Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 15
श्रद्धामाहात्म्यं तथा देवीप्रश्नः
The Greatness of Śraddhā and Devī’s Question to Śiva
ईश्वर उवाच । न कर्मणा न तपसा न जपैर्नासनादिभिः । न ज्ञानेन न चान्येन वश्यो ऽहं श्रद्धया विना । श्रद्धा मय्यस्ति चेत्पुंसां येन केनापि हेतुना । वश्यः स्पृश्यश्च दृश्यश्च पूज्यस्संभाष्य एव च
īśvara uvāca | na karmaṇā na tapasā na japairnāsanādibhiḥ | na jñānena na cānyena vaśyo 'haṃ śraddhayā vinā | śraddhā mayyasti cetpuṃsāṃ yena kenāpi hetunā | vaśyaḥ spṛśyaśca dṛśyaśca pūjyassaṃbhāṣya eva ca
ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—കർമ്മം കൊണ്ടല്ല, തപസ്സുകൊണ്ടല്ല, ജപങ്ങളാലല്ല, ആസനാദികളാലും അല്ല; വെറും ജ്ഞാനത്താലും അല്ല, മറ്റേതൊന്നാലും അല്ല—ശ്രദ്ധയില്ലാതെ ഞാൻ ലഭ്യമല്ല. എന്നാൽ ഏതൊരു കാരണത്താലായാലും മനുഷ്യർക്കു എന്നിൽ ശ്രദ്ദ ഉണ്ടെങ്കിൽ, ഞാൻ അവർക്കു സുലഭനാകുന്നു—സമീപിക്കാവുന്നവൻ, സ്പർശിക്കാവുന്നവൻ, ദർശിക്കാവുന്നവൻ, പൂജ്യൻ, സംവദിക്കാവുന്നവൻ പോലും।
Lord Shiva (Ishvara)
Tattva Level: pati
Shiva Form: Sadāśiva
Significance: Establishes śraddhā/bhakti as the indispensable upāya for Śiva’s accessibility; frames darśana and sānnidhya as grace rather than mechanical ritual attainment.
FAQs
It teaches that Shiva is not “won” by external acts alone—karma, tapas, japa, or yogic techniques—unless they are rooted in śraddhā (faithful devotion). In Shaiva Siddhanta terms, grace and inner receptivity (bhakti/śraddhā) make the Lord experientially present.
The verse supports Saguna upāsanā: when faith is present, Shiva becomes dṛśya (seen) and pūjya (worshipped). Linga worship is effective not merely as ritual performance but as devotion-filled approach that invites Shiva’s self-revelation.
It prioritizes cultivating śraddhā while performing practices like japa and worship. A practical takeaway is to do Shiva-pūjā/Linga-archana or Panchakshara japa with sincere devotion rather than treating them as mechanical techniques.