Maṇḍala–Pūjā–Homa Krama (Maṇḍala Worship and Homa Sequence for the Disciple)

Verse 1

उपमन्युरुवाच । ततः स्नानादिकं सर्वं समाप्याचार्यचोदितः । गच्छेद्बद्धांजलिर्ध्यायञ्छिवमण्डलपार्श्वतः

ഉപമന്യു പറഞ്ഞു—പിന്നീട് സ്നാനാദി എല്ലാ വിധികളും പൂർത്തിയാക്കി, ആചാര്യന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം, കൈകൂപ്പി ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട് ശിവമണ്ഡലത്തിന്റെ പാർശ്വത്തിലേക്ക് പോകണം.

Verse 2

अथ पूजां विना सर्वं कृत्वा पूर्वदिने यथा । नेत्रबंधनपर्यंतं दर्शयेन्मण्डलं गुरुः

അപ്പോൾ ഔപചാരിക പൂജ കൂടാതെ, മുൻദിവസം ചെയ്തതുപോലെ എല്ലാം നടത്തി, ഗുരു നേത്രബന്ധനം വരെ മണ്ഡലം ദർശിപ്പിക്കണം।

Verse 3

बद्धनेत्रेण शिष्येण पुष्पावकिरणे कृते । यत्रापतंति पुष्णाणि तस्य नामा ऽस्य संदिशेत्

കണ്ണുകെട്ടിയ ശിഷ്യൻ പുഷ്പങ്ങൾ ചിതറിച്ച ശേഷം, പുഷ്പങ്ങൾ വീഴുന്ന സ്ഥലത്തിന്റെ നാമം അവനോട് സൂചിപ്പിച്ച് അറിയിക്കണം।

Verse 4

तं चोपनीय निर्माल्यमण्डले ऽस्मिन्यथा पुरा । पूजयेद्देवमीशानं जुहुयाच्च शिवानले

അതിനെ ഇവിടെ ഈ നിർമാല്യ-മണ്ഡലത്തിലേക്ക് മുൻപുപോലെ കൊണ്ടുവന്ന്, ദേവൻ ഈശാനൻ (ശിവൻ)നെ പൂജിച്ച്, ശിവാഗ്നിയിൽ ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം।

Verse 5

शिष्येण यदि दुःस्वप्नो दृष्टस्तद्दोषशांतये । शतमर्धं तदर्धं वा जुहुयान्मूलविद्यया

ശിഷ്യൻ ദുഷ്സ്വപ്നം കണ്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ആ ദോഷശാന്തിക്കായി മൂലവിദ്യ (മൂലമന്ത്രം) കൊണ്ട് നൂറോ, അമ്പതോ, അല്ലെങ്കിൽ ഇരുപത്തിയഞ്ചോ ആഹുതികൾ ഹോമിക്കണം।

Verse 6

ततः सूत्रं शिखाबद्धं लंबयित्वा यथा पुरा । आधारपूजाप्रभृति यन्निवृत्तिकलाश्रयम्

അനന്തരം മുൻപുപോലെ ശിഖയോട് ബന്ധിച്ച സൂത്രം താഴേക്ക് വിടണം; തുടർന്ന് ആധാരപൂജ മുതൽ ആരംഭിച്ച് നിവൃത്തികലാശ്രിതമായ കര്‍മ്മം അനുഷ്ഠിക്കണം, അത് ജീവനെ ശിവോന്മുഖനാക്കുന്നു।

Verse 7

वागीश्वरीपूजनांतं कुर्याद्धोमपुरस्सरम् । अथ प्रणम्य वागीशं निवृत्तेर्व्यापिकां सतीम्

ഹോമപൂർവമായി വാഗീശ്വരിയുടെ പൂജ സമാപിപ്പിക്കണം. തുടർന്ന് നിവൃത്തിമാർഗ്ഗമാകെ വ്യാപിക്കുന്ന സതീശക്തിയായ വാഗീശനെ നമസ്കരിച്ച് ഭക്തിയോടെ മുന്നേറണം.

Verse 8

मण्डले देवमभ्यर्च्य हुत्वा चैवाहुतित्रयम् । प्रापयेच्च शिशोः प्राप्तिं युगपत्सर्वयोनिषु

മണ്ഡലത്തിൽ ദേവനെ അർച്ചിച്ച് അഗ്നിയിൽ മൂന്ന് ആഹുതികൾ അർപ്പിച്ച ശേഷം, സന്താനപ്രാപ്തി പ്രാർത്ഥിക്കണം—ഏത് യോനിയിൽ ജനനം വരേണ്ടതോ അവിടെയേ ഒരുമിച്ച് സന്തതി ലഭിക്കട്ടെ.

Verse 9

सूत्रदेहे ऽथ शिष्यस्य ताडनप्रोक्षणादिकम् । कृत्वात्मानं समादाय द्वादशांते निवेद्य च

അതിനുശേഷം ശിഷ്യന്റെ സൂത്രദേഹത്തിൽ താഡനം, പ്രോക്ഷണം മുതലായ കര്‍മ്മങ്ങൾ നടത്തി, ആചാര്യൻ തന്റെ ചൈതന്യം സംഹരിച്ച് ദ്വാദശാന്തത്തിൽ നിവേദനം ചെയ്യണം—ധ്യാനസമർപ്പണമായി അർപ്പിക്കണം.

Verse 10

ततो ऽप्यादाय मूलेन मुद्रया शास्त्रदृष्टया । योजयेन्मनसाचार्यो युगपत्सर्वयोनिषु

പിന്നീട് വീണ്ടും, ശാസ്ത്രോക്ത മുദ്രയോടുകൂടിയ മൂലമന്ത്രം ഗ്രഹിച്ച്, ആചാര്യൻ മനസ്സാൽ അതിനെ ഒരുമിച്ച് എല്ലാ യോനികളിലും യോജിപ്പിക്കണം—എല്ലാ നിലകളെയും ശിവാജ്ഞയിൽ നിയന്ത്രിക്കണം.

Verse 11

देवानां जातयश्चाष्टौ तिरश्चां पञ्च जातयः । जात्यैकया च मानुष्या योनयश्च चतुर्दश

ദേവന്മാർക്ക് എട്ട് ജാതികൾ, തിര്യക്‌ (മൃഗപക്ഷി മുതലായ) ജീവികൾക്ക് അഞ്ച് ജാതികൾ; മനുഷ്യർ ഒരേ ജാതി—ഇങ്ങനെ യോനികൾ (ജന്മസ്രോതസ്സുകൾ) ആകെ പതിനാലു।

Verse 12

तासु सर्वासु युगपत्प्रवेशाय शिशोर्धिया । वागीशान्यां यथान्यायं शिष्यात्मानं निवेशयेत्

ശിശുവിന്റെ ബുദ്ധി അവയെല്ലാം ഒരുമിച്ച് പ്രവേശിച്ച് അവയെ കൈവശപ്പെടുത്തുവാൻ, ഗുരു വിധിപ്രകാരം ശിഷ്യന്റെ അന്തഃസത്തയെ വാഗീശാനി (വാക്സ്വരൂപവും വിദ്യാധിഷ്ഠാത്രിയും) ദേവിയുടെ അധീനത്തിൽ സ്ഥാപിക്കണം।

Verse 13

गर्भनिष्पत्तये देवं संपूज्य प्रणिपत्य च । हुत्वा चैव यथान्यायं निष्पन्नं तदनुस्मरेत्

ഗർഭസിദ്ധിക്കായി ഭഗവാനെ വിധിപൂർവം പൂജിച്ച് പ്രണാമം ചെയ്ത്, നിയമപ്രകാരം ഹോമം നിർവഹിക്കണം; തുടർന്ന് നിർവഹിതമായ ആ സംസ്കാരവും അതിന്റെ പവിത്രഫലവും അന്തർമനസ്സിൽ സ്മരിച്ചു ധ്യാനിക്കണം।

Verse 14

निष्पन्नस्यैवमुत्पत्तिमनुवृत्तिं च कर्मणा । आर्जवं भोगनिष्पत्तिः कुर्यात्प्रीतिं परां तथा

ഇങ്ങനെ കർമത്തിലൂടെ സിദ്ധമായതിന്റെ ഉദ്ഭവവും അതിന്റെ തുടർച്ചയായ പ്രവാഹവും രണ്ടും ഗ്രഹിക്കണം. ആർജവവും ഭോഗങ്ങളുടെ യഥോചിത സിദ്ധിയും അതുപോലെ പരമാനന്ദം ജനിപ്പിച്ച് ശിവകൃപയിലേക്കു നയിക്കുന്നു।

Verse 15

निष्कृत्यर्थं च जात्यायुर्भोगसंस्कारसिद्धये । हुत्वाहुतित्रयं देवं प्रार्थयेद्देशिकोत्तमः

പ്രായശ്ചിത്തത്തിനും ജന്മം, ആയുസ്സ്, ഭോഗസംസ്കാരങ്ങളുടെ സിദ്ധിക്കും വേണ്ടി, ഉത്തമദേശികൻ മൂന്നു ആഹുതികൾ അർപ്പിച്ച് ദേവനായ ശിവനോട് പ്രാർത്ഥിക്കണം।

Verse 16

भोक्तृत्वविषयासंगमलं तत्कायशोधनम् । कृत्वैवमेव शिष्यस्य छिंद्यात्पाशत्रयं ततः

ഭോക്തൃത്വബോധവും വിഷയാസക്തിയും ജനിപ്പിക്കുന്ന മലിനത നീക്കി ഇങ്ങനെ ശിഷ്യന്റെ ദേഹം ശുദ്ധീകരിച്ച ശേഷം, ഗുരു ശിഷ്യന്റെ മൂന്ന് പാശങ്ങൾ (ബന്ധങ്ങൾ) ഛേദിക്കണം।

Verse 17

निकृत्या परि बद्धस्य पाशस्यात्यंतभेदतः । कृत्वा शिष्यस्य चैतन्यं स्वच्छं मन्येत केवलम्

ജീവനെ കെട്ടിപ്പിടിക്കുന്ന പാശബന്ധം പൂർണ്ണമായി ഛേദിച്ച്, ഗുരു ശിഷ്യന്റെ ചൈതന്യത്തെ നിർമലവും സുതാര്യവുമാക്കി, അത് സ്വസ്വരൂപപ്രകാശത്തിൽ മാത്രം നിലകൊള്ളുന്നതായി തിരിച്ചറിയണം।

Verse 18

हुत्वा पूर्णाहुतिं वह्नौ ब्रह्माणं पूजयेत्ततः । हुत्वाहुतित्रयं तस्मै शिवाज्ञामनुसंदिशेत्

അഗ്നിയിൽ പൂർണ്ണാഹുതി അർപ്പിച്ച ശേഷം ബ്രഹ്മാവിനെ പൂജിക്കണം. തുടർന്ന് അദ്ദേഹത്തിനായി മൂന്ന് ആഹുതികൾ അർപ്പിച്ച് ഭഗവാൻ ശിവന്റെ ആജ്ഞ അറിയിക്കണം।

Verse 19

पितामह त्वया नास्य यातुः शैवं परं पदम् । प्रतिबन्धो विधातव्यः शैवाज्ञैषा गरीयसी

ഹേ പിതാമഹാ! നിനക്കാൽ ഈ യാതുവായി മാറിയവൻ ശിവന്റെ പരമപദം പ്രാപിക്കാതിരിക്കുവാൻ പ്രതിബന്ധം ഏർപ്പെടുത്തണം; കാരണം ഇത് ശൈവാജ്ഞ, അത്യന്തം ഭാരവത്താണ്।

Verse 20

इत्यादिश्य तमभ्यर्च्य विसृज च विधानतः । समभ्यर्च्य महादेवं जुहुयादाहुतित्रयम्

ഇങ്ങനെ ഉപദേശിച്ച്, വിധിപൂർവ്വം അദ്ദേഹത്തെ അർച്ചിച്ച്, നിർദേശാനുസാരം അദ്ദേഹത്തെ വിസർജ്ജിക്കണം. തുടർന്ന് മഹാദേവനെ സമ്യകമായി പൂജിച്ച് അഗ്നിയിൽ മൂന്ന് ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം।

Verse 21

निवृत्त्या शुद्धमुद्धृत्य शिष्यात्मानं यथा पुरा । निवेश्यात्मनि सूत्रे च वागीशं पूजयेत्ततः

അതിനുശേഷം നിവൃത്തിയാൽ മുമ്പുപോലെ ശിഷ്യന്റെ ആത്മതത്ത്വത്തെ ശുദ്ധീകരിച്ച് ഉയർത്തി, അതിനെ ആത്മാവിലും പവിത്രസൂത്രത്തിലും (യജ്ഞോപവീതത്തിൽ) സ്ഥാപിച്ച്, പിന്നെ വാഗീശനെ (വാണിയുടെ ഈശ്വരനെ) പൂജിക്കണം.

Verse 22

हुत्वाहुतित्रयं तस्मै प्रणम्य च विसृज्य ताम् । कुर्यान्निवृत्तः संधानं प्रतिष्ठां कलया सह

അവനു ത്രിവിധ ആഹുതികൾ അർപ്പിച്ച്, നമസ്കരിച്ചു, ആ ആവാഹിത സന്നിധിയെ വിസർജ്ജിച്ച്— പിന്നെ ബാഹ്യപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്ന് നിവൃത്തനായി, കലാസഹിതം സംധാനവും പ്രതിഷ്ഠയും നിർവഹിക്കണം.

Verse 23

संधाने युगपत्पूजां कृत्वा हुत्वाहुतित्रयम् । शिष्यात्मनः प्रतिष्ठायां प्रवेशं त्वथ भावयेत्

സംധാന സമയത്ത് ഒരേസമയം പൂജ നടത്തി ത്രിവിധ ആഹുതികൾ അർപ്പിച്ച ശേഷം, ആചാര്യൻ ശിഷ്യന്റെ ആത്മാവ് പ്രതിഷ്ഠയിൽ പ്രവേശിച്ച് ശിവനിൽ ദൃഢമായി സ്ഥാപിതമാകുന്നതായി ധ്യാനിക്കണം.

Verse 24

ततः प्रतिष्ठामावाह्य कृत्वाशेषं पुरोदितम् । तद्व्याप्तिं व्यापिकां तस्य वागीशानीं च भावयेत्

അനന്തരം പ്രതിഷ്ഠാശക്തിയെ ആവാഹനം ചെയ്ത്, മുൻപറഞ്ഞ എല്ലാ വിധികളും പൂർത്തിയാക്കി, ആ ദേവത/മണ്ഡലം/ലിംഗത്തിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന സർവ്വവ്യാപിനീ ശക്തിയെയും, അവിടെയേ പവിത്ര വാക്കിന്റെ അധീശ്വരിയായ വാഗീശാനിയെയും ധ്യാനിക്കണം.

Verse 25

पूर्णेदुमंडलप्रख्यां कृत्वा शेषं च पूर्ववत् । विष्णवे संविशेदाज्ञां शिवस्य परमात्मनः

പൂർണ്ണചന്ദ്രമണ്ഡലത്തെപ്പോലെ അതിനെ രൂപപ്പെടുത്തി, ശേഷമുള്ള ക്രമം മുൻപുപോലെ നിർവഹിച്ചു, പരമാത്മാവായ ശിവന്റെ ആജ്ഞ വിഷ്ണുവിന് നിവേദിക്കണം.

Verse 26

विष्णोर्विसर्जनाद्यं च कृत्वा शेषं च विद्यया । प्रतिष्ठामनुसंधाय तस्यां चापि यथा पुरा

വിഷ്ണുവിന്റെ വിസർജനത്തോടെ ആരംഭിക്കുന്ന നിർദ്ദിഷ്ട വിധി ആദ്യം നിർവഹിച്ചു, തുടർന്ന് ശേഷിക്കുന്ന കര്‍മ്മങ്ങൾ മന്ത്രവിദ്യയാൽ പൂർത്തിയാക്കണം. പിന്നെ പ്രതിഷ്ഠയെ യഥാവിധി അനുശോധിച്ച്, അവിടെയും മുൻപുപോലെ പരമ്പരാനുസാരം അത് നിർവഹിക്കണം।

Verse 27

कृत्वानुचिन्त्य तद्व्याप्तिं वागीशां च यथाक्रमम् । दीप्ताग्नौ पूर्णहोमान्तं कृत्वा शेषं च पूर्ववत्

വിധി നിർവഹിച്ചു അവന്റെ സർവ്വവ്യാപ്തി ധ്യാനിക്കണം; തുടർന്ന് ക്രമമായി വാഗീശീ ദേവിയെ പൂജിക്കണം. ദീപ്ത അഗ്നിയിൽ പൂർണാഹുതി വരെ ഹോമം സമാപിപ്പിച്ച്, ശേഷിക്കുന്ന കർമങ്ങൾ മുൻവിധിപ്രകാരം ചെയ്യണം.

Verse 28

नीलरुद्रमुपस्थाप्य तस्मै पूजादिकं तथा । कृत्वा कर्म शिवाज्ञां च दद्यात्पूर्वोक्तवर्त्मना

നീലരുദ്രനെ യഥാവിധി സ്ഥാപിച്ച്, അവനു പൂജാദി കർമങ്ങൾ നടത്തണം. ശിവാജ്ഞാനുസൃതമായി വിധിച്ച അനുഷ്ഠാനങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി, മുൻപറഞ്ഞ മാർഗ്ഗത്തിൽ നിശ്ചിത ദാനം/അർപ്പണം നൽകണം.

Verse 29

तपस्तमपि चोद्वास्य कृत्वा तस्याथ शांतये । विद्याकलां समाधाय तद्व्याप्तिं चावलोकयेत्

തപസ്സിൽ നിന്നുയർന്ന ആ തേജസ്സും നീക്കി, അതിന്റെ ശാന്തിക്കായി ഏകാഗ്ര സമാധിയിൽ വിദ്യാകലയെ സ്ഥാപിച്ച്, അതിന്റെ സർവ്വവ്യാപ്തി ധ്യാനിച്ച് അവലോകനം ചെയ്യണം.

Verse 30

स्वात्मनो व्यापिकां तद्वद्वागीशीं च यथा पुरा । बालार्कसदृशाकारां भासयंतीं दिशो दश

മുന്പുപോലെ അവൻ വാഗീശീ ദേവിയെ തന്റെ സ്വാത്മാവുപോലെ സർവ്വവ്യാപിനിയായി ദർശിച്ചു—ഉദയബാലസൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തരൂപത്തിൽ, പത്ത് ദിക്കുകളെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നവളായി।

Verse 31

ततः शेषं यथापूर्वं कृत्वा देवं महेश्वरम् । आवाह्याराध्य हुत्वास्मै शिवाज्ञां मनसा दिशेत्

തുടർന്ന് ശേഷിക്കുന്ന കർമ്മങ്ങൾ മുൻപുപോലെ പൂർത്തിയാക്കി, ദേവ മഹേശ്വരനെ ആവാഹനം ചെയ്ത് ആരാധിച്ച്, അവനു ഹോമാഹുതി അർപ്പിക്കണം; പിന്നെ മനസ്സാൽ ശിവാജ്ഞയെ സ്വീകരിച്ച് അനുസരിക്കണം.

Verse 32

महेश्वरं तथोत्सृज्य कृत्वान्यां च कलामिमाम् । शांत्यतीतां कलां नीत्वा तद्व्याप्तिमवलोकयेत्

മഹേശ്വരനെയുമൊരു വിഷയമായി കരുതുന്ന ഭാവന പോലും ഉപേക്ഷിച്ച്, ഈ മറ്റൊരു ധ്യാനകല രൂപപ്പെടുത്തി; ‘ശാന്തി’ നിലയെ അതിക്രമിച്ച് അതീതകലയിൽ ബോധത്തെ നയിച്ച്, അതിന്റെ സർവ്വവ്യാപക വ്യാപ്തി ദർശിക്കണം.

Verse 33

स्वात्मनो व्यापिकां तद्वद्वागीशां च विचिंतयेत् । नभोमंडलसंकाशां पूर्णांतं चापि पूर्ववत्

അതുപോലെ തന്നെ സ്വാത്മാവിൽ വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന സർവ്വവ്യാപിനീ ശക്തിയെ ധ്യാനിക്കണം; അതുപോലെ പവിത്ര വാക്കിന്റെ അധിഷ്ഠാത്രി ദേവിയായ വാഗീശയെയും ധ്യാനിക്കണം. അവളെ ആകാശമണ്ഡലത്തെപ്പോലെ ദീപ്തയായി, ആദ്യം മുതൽ അവസാനം വരെ പൂർണ്ണമായി വ്യാപിച്ചവളായി—മുമ്പുപറഞ്ഞപോലെ—ഭാവിക്കണം.

Verse 34

कृत्वा शेषविधानेन समभ्यर्च्य सदाशिवम् । तस्मै समादिशेदाज्ञां शंभोरमितकर्मणः

നിർദ്ദേശിച്ച വിധിപ്രകാരം ശേഷിക്കുന്ന കർമങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി, സദാശിവനെ യഥാവിധി ആരാധിച്ച ശേഷം, അമിതകർമ്മങ്ങളുടെ നാഥനായ ശംഭുവിന്റെ ആജ്ഞ (നിർദ്ദേശം) അവനോട് അറിയിക്കണം.

Verse 35

तत्रापि च यथापूर्वं शिवं शिरसि पूर्ववत् । समभ्यर्च्य च वागीशं प्रणम्य च विसर्जयेत्

അവിടെയും മുമ്പുപോലെ ശിവനെ ശിരസ്സിൽ (മാനസികമായി) സ്ഥാപിക്കണം. വാഗീശൻ—വാക്കിന്റെ നാഥൻ—നെ യഥാവിധി ആരാധിച്ച്, നമസ്കരിച്ച്, അവസാനം ദേവതയെ വിസർജ്ജിക്കണം.

Verse 36

ततश्शिवेन सम्प्रोक्ष्य शिष्यं शिरसि पूर्ववत् । विलयं शांत्यतीतायाः शक्तितत्त्वे ऽथ चिंतयेत्

അനന്തരം ഗുരു ശിവശക്തിയാൽ മുൻപുപോലെ ശിഷ്യന്റെ ശിരസ്സിൽ പുണ്യജലം പ്രോക്ഷിച്ച്, ശാന്തിയെയും അതീതമായ ശക്തിതത്ത്വത്തിൽ ജീവബന്ധങ്ങളുടെ ലയം ധ്യാനിക്കണം।

Verse 37

षडध्वनः परे पारे सर्वाध्वव्यापिनी पराम् । कोटिसूर्यप्रतीकाशं शैवीं शक्तिञ्च चिन्तयेत्

ഷഡധ്വങ്ങളെ അതിക്രമിച്ച അപ്പുറത്തീരത്ത്, സർവാധ്വവ്യാപിനിയായ, കോടി സൂര്യന്മാരെപ്പോലെ ദീപ്തമായ പരമ ശൈവീ ശക്തിയെ ധ്യാനിക്കണം।

Verse 38

तदग्रे शिष्यमानीय शुद्धस्फटिकनिर्मलम् । प्रक्षाल्य कर्तरीं पश्चाच्छिवशास्त्रोक्तमार्गतः

അനന്തരം ശിഷ്യനെ മുന്നിൽ കൊണ്ടുവന്ന്, ശുദ്ധസ്ഫടികംപോലെ നിർമലമായ കത്തറി കഴുകി, പിന്നെ ശിവശാസ്ത്രത്തിൽ പറഞ്ഞ മാർഗ്ഗപ്രകാരം തുടരുക।

Verse 39

कुर्यात्तस्य शिखाच्छेदं सह सूत्रेण देशिकः । ततस्तां गोमये न्यस्य शिवाग्नौ जुहुयाच्छिखाम्

ദീക്ഷാഗുരു അവന്റെ ശിഖയും യജ്ഞോപവീതവും സഹിതം ഛേദിക്കണം. പിന്നെ ആ ശിഖ ഗോമായത്തിൽ വെച്ച് ശിവാഗ്നിയിൽ ആഹുതിയായി ഹോമം ചെയ്യണം।

Verse 40

वौषडंतेन मूलेन पुनः प्रक्षाल्य कर्तरीम् । हस्ते शिष्यस्य चैतन्यं तद्देहे विनिवर्तयेत्

‘വൗഷട്’ അന്ത്യമുള്ള മൂലമന്ത്രം ചൊല്ലി കത്തറി വീണ്ടും കഴുകി, ഗുരു ശിഷ്യന്റെ കൈയിലൂടെ ആ ദേഹത്തിൽ ചൈതന്യശക്തിയെ തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരണം।

Verse 41

ततः स्नातं समाचांतं कृतस्वस्त्ययनं शिशुम् । प्रवेश्य मंडलाभ्यासं प्रणिपत्य च दंडवत्

അതിനുശേഷം ശിശുവിനെ കുളിപ്പിച്ച്, ആചമനം ചെയ്യിച്ച്, സ്വസ്ത്യയന കർമ്മം നിർവഹിച്ചു, മണ്ഡലാഭ്യാസത്തിനായുള്ള പവിത്ര മണ്ഡലത്തിലേക്ക് പ്രവേശിപ്പിച്ചു; ശിശു ദണ്ഡവത് പ്രണാമം ചെയ്തു.

Verse 42

पूजां कृत्वा यथान्यायं क्रियावैकल्यशुद्धये । वाचकेनैव मंत्रेण जुहुयादाहुतित्रयम्

വിധിപ്രകാരം പൂജ നടത്തി, ക്രിയയിലെ അപാകതകൾ ശുദ്ധീകരിക്കാനായി, വാചകമായി ജപിക്കുന്ന മന്ത്രം കൊണ്ടുതന്നെ അഗ്നിയിൽ മൂന്ന് ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം.

Verse 43

उपांशूच्चारयोगेन जुहुयादाहुतित्रयम् । पुनस्संपूज्य देवेशं मन्त्रवैकल्यशुद्धये

ഉപാംശു ഉച്ചാരണയോഗത്തോടെ മൂന്ന് ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം. പിന്നെ ദേവേശനെ വീണ്ടും സമ്യകായി പൂജിച്ച് മന്ത്രത്തിലെ അപാകതയുടെ ശുദ്ധി നേടണം.

Verse 44

हुत्वाहुतित्रयं पश्चात्प्रार्थयेत्प्रांजलिर्गुरुः । भगवंस्त्वत्प्रसादेन शुद्धिरस्य षडध्वनः

മൂന്ന് ആഹുതികൾ അർപ്പിച്ച ശേഷം ഗുരു കരംകൂപ്പി പ്രാർത്ഥിക്കണം—“ഹേ ഭഗവൻ! നിന്റെ പ്രസാദത്താൽ ഈ ശിഷ്യന്റെ ഷഡധ്വത്തിന് ശുദ്ധി വരട്ടെ.”

Verse 45

कृता तस्मात्परं धाम गमयैनं तवाव्ययम् । इति विज्ञाप्य देवाय नाडीसंधानपूर्वकम्

“അതുകൊണ്ട്, ദേവാ, ഇവനെ നിന്റെ പരമ അവ്യയ ധാമത്തിലേക്ക് നയിക്കണമേ” എന്നു ദൈവത്തോട് അപേക്ഷിച്ചു. തുടർന്ന് നാഡീ-സന്ധാനം മുൻകൂട്ടിയായി യോഗസാധന ആരംഭിച്ചു.

Verse 46

पूर्णांतं पूर्ववत्कृत्वा ततो भूतानि शोधयेत् । स्थिरास्थिरे ततः शुद्ध्यै शीतोष्णे च ततः पदे

മുമ്പുപോലെ ‘പൂർണാന്തം’ വരെ ക്രമം പൂർത്തിയാക്കി, തുടർന്ന് ഭൂതതത്ത്വങ്ങളെ ശോധനം ചെയ്യണം. പിന്നെ ശുദ്ധിക്കായി സ്ഥിരവും അസ്ഥിരവും ധ്യാനിച്ച്, അതിനുശേഷം ശീത-ഉഷ്ണത്തിന്റെ പദത്തിലേക്ക് കടക്കണം.

Verse 47

ध्यायेद्व्याप्त्यैकताकारे भूतशोधनकर्मणि । भूतानां ग्रंथिविच्छेदं कृत्वा त्यक्त्वा सहाधिपैः

ഭൂതശോധനകർമ്മത്തിൽ സർവ്വവ്യാപിയായ ഏകതാസ്വരൂപത്തെ ധ്യാനിക്കണം. ഭൂതങ്ങളുടെ ഗ്രന്ഥികൾ ഛേദിച്ച്, അവയുടെ അധിപന്മാരോടുകൂടി അവയെ ത്യജിക്കണം; അപ്പോൾ ചേതന ബന്ധാതീതനായ പതി-ശിവനിൽ വിശ്രമിക്കും.

Verse 48

भूतानि स्थितयोगेन यो जपेत्परमे शिवे । विशोध्यास्य तनुं दग्ध्वा प्लावयित्वा सुधाकणैः

സ്ഥിരയോഗത്തിൽ സ്ഥാപിതനായി പരമശിവനെ ജപിക്കുന്നവൻ ഭൂതതത്ത്വങ്ങളെ ശോധനം ചെയ്ത് തന്റെ ദേഹപ്രകൃതിയെ നിർമ്മലമാക്കുന്നു; മലങ്ങളെ ദഹിപ്പിച്ച്, പിന്നെ കൃപാരൂപമായ സുധാകണങ്ങളാൽ അതിനെ പ്ലാവിതമാക്കുന്നു.

Verse 49

स्थाप्यात्मानं ततः कुर्याद्विशुद्धाध्वमयं वपुः । तत्रादौ शान्त्यतीतां तु व्यापिकां स्वाध्वनः कलाम्

ആദ്യം ആത്മാവിനെ സ്ഥിരപ്പെടുത്തി, പിന്നെ വിശുദ്ധ അധ്വങ്ങളാൽ നിർമ്മിതമായ ധ്യാനവപു രൂപപ്പെടുത്തണം. അവിടെ ആരംഭത്തിൽ, സ്വന്തം അധ്വത്തിന്റെ സർവ്വവ്യാപിനിയായ—ശാന്തിയെയും അതീതമായ—കലാശക്തിയെ ധ്യാനിക്കണം.

Verse 50

शुद्धामेव शिशोर्मूर्ध्नि न्यसेच्छान्तिमुखे तथा । विद्यां गलादिनाभ्यंतं प्रतिष्ठां तदधः क्रमात्

അവൻ ശിശുവിന്റെ തലയിൽ ‘ശുദ്ധാ’യെ സ്ഥാപിക്കണം; മുഖത്തിൽ അതുപോലെ ‘ശാന്തി’യെ. കഴുത്തിൽ നിന്ന് നാഭിവരെ ‘വിദ്യാ’യെ, അതിന് താഴെ ക്രമമായി ‘പ്രതിഷ്ഠാ’യെ സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 51

जान्वंतं तदधो न्यस्येन्निवृत्तिं चानुचिंतयेत् । स्वबीजैस्सूत्रमंत्रं च न्यस्यां गैस्तं शिवात्मकम्

മന്ത്രം മുട്ടുകളിൽയും പിന്നെ അതിന്റെ താഴെയും ന്യാസം ചെയ്ത് ‘നിവൃത്തി’ തത്ത്വം ധ്യാനിക്കണം. തത്തത് ബീജാക്ഷരങ്ങളോടുകൂടി സൂത്രമന്ത്രവും അവയവങ്ങളിൽ ന്യാസം ചെയ്ത്, ആ ന്യാസം മുഴുവനും ശിവസ്വരൂപമാണെന്ന് തിരിച്ചറിയണം.

Verse 52

बुद्ध्वा तं हृदयांभोजे देवमावाह्य पूजयेत् । आशास्य नित्यसांनिध्यं शिवस्वात्म्यं शिशौ गुरुः

അവനെ അറിഞ്ഞ് ഹൃദയകമലത്തിൽ ആ ദേവനെ ആവാഹനം ചെയ്ത് പൂജിക്കണം. ഗുരു ശിഷ്യനെ ഉപദേശിക്കുമ്പോൾ, ഭഗവാന്റെ നിത്യസാന്നിധ്യവും ശിഷ്യനിൽ ശിവസ്വാത്മ്യബോധവും ലഭിക്കണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കണം.

Verse 53

शिवतेजोमयस्यास्य शिशोरापादयेद्गुणान् । अणिमादीन्प्रसीदेति प्रदद्यादाहुतित्रयम्

ഈ ശിശു ശിവതേജോമയനാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, അവനിൽ അണിമാ മുതലായ ദിവ്യഗുണങ്ങളെ ആവാഹനം ചെയ്യണം; ‘പ്രസീദ’ എന്നു ഉച്ചരിച്ച് മൂന്ന് ആഹുതികൾ അർപ്പിക്കണം.

Verse 54

तथैव तु गुणानेव पुनरस्योपपादयेत् । सर्वज्ञातां तथा तृप्तिं बोधं चाद्यन्तवर्जितम्

അതുപോലെ തന്നെ വീണ്ടും അവന്റെ ഗുണങ്ങളെയേ സ്ഥാപിക്കണം—അവന്റെ സർവ്വജ്ഞത, പരിപൂർണ്ണ തൃപ്തി, കൂടാതെ ആദി-അന്തമില്ലാത്ത ബോധം.

Verse 55

अलुप्तशक्तिं स्वातन्त्र्यमनंतां शक्तिमेव च । ततो देवमनुज्ञाप्य सद्यादिकलशैस्तु तम्

ശക്തി ഒരിക്കലും ക്ഷയിക്കാത്തവനും പരമ സ്വാതന്ത്ര്യസ്വരൂപനുമായും അനന്തശക്തിയുമായും ഉള്ള പ്രഭുവിനെ ധ്യാനിക്കണം. തുടർന്ന് ദേവന്റെ അനുവാദം പ്രാർത്ഥിച്ച്, സദ്യഃ (സദ്യോജാത) കലശം മുതലായ അഭിഷേകകലശങ്ങളാൽ അവനു വേണ്ട വിധി നിർവഹിക്കണം.

Verse 56

अभिषिंचेत देवेशं ध्यायन्हृदि यथाक्रमम् । अथोपवेश्य तं शिष्यं शिवमभ्यर्च्य पूर्ववत्

വിധിയുടെ ക്രമപ്രകാരം ഹൃദയത്തിൽ ധ്യാനിച്ചുകൊണ്ട് ദേവേശ്വരനെ അഭിഷേകം ചെയ്യണം. തുടർന്ന് ആ ശിഷ്യനെ ഇരുത്തി, മുൻപുപോലെ വീണ്ടും ഭഗവാൻ ശിവനെ അർച്ചിക്കണം.

Verse 57

लब्धानुज्ञः शिवाच्छैवीं विद्यामस्मै समादिशेत् । ओंकारपूर्विकां तत्र संपुटान्तु नमो ऽंतगाम्

ശിവനിൽ നിന്ന് അനുവാദം ലഭിച്ച ശേഷം ഗുരു ശിഷ്യനോട് ശൈവവിദ്യ (മന്ത്രവിദ്യ) ഉപദേശിക്കണം. അത് പ്രണവം ‘ഓം’ കൊണ്ട് ആരംഭിക്കണം; അവിടെ സമ്പുടം (രക്ഷാകവചം) ഉള്ളിൽ അന്തർനിഹിതമായ ‘നമോ’ വിനിയോഗിക്കണം.

Verse 58

शिवशक्तियुताञ्चैव शक्तिविद्यां च तादृशीम् । ऋषिं छन्दश्च देवं च शिवतां शिवयोस्तथा

ശിവശക്തിയാൽ യുക്തമായ ആ ശക്തിവിദ്യയും അതുപോലെ അറിയണം. അതിന്റെ ഋഷി, ഛന്ദസ്, ദേവത, കൂടാതെ ശിവ-ശക്തി എന്ന ദിവ്യ ദമ്പതികളുടെ ‘ശിവതാ’—അന്തര്നിഹിത ശിവസ്വഭാവവും ഗ്രഹിക്കണം.

Verse 59

पूजां सावरणां शम्भोरासनानि च सन्दिशेत् । पुनः संपूज्य देवेशं यन्मया समनुष्ठितम्

ശംഭുവിനെ സാവരണമായി (ആവരണദേവതകളോടുകൂടെ) പൂജിച്ച് വിധിപ്രകാരം ആസനങ്ങൾ ക്രമീകരിക്കണം. പിന്നെ ദേവേശ്വരനെ വീണ്ടും പൂജിച്ച് വിനയത്തോടെ അറിയിക്കണം—“ഈ വിധി ഞാൻ അനുഷ്ഠിച്ചു.”

Verse 60

सुकृतं कुरु तत्सर्वमिति विज्ञापयेच्छिवम् । सहशिष्यो गुरुर्देवं दण्डवत्क्षितिमंडले

“പുണ്യകര്മങ്ങൾ എല്ലാം ചെയ്യുക” എന്ന് ഗുരു ശിഷ്യന്മാരോടുകൂടെ ഭഗവാൻ ശിവനോട് അപേക്ഷിക്കണം; പിന്നെ ആ ദേവന്റെ മുമ്പിൽ ഭൂമിയിൽ ദണ്ഡവത് പ്രണാമം ചെയ്യണം.

Verse 61

प्रणम्योद्वासयेत्तस्मान्मंडलात्पावकादपि । ततः सदसिकाः सर्वे पूज्याः पूजार्हकाः क्रमात्

പ്രണാമം ചെയ്ത് ആ മണ്ഡലത്തിൽ നിന്ന്—അഗ്നിയിൽ നിന്നുപോലും—ആഹ്വാനിച്ച സാന്നിധ്യത്തെ വിധിപൂർവ്വം ഉദ്വാസനം ചെയ്യണം. തുടർന്ന് സഭയിൽ ഇരിക്കുന്ന, പൂജ്യരും പൂജാർഹരുമായ എല്ലാ അംഗങ്ങളെയും ക്രമമായി ആദരിക്കണം.

Verse 63

सेव्या वित्तानुसारेण सदस्याश्च सहर्त्विजः । वित्तशाठ्यं न कुर्वीत यदीच्छेच्छिवमात्मनः

സ്വന്തം ശേഷിയനുസരിച്ച് സഭാസദസ്സുകളെയും ഋത്വിജന്മാരെയും യഥോചിതമായി സേവിക്കണം. ധനകാര്യത്തിൽ വഞ്ചന ചെയ്യരുത്; ആത്മസ്വരൂപത്തിൽ ശിവനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ നേരായും നീതിയോടെയും ഇരിക്കണം.