Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 23

पञ्चावरणमार्गस्थं योगेश्वरस्तोत्रम्

Pañcāvaraṇa-mārga Stotra to Yogeśvara Śiva

शिवानुभावौ सर्वज्ञौ शिवज्ञानामृताशिनौ । तृप्तौ परस्परं स्निग्धौ शिवाभ्यां नित्यसत्कृतौ

śivānubhāvau sarvajñau śivajñānāmṛtāśinau | tṛptau parasparaṃ snigdhau śivābhyāṃ nityasatkṛtau

അവർ ഇരുവരും ശിവാനുഭവത്തിൽ സ്ഥാപിതരായി, സർവ്വജ്ഞരായി, ശിവജ്ഞാനാമൃതം കൊണ്ടു പോഷിതരായിരുന്നു. എപ്പോഴും തൃപ്തരായി, പരസ്പരം സ്നേഹത്തോടെ, ശിവനും അവന്റെ ശക്തിയും നിത്യമായി ആദരിച്ചവർ ആയിരുന്നു.

शिव-अनुभावौ(the two) having Śiva’s majesty/power
शिव-अनुभावौ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक) + अनुभाव (प्रातिपदिक)
Formसमासः (तत्पुरुष: शिवस्य अनुभावः); पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन
सर्वज्ञौall-knowing
सर्वज्ञौ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + ज्ञ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formसमासः (कर्मधारय: सर्वं जानातीति); पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन
शिव-ज्ञान-अमृत-आशिनौfeeding on the nectar of Śiva-knowledge
शिव-ज्ञान-अमृत-आशिनौ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक) + ज्ञान (प्रातिपदिक) + अमृत (प्रातिपदिक) + अश् (धातु)
Formसमासः (तत्पुरुष-श्रृङ्खला; ‘शिवज्ञानम्’ (षष्ठी/कर्मधारय-भाव), ‘शिवज्ञानामृतम्’ (तत्पुरुष), ‘अमृताशिन्’ (उपपद-समास)); कृदन्त: शतृ/इन्-प्रत्यय-प्रातिपदिक ‘आशिन्’ (eater); पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन
तृप्तौsatisfied
तृप्तौ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootतृप्त (कृदन्त-प्रातिपदिक; तृप् धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन
परस्परम्mutually
परस्परम्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपरस्परम् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; परस्पर-सम्बन्धे क्रियाविशेषण (reciprocal adverb)
स्निग्धौaffectionate
स्निग्धौ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस्निग्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक; स्निह् धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन
शिवाभ्याम्by the two Śivas (Śiva and Umā)
शिवाभ्याम्:
Karaṇa/Agent-Instrument (करण)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), द्विवचन
नित्य-सत्कृतौalways honored
नित्य-सत्कृतौ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनित्य (प्रातिपदिक) + सत्कृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; सत् + कृ धातु)
Formसमासः (कर्मधारय: नित्यं सत्कृतौ); कृदन्त (क्त-प्रत्यय ‘सत्कृत’), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, द्विवचन

Suta Goswami

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Sadāśiva

Mantra: शिवानुभावौ सर्वज्ञौ शिवज्ञानामृताशिनौ । तृप्तौ परस्परं स्निग्धौ शिवाभ्यां नित्यसत्कृतौ

Type: stotra

Shakti Form: Pārvatī

Role: teaching

S
Shiva
P
Parvati

FAQs

It praises the Shaiva ideal of liberation: the soul becomes inwardly fulfilled through Śiva-anubhava (direct realization) and śiva-jñāna, resulting in contentment, purity of relationship, and divine grace (Śiva-Śakti’s honoring).

Linga/Saguṇa worship is a doorway to śiva-jñāna: through steady devotion and contemplation of Śiva’s presence, the devotee is ‘nourished by the nectar of knowledge’ and matures from external worship to inner realization of Pati (Śiva).

The verse points to japa and contemplation that ripen into Shiva-jnana—especially Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya) with focused meditation on Śiva, supported by Shaiva disciplines such as bhasma (tripuṇḍra) and rudrākṣa when aligned with devotion and right understanding.