Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 5

मन्त्रसिद्ध्यर्थं गुरुपूजा–आज्ञा–पौरश्चर्यविधिः / Guru-Authorization, Offerings, and Puraścaraṇa for Mantra-Siddhi

आचार्यं पूजयेद्विप्रः सर्वदातिप्रयत्नतः । हस्त्यश्वरथरत्नानि क्षेत्राणि च गृहाणि च । भूषणानि च वासांसि धान्यानि च धनानि च । एतानि गुरवे दद्याद्भक्त्या च विभवे सति

ācāryaṃ pūjayedvipraḥ sarvadātiprayatnataḥ | hastyaśvaratharatnāni kṣetrāṇi ca gṛhāṇi ca | bhūṣaṇāni ca vāsāṃsi dhānyāni ca dhanāni ca | etāni gurave dadyādbhaktyā ca vibhave sati

ദ്വിജഭക്തൻ നിരന്തരം പരിശ്രമത്തോടെ ആചാര്യനെ പൂജിക്കണം. ശേഷിയുണ്ടെങ്കിൽ ഭക്തിയോടെ ഗുരുവിന് ആന, കുതിര, രഥം, രത്നങ്ങൾ, വയൽ-ഗൃഹങ്ങൾ, ആഭരണ-വസ്ത്രങ്ങൾ, ധാന്യവും ധനവും സമർപ്പിക്കണം.

आचार्यम्the teacher/preceptor
आचार्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआचार्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
पूजयेत्should worship
पूजयेत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष? actually 3rd person singular; परस्मैपद, एकवचन, लोट्-अर्थे विधि (should worship)
विप्रःa brāhmaṇa
विप्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
सर्वदाalways
सर्वदा:
Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
अतिvery, exceedingly
अति:
Upapada/Modifier (विशेषण-भाव)
TypeIndeclinable
Rootअति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय (intensifier)
प्रयत्नतःwith effort
प्रयत्नतः:
Karaṇa (करण)
TypeIndeclinable
Rootप्रयत्न (प्रातिपदिक)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्यय (ablatival adverb), अर्थे ‘प्रयत्नेन’
हस्ति-अश्व-रथ-रत्नानिelephants, horses, chariots, and jewels
हस्ति-अश्व-रथ-रत्नानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootहस्ति + अश्व + रथ + रत्न (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (copulative)
क्षेत्राणिfields/lands
क्षेत्राणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
गृहाणिhouses
गृहाणि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
भूषणानिornaments
भूषणानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootभूषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
वासांसिgarments
वासांसि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवासस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
धान्यानिgrains
धान्यानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधान्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
धनानिwealth/treasures
धनानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
एतानिthese (things)
एतानि:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (demonstrative pronoun)
गुरवेto the guru
गुरवे:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootगुरु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन
दद्यात्should give
दद्यात्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
भक्त्याwith devotion
भक्त्या:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
विभवेwhen there is means/ability
विभवे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootविभव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन
सतिbeing (present), existing
सति:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formसत्-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्ग/नपुंसक? here locative singular agreeing with विभवे: सप्तमी एकवचन; ‘being/when (it) exists’

Suta Goswami (narrating Shiva Purana teachings to the sages of Naimisharanya)

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Sadāśiva

Role: nurturing

Offering: naivedya

S
Shiva

FAQs

It teaches that reverence to the ācārya is a primary Shaiva discipline: devotion becomes fruitful when guided by the guru, and selfless giving (dāna) purifies attachment, supporting the soul’s progress toward Shiva’s grace and liberation.

In Shaiva practice, proper Linga-worship and Saguna Shiva devotion are learned and safeguarded through the ācārya; honoring the guru is therefore treated as honoring the living conduit of Shiva’s instruction, mantra, and ritual order.

Guru-pūjā and dāna according to one’s means—offering wealth, food, clothing, or support to the teacher—along with disciplined devotion; the verse implies regulated practice under guidance rather than unguided austerity.