു.

प्रति-उष्टम् । रक्षः । प्रति-उष्टाः । अरा॒तयः । नि-तप्तम् । रक्षः । नि-तप्ताः । अरा॒तयः । अ-नि॒शितः । अ॒सि । स॒प॒त्न-क्षि॑त् । वा॒जिनम् । त्वा । वा॒जे॒ध्या॒यै । सम्-मा॒र्ज्मि । प्रति-उष्टम् । रक्षः । प्रति-उष्टाः । अरा॒तयः । नि-तप्तम् । रक्षः । नि-तप्ताः । अरा॒तयः । अ-नि॒शिता । अ॒सि । स॒प॒त्न-क्षि॑त् । वा॒जिनीम् । त्वा । वा॒जे॒ध्या॒यै । सम्-मा॒र्ज्मि

प्रत्युष्टम्(well) scorched / burnt back
प्रत्युष्टम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootप्रति-उष् (उष् ‘उष्ण/दह्’ से निष्पन्न कृदन्त) / प्रत्युष्ट (प्रातिपदिक)
रक्षःthe demon, evil spirit
रक्षः:
कर्म
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
प्रत्युष्टाःscorched
प्रत्युष्टाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootप्रति-उष् / प्रत्युष्ट (प्रातिपदिक)
अरातयःhostilities, enemies
अरातयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअराति (प्रातिपदिक)
निष्टप्तम्thoroughly heated / burned
निष्टप्तम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootनि-तप् (तप् ‘तप्/दह्’) / निष्टप्त (प्रातिपदिक)
रक्षःthe demon
रक्षः:
कर्म
TypeNoun
Rootरक्षस् (प्रातिपदिक)
निष्टप्ताःthoroughly burned
निष्टप्ताः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootनि-तप् / निष्टप्त (प्रातिपदिक)
अरातयःhostilities, enemies
अरातयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअराति (प्रातिपदिक)
अनिशितःunsharpened; not set on (harm)
अनिशितः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootनि-शि (शि ‘तीक्ष्ण/शाण’) / अनिशित (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
सपत্নक्षित्destroyer of rivals
सपत্নक्षित्:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootस-पत्नी/सपत्न + क्षिद् (√क्षिद् ‘क्षय/नाश’ से कृदन्त)
वाजिनम्the vigorous one; winner (steed/hero)
वाजिनम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootवाजिन् (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
वाजेध्यायैfor winning/for the prize-impelling (act)
वाजेध्यायै:
सम्प्रदान (प्रयोजन-दत्त)
TypeNoun (purpose)
Rootवाजेध्य (प्रातिपदिक; वाज + इध्य ‘प्रज्वलित/उत्तेजित’ भाव)
सम्मार्ज्मिI wipe/clean (you)
सम्मार्ज्मि:
TypeVerb
Rootसम्-√मृज् (मृज् ‘मार्जन/शोधन’)
प्रत्युष्टम्scorched
प्रत्युष्टम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootप्रति-उष् / प्रत्युष्ट (प्रातिपदिक)
रक्षःdemon
रक्षः:
कर्म
TypeNoun
Rootरक्षस्
प्रत्युष्टाःscorched
प्रत्युष्टाः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootप्रति-उष् / प्रत्युष्ट
अरातयःenemies
अरातयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअराति
निष्टप्तम्burned
निष्टप्तम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootनि-तप् / निष्टप्त
रक्षःdemon
रक्षः:
कर्म
TypeNoun
Rootरक्षस्
निष्टप्ताःburned
निष्टप्ताः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootनि-तप् / निष्टप्त
अरातयःenemies
अरातयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअराति
अनिशिताunsharpened; not set on (harm)
अनिशिता:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootनि-शि / अनिशित (प्रातिपदिक)
असिyou are
असि:
TypeVerb
Rootअस्
सपत्नक्षित्destroyer of rivals
सपत्नक्षित्:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootसपत्न + क्षिद् (√क्षिद्)
वाजिनीम्the vigorous (female); winning one
वाजिनीम्:
कर्म
TypeNoun/Adjective
Rootवाजिनी (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद्
वाजेध्यायैfor winning/for prize-seeking
वाजेध्यायै:
सम्प्रदान (प्रयोजन)
TypeNoun (purpose)
Rootवाजेध्य
सम्मार्ज्मिI wipe/clean (you)
सम्मार्ज्मि:
TypeVerb
Rootसम्-√मृज्
A
Agni (tapas/burning force, implicit)
R
Rakṣoghna (anti-demonic force)
V
Vāja (victory/prize)