Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 51
पशु-पाश-पतिविचारः / Inquiry into Paśu, Pāśa, and Pati
तत्कर्म भूयशः कृत्वा विनिवृत्य च भूयशः । तत्त्वस्य सह तत्त्वेन योगं चापि समेत्य वै
tatkarma bhūyaśaḥ kṛtvā vinivṛtya ca bhūyaśaḥ | tattvasya saha tattvena yogaṃ cāpi sametya vai
ആ সাধനാകർമ്മം വീണ്ടും വീണ്ടും ചെയ്തു, വീണ്ടും വീണ്ടും ബാഹ്യപ്രവർത്തനങ്ങളിൽ നിന്ന് പിന്മാറി, সাধകൻ നിശ്ചയമായി യോഗം പ്രാപിക്കുന്നു—തത്ത്വത്തെ തത്ത്വത്തോടു ചേർത്ത്—ശിവപതി മാർഗത്തിൽ തത്ത്വങ്ങളുടെ സത്യത്തെ ഏകീകരിച്ച് അതീതമാകുന്നു।
Suta Goswami
Tattva Level: pashu
Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti
Role: teaching
FAQs
It teaches that liberation-oriented yoga matures through repeated practice and repeated withdrawal from outward-going tendencies, culminating in a higher integration of the tattvas and movement toward Śiva (Pati) beyond bondage.
The verse supports Saguna upāsanā as disciplined practice that purifies the seeker; through steady worship and inner withdrawal, the mind becomes fit to realize Śiva’s transcendent reality beyond the tattvas, which the Liṅga signifies.
It implies abhyāsa (repeated sādhana) with pratyāhāra-like withdrawal—regular japa of Śiva-mantra (such as the Pañcākṣarī) and meditative turning inward to integrate and transcend the tattvas.