Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 45
मनु-शतरूपा-प्रसूतिः तथा दक्षकन्याविवाहाः
Manu–Śatarūpā, Prasūti, and the Marriages of Dakṣa’s Daughters
ऋतवः पितरस्तस्मादित्येषा वैदिकी श्रुतिः । युष्मादृतुषु सर्वे हि जायंते स्थास्नुजंगमा । तस्मादेते पितर आर्तवा इति च श्रुतम् । एवं पितॄणामेतेषामृतुकालाभिमानिनाम्
ṛtavaḥ pitarastasmādityeṣā vaidikī śrutiḥ | yuṣmādṛtuṣu sarve hi jāyaṃte sthāsnujaṃgamā | tasmādete pitara ārtavā iti ca śrutam | evaṃ pitṝṇāmeteṣāmṛtukālābhimāninām
അതുകൊണ്ട് വൈദിക ശ്രുതി പറയുന്നു—“ഋതുക്കളാണ് പിതാക്കന്മാർ.” നിങ്ങൾ ഋതുരൂപരായി നിലചലനമുള്ള സകല ജീവികളും ജനിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഈ പിതാക്കന്മാർ ‘ആർത്തവ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു എന്നും ശ്രുതിയിൽ കേൾക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ അവർ ഋതുകാലത്തിന്റെ അധിഷ്ഠാതാക്കളായി ഗ്രഹിക്കപ്പെടുന്നു।
Suta Goswami
Tattva Level: pasha
Offering: naivedya
Cosmic Event: ṛtu-cakra (seasonal cycle) as generative principle
FAQs
It links the Pitṛs with ṛtu (seasonal order), teaching that life and embodiment unfold through divinely governed cycles of time; recognizing this order supports dharma and prepares the mind for liberation under Pati (Shiva), the ultimate Lord beyond time.
By showing that cosmic functions like seasons and generation operate through presiding powers, it points to Saguna Shiva as the supreme governor of all tattvas and regulators; Linga-worship centers the devotee in that higher sovereignty beyond changing seasons.
Perform Pitṛ-tarpaṇa and śrāddha in their proper seasonal times while maintaining Shiva-bhakti—daily japa of the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya) to transcend time-bound fluctuations and steady the mind.