Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 30

शिवशक्त्यैक्य-तत्त्वविचारः / Inquiry into the Unity of Śiva and Śakti

Para–Apara Ontology

स्थिरं चरं च यद्विश्वं सृजतीति विनिश्चयः । ज्ञानक्रिया चिकीर्षाभिस्तिसृभिस्स्वात्मशक्तिभिः

sthiraṃ caraṃ ca yadviśvaṃ sṛjatīti viniścayaḥ | jñānakriyā cikīrṣābhistisṛbhissvātmaśaktibhiḥ

സ്ഥിരവും ചരവും ആയ സമസ്ത വിശ്വവും അവൻ സൃഷ്ടിക്കുന്നു എന്നത് ദൃഢനിശ്ചയം. അത് അവന്റെ സ്വാത്മശക്തികളുടെ ത്രിവിധ രൂപങ്ങളായ ജ്ഞാനശക്തി, ക്രിയാശക്തി, ചികീർഷാ/ഇച്ഛാശക്തി എന്നിവയാൽ.

स्थिरम्immobile
स्थिरम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस्थिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (यद्विश्वम् इत्यस्य)
चरम्mobile
चरम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootचर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
यत्which
यत्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम
विश्वम्universe
विश्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सृजतिcreates
सृजति:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध/उक्ति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
विनिश्चयःthe conclusion/decision
विनिश्चयः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविनिश्चय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ज्ञानक्रियाknowledge and action
ज्ञानक्रिया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootज्ञान + क्रिया (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (इतरेतर-द्वन्द्व); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (समाहार/एकवचन-प्रयोग)
चिकीर्षाभिःby/through intentions to act
चिकीर्षाभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootचिकीर्षा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/तृतीया), बहुवचन; साधन/हेतु-भाव
तिसृभिःby three
तिसृभिः:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootत्रि (संख्या-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘three’ (instrumental)
स्वात्मशक्तिभिःby (his) own self-powers
स्वात्मशक्तिभिः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootस्व + आत्म + शक्ति (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (स्वस्य आत्मनः शक्तयः / स्वात्मनः शक्तयः); स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

Suta Goswami

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Role: creative

S
Shiva

FAQs

The verse establishes Shiva (Pati) as the conscious source of creation, showing that the universe arises through His intrinsic triad of powers—knowledge, will, and action—highlighting His sovereignty beyond both the moving and unmoving worlds.

In Linga worship, devotees honor Shiva as the formless-conscious principle who also manifests as the worshippable form; this verse supports Saguna worship by explaining that manifestation is driven by Shiva’s own Shaktis, while He remains the supreme inner Self.

A practical takeaway is to meditate on Shiva as the union of jñāna-śakti, kriyā-śakti, and icchā-śakti while repeating the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya), offering bhakti with inner steadiness (sthira) amid life’s movement (cara).