Dehāśucitā-vicāraḥ (Inquiry into the Impurity of the Body)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास महाबुद्धे देहस्याशुचितां मुने । महत्त्वं च स्वभावस्य समासात्कथयाम्यहम्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—മഹാബുദ്ധിയായ വ്യാസാ, മുനേ, കേൾക്കുക. ദേഹത്തിന്റെ അശുചിത്വവും സ്വഭാവത്തിന്റെ മഹത്ത്വവും ഞാൻ സംക്ഷേപമായി പറയുന്നു.

Verse 2

शुक्रशोणितसंयोगाद्देहस्संजायते यतः । नित्यं विण्मूत्रसंपूर्णस्तेनायमशुचिस्स्मृतः

ദേഹം ശുക്ര-ശോണിത സംയോഗത്തിൽ നിന്നാണ് ജനിക്കുന്നത്; നിത്യവും വിണ്മൂത്രം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് ഇതിനെ അശുചി എന്നു സ്മരിക്കുന്നു. ശൈവജ്ഞാനദൃഷ്ടിയിൽ ഈ ബോധം വൈരാഗ്യം ഉണർത്തി, നശ്വരദേഹാസക്തി നീക്കി, മോക്ഷദാതാവായ ശുദ്ധ പതി ഭഗവാൻ ശിവനിലേക്കു साधകനെ തിരിക്കുന്നു.

Verse 3

यथांतर्विष्ठया पूर्णश्शुचिमान्न बहिर्घटः । शोध्यमानो हि देहोऽयं तेनायमशुचिस्ततः

പുറത്ത് ശുചിയായി തോന്നിയാലും അകത്ത് വിഷ്ഠ നിറഞ്ഞ ഘടം ശുദ്ധമല്ല; അതുപോലെ നിരന്തരം ശുദ്ധീകരിക്കേണ്ട ഈ ദേഹം സ്വഭാവതഃ അശുചിയാണ്.

Verse 4

संप्राप्यातिपवित्राणि पंचगव्यहवींषि चा । अशुचित्वं क्षणाद्यांति किमन्यदशुचिस्ततः

അത്യന്തം പവിത്രമാക്കുന്ന പഞ്ചഗവ്യവും ഹവനത്തിലെ പവിത്ര ആഹുതികളും സ്പർശിച്ചാൽ അശുചിത്വം ക്ഷണത്തിൽ അകന്നു പോകുന്നു; പിന്നെ മറ്റെന്ത് അശുചിത്വം ശേഷിക്കും?

Verse 5

हृद्यान्यप्यन्नपानानि यं प्राप्य सुरभीणि च । अशुचित्वं प्रयांत्याशु किमन्यदशुचिस्ततः

ഹൃദ്യം ആയ അന്നപാനങ്ങളും സുഗന്ധദ്രവ്യങ്ങളും പോലും അവനെ സ്പർശിച്ചാൽ ഉടൻ അശുദ്ധമാകുന്നു. അപ്പോൾ അവൻ അശുചിയെന്നതിന് മറ്റെന്ത് തെളിവ് വേണം?

Verse 6

हे जनाः किन्न पश्यंति यन्निर्याति दिनेदिने । स्वदेहात्कश्मलं पूतिस्तदाधारः कथं शुचिः

ഹേ ജനങ്ങളേ, ദിനംപ്രതി ശരീരത്തിൽ നിന്ന് എന്തെല്ലാം പുറത്തുപോകുന്നു എന്ന് നിങ്ങൾ എന്തുകൊണ്ട് കാണുന്നില്ല? സ്വന്തം ദേഹത്തിൽ നിന്നുതന്നെ മലിനതയും ദുർഗന്ധവും തുടർച്ചയായി പുറപ്പെടുമ്പോൾ, അതിന്റെ ആധാരമായ ഈ ശരീരം എങ്ങനെ ശുചിയെന്ന് പറയാം?

Verse 7

देहस्संशोध्यमानोऽपि पंचगव्यकुशांबुभिः । घृष्यमाण इवांगारो निर्मलत्वं न गच्छति

ദേഹം പഞ്ചഗവ്യവും കുശജലവുംകൊണ്ട് ശുദ്ധീകരിച്ചാലും അതിന് യഥാർത്ഥ നിർമലത ലഭിക്കില്ല—ഉരച്ചാലും കനൽക്കരി പാടില്ലാത്തതാകാത്തതുപോലെ.

Verse 8

स्रोतांसि यस्य सततं प्रभवंति गिरेरिव । कफमूत्रपुरीषाद्यैस्स देहश्शुध्यते कथम्

പർവതത്തിൽ നിന്നുള്ള നീരൊഴുക്കുകൾ പോലെ തുടർച്ചയായി ഒഴുകി പുറപ്പെടുന്ന—കഫം, മൂത്രം, മലമുതലായവ—ഇവയാൽ നിറഞ്ഞ ഈ ദേഹം എങ്ങനെ ശുദ്ധമാകും?

Verse 9

सर्वाशुचिनिधानस्य शरीरस्य न विद्यते । शुचिरेकः प्रदेशोऽपि विण्मूत्रस्य दृतेरिव

ഈ ശരീരം എല്ലാ അശുദ്ധികളുടെ നിധിയാണ്; ഇതിൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ ശുദ്ധമായ ഒരു ഭാഗം പോലും ഇല്ല—മലം മൂത്രം നിറഞ്ഞ തൊലിപ്പായ പോലെയത്രേ.

Verse 10

सृष्ट्वात्मदेहस्रोतांसि मृत्तोयैः शोध्यते करः । तथाप्यशुचिभांडस्य न विभ्रश्यति किं करः

ദേഹത്തിലെ വഴികളും രന്ധ്രങ്ങളും ഉണ്ടായ ശേഷം കൈ മണ്ണും വെള്ളവും കൊണ്ട് കഴുകാം; എങ്കിലും അശുദ്ധ പാത്രം സ്പർശിച്ചാൽ മലിനത കൈയിൽ ഒട്ടാതിരിക്കുമോ?

Verse 11

कायस्सुगंधधूपाद्यैर्य न्नेनापि सुसंस्कृतः । न जहाति स्वभावं स श्वपुच्छमिव नामितम्

സുഗന്ധവും ധൂപവും മുതലായവകൊണ്ട് എത്ര ശ്രമിച്ച് അലങ്കരിച്ചാലും ദേഹം തന്റെ സ്വഭാവം വിടുകയില്ല—അമർത്തി നേരെയാക്കിയ നായയുടെ വാൽ നിലനിൽക്കാത്തതുപോലെ.

Verse 12

यथा जात्यैव कृष्णोर्थः शुक्लस्स्यान्न ह्युपायतः । संशोद्ध्यमानापि तथा भवेन्मूर्तिर्न निर्मला

സ്വഭാവത്താൽ തന്നെ കറുപ്പായതു യാതൊരു ഉപായത്താലും വെളുപ്പാകാത്തതുപോലെ, സ്വഭാവത്താൽ അശുദ്ധമായ മൂർത്തി എത്ര ശുദ്ധീകരിച്ചാലും യഥാർത്ഥത്തിൽ നിർമലമാകുന്നില്ല.

Verse 13

जिघ्रन्नपि स्वदुर्गंधं पश्यन्नपि स्वकं मलम् । न विरज्येत लोकोऽयं पीडयन्नपि नासिकाम्

സ്വന്തം ദുർഗന്ധം മണത്താലും, സ്വന്തം മലിനത കണ്ടാലും—മൂക്കിനെ പീഡിപ്പിച്ചാലും—ഈ ലോകം വിരക്തിയിലേക്കു മാറുന്നില്ല; ദേഹമോഹത്തിന്റെ ബന്ധനം അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.

Verse 14

अहो मोहस्य माहात्म्यं येनेदं छादितं जगत् । शीघ्रं पश्यन्स्वकं दोषं कायस्य न विरज्यते

അഹോ, മോഹത്തിന്റെ മഹിമ എത്ര! അതിനാൽ ഈ സർവ്വജഗത്തും മറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. സ്വന്തം ദോഷം വേഗം കണ്ടാലും, ശരീരത്തോടുള്ള വിരക്തി ഉടൻ ഉണ്ടാകുന്നില്ല.

Verse 15

स्वदेहस्य विगंधेन न विरज्येत यो नरः । विरागकारणं तस्य किमेतदुपदिश्यते

സ്വദേഹത്തിന്റെ ദുർഗന്ധവും അശുചിത്വവും കണ്ടിട്ടും വിരക്തി വരാത്ത മനുഷ്യനോട്, ഉപദേശിച്ച് വേറെ ഏതു വൈരാഗ്യകാരണം പറയാനാകും?

Verse 16

सर्वस्यैव जगन्मध्ये देह एवाशुचिर्भवेत् । तन्मलावयवस्पर्शाच्छुचिरप्यशुचिर्भवेत्

ഈ ലോകത്തിൽ എല്ലാവർക്കും ദേഹം തന്നെയാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ അശുചി; ദേഹത്തിലെ മലിനാവയവങ്ങളുടെയും സ്രാവങ്ങളുടെയും സ്പർശം മൂലം ശുചിയുള്ളവനും അശുചിയാകുന്നു.

Verse 17

गंधलेपापनोदार्थ शौचं देहस्य कीर्तितम् । द्वयस्यापगमाच्छुद्धिश्शुद्धस्पर्शाद्विशुध्यति

ദേഹശൗചം എന്നു പറയുന്നത് ദുർഗന്ധവും മലിനലേപവും നീക്കുന്നതാണെന്ന് പ്രസിദ്ധമാണ്. ഈ രണ്ടും മാറുമ്പോൾ ശുദ്ധി ഉദിക്കുന്നു; ശുദ്ധത്തിന്റെ സ്പർശംകൊണ്ട് പൂർണ്ണമായി വിശുദ്ധനാകുന്നു.

Verse 18

गंगातोयेन सर्वेण मृद्भारैः पर्वतोपमैः । आमृत्योराचरेच्छौचं भावदुष्टो न शुध्यति

ആരെങ്കിലും മുഴുവൻ ഗംഗാജലത്തിൽ സ്നാനം ചെയ്ത്, പർവ്വതസമമായ മണ്ണുകൂമ്പാരങ്ങൾ കൊണ്ട് ദേഹം ലേപനം ചെയ്ത്, മരണത്തോളം ബാഹ്യശൗചം ആചരിച്ചാലും—ഭാവം ദുഷ്ടമായവൻ ശുദ്ധനാകുകയില്ല.

Verse 19

तीर्थस्नानैस्तपोभिर्वा दुष्टात्मा नैव शुध्यति । श्वदृतिः क्षालिता तीर्थे किं शुद्धिमधिगच्छति

തീർത്ഥസ്നാനങ്ങളാലോ തപസ്സുകളാലോ ദുഷ്ടാത്മാവ് ഒരിക്കലും ശുദ്ധനാകുന്നില്ല. തീർത്ഥത്തിൽ നായയുടെ തൊലി കഴുകിയാൽ അതിന് എന്ത് ശുദ്ധി ലഭിക്കും?

Verse 20

अंतर्भावप्रदुष्टस्य विशतोऽपि हुताशनम् । न स्वर्गो नापवर्गश्च देहनिर्दहनं परम्

അന്തര്ഭാവം ദുഷ്ടമായവന് പവിത്ര അഗ്നിയിൽ പ്രവേശിച്ചാലും സ്വർഗ്ഗവും ഇല്ല, അപവർഗ്ഗം (മോക്ഷം)യും ഇല്ല; അതു പരമദഹനം—ദേഹനാശം—മാത്രമാണ്.

Verse 21

सर्वेण गांगेन जलेन सम्यङ् मृत्पर्वतेनाप्यथ भावदुष्टः । आजन्मनः स्नानपरो मनुष्यो न शुध्यतीत्येव वयं वदामः

ഞങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു: ഭാവം ദുഷ്ടമായ മനുഷ്യൻ ശുദ്ധനാകുന്നില്ല—അവൻ മുഴുവൻ ഗംഗാജലത്തിൽ ശരിയായി സ്നാനം ചെയ്താലും, പവിത്ര പർവ്വതങ്ങളുടെ ശുദ്ധ മണ്ണും ഉപയോഗിച്ചാലും, ജന്മം മുതൽ സ്നാനപരനായിരുന്നാലും പോലും.

Verse 22

प्रज्वाल्य वह्निं घृततैलसिक्तं प्रदक्षिणावर्तशिखं महांतम् । प्रविश्य दग्धस्त्वपि भावदुष्टो न धर्ममाप्नोति फलं न चान्यत

നെയ്യും എണ്ണയും ഒഴിച്ച് പോഷിപ്പിച്ച, വലത്തോട്ടു വളയുന്ന മംഗളശിഖകളുള്ള മഹാ അഗ്നി ജ്വലിപ്പിച്ച് അതിൽ പ്രവേശിച്ച് ദഗ്ധനായാലും—അന്തര്ഭാവം ദുഷ്ടമെങ്കിൽ ധർമ്മവും ലഭിക്കില്ല, ആത്മഫലവും ലഭിക്കില്ല.

Verse 23

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां संसारचिकित्सायां देहा शुचित्वबाल्याद्यवस्थादुःखवर्णनं नाम त्रयोविंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിന്റെ അഞ്ചാം ഗ്രന്ഥമായ ഉമാസംഹിതയിലെ ‘സംസാരചികിത്സ’ വിഭാഗത്തിൽ ‘ദേഹത്തിന്റെ ശുചിത്വ-അശുചിത്വവും ബാല്യാദി അവസ്ഥകളിൽ നിന്നുള്ള ദുഃഖവിവരണവും’ എന്ന പേരിലുള്ള ഇരുപത്തിമൂന്നാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 24

भावशुद्धिः परं शौचं प्रमाणे सर्वकर्मसु । अन्यथाऽऽलिंग्यते कांता भावेन दुहितान्यथा

ഭാവശുദ്ധിയേ പരമ ശൗചം; എല്ലാ കര്‍മ്മങ്ങളിലും അതുതന്നെയാണ് യഥാർത്ഥ മാനദണ്ഡം. അല്ലെങ്കിൽ ഭാവദോഷം മൂലം പ്രിയയെ മകളെന്നപോലെയും, മകളെ പ്രിയയെന്നപോലെയും കരുതി ആലിംഗനം ചെയ്യാം.

Verse 25

मनसो भिद्यते वृत्तिरभिन्नेष्वपि वस्तुषु । अन्यथैव सुतं नारी चिन्तयत्यन्यथा पतिम्

വസ്തുക്കൾ സ്വഭാവത്തിൽ അഭിന്നമായാലും മനസ്സിന്റെ വൃത്തി വിഭജിക്കപ്പെടുന്നു. അതിനാൽ സ്ത്രീ പുത്രനെ ഒരു വിധം, ഭർത്താവിനെ മറ്റൊരു വിധം ചിന്തിക്കുന്നു.

Verse 26

पश्यध्वमस्य भावस्य महाभाग्यमशेषतः । परिष्वक्तोपि यन्नार्य्या भावहीनं न कामयेत्

ഈ ഭാവത്തിന്റെ മഹാഭാഗ്യം സമഗ്രമായി നോക്കുക; ആലിംഗിതയായാലും സ്ത്രീ ഹൃദയഭാവമില്ലാത്ത പുരുഷനെ ആഗ്രഹിക്കില്ല—അത്രമേൽ അനിവാര്യമാണ് സത്യഭാവം।

Verse 27

नाद्याद्विविधमन्नाद्यं भक्ष्याणि सुरभीणि च । यदि चिंतां समाधत्ते चित्ते कामादिषु त्रिषु

ചിത്തം കാമാദി മൂന്നു ദോഷങ്ങളുടെ ചിന്തയിൽ പതിഞ്ഞിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, രണ്ടു തരത്തിലുള്ള അന്നവും സുഗന്ധമുള്ള രുചികര ഭക്ഷ്യഭോജ്യങ്ങളും കഴിക്കരുത്।

Verse 28

गृह्यते तेन भावेन नरो भावाद्विमुच्यते । भावतश्शुचि शुद्धात्मा स्वर्गं मोक्षं च विंदति

മനുഷ്യൻ സ്വീകരിക്കുന്ന ഭാവം കൊണ്ടുതന്നെ ബന്ധിതനാകുന്നു; അതേ ഭാവം കൊണ്ടുതന്നെ വിമുക്തനാകുന്നു. ശുദ്ധഭാവം കൊണ്ട് അന്തരാത്മ ശുദ്ധിയായി സ്വർഗവും മോക്ഷവും ലഭിക്കുന്നു।

Verse 29

भावेनैकात्मशुद्धात्मा दहञ्जुह्वन्स्तुवन्मृतः । ज्ञानावाप्तेरवाप्याशु लोकान्सुबहुयाजिनाम्

ഭാവഭക്തിയാൽ ഏകാഗ്രനായി അന്തഃശുദ്ധനായി, അവൻ ഹോമത്തിൽ അർപ്പണം ചെയ്ത് ആഹുതികൾ സമർപ്പിച്ച് ശിവനെ സ്തുതിക്കുന്നു; മരണാനന്തരവും അവൻ शीഘ്രം ജ്ഞാനപ്രാപ്തിയുടെ ലക്ഷ്യം നേടി, അനേകം യാഗങ്ങൾ ചെയ്തവർക്കുള്ള ഉന്നത ലോകങ്ങളിൽ എത്തുന്നു।

Verse 30

ज्ञानामलांभसा पुंसां सद्वैराग्यमृदा पुनः । अविद्यारागविण्मूत्रलेपगंधविशोधनम्

ദേഹധാരികളായ ജീവികൾക്കായി സത്യജ്ഞാനത്തിന്റെ നിർമ്മലജലവും, വീണ്ടും സ്ഥിരവൈരാഗ്യത്തിന്റെ ശുദ്ധികര മണ്ണും—അവിദ്യയും രാഗവും എന്ന മലമൂത്രലേപവും ദുർഗന്ധവും കഴുകി നീക്കുന്നു।

Verse 31

एवमेतच्छरीरं हि निसर्गादशुचि स्मृतम् । त्वङ्मात्रसारं निःसारं कदलीसारसन्निभम्

ഇങ്ങനെ ഈ ശരീരം സ്വഭാവത്താൽ തന്നെ അശുചിയെന്ന് സ്മൃതിയിൽ പറയുന്നു. ഇതിന്റെ സാരം ത്വക്കുമാത്രമെന്നപോലെ തോന്നും; യഥാർത്ഥത്തിൽ നിസ്സാരം; വാഴത്തണ്ടിന്റെ ഉള്ള്‌പിത്തുപോലെ।

Verse 32

ज्ञात्वैवं दोषवद्देहं यः प्राज्ञश्शिथिलो भवेत् । देह भोगोद्भवाद्भावाच्छमचित्तः प्रसन्नधीः

ഇങ്ങനെ ദോഷമുള്ള ദേഹമാണെന്ന് അറിഞ്ഞ ജ്ഞാനി ആസക്തിയിൽ നിന്ന് ശിഥിലനാകുന്നു. ദേഹഭോഗങ്ങളിൽ നിന്നാണ് ഭാവങ്ങൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നത് എന്ന് കണ്ടു അവൻ ശാന്തചിത്തനും പ്രസന്നബുദ്ധിയുമാകുന്നു.

Verse 33

सोऽतिक्रामति संसारं जीवन्मुक्तः प्रजायते । संसारं कदलीसारदृढग्राह्यवतिष्ठते

അവൻ സംസാരത്തെ അതിക്രമിച്ച് ദേഹത്തിൽ തന്നേ ജീവന്മുക്തനാകുന്നു. അവനു സംസാരം വാഴത്തണ്ടിന്റെ ഉള്ള് പോലെയാണ്—ദൃഢമായി തോന്നിയാലും സാരമില്ലാത്തത്—പിടിക്കാവുന്നതുപോലെ നിലകൊള്ളുന്നു.

Verse 34

एवमेतन्महाकष्टं जन्म दुःखं प्रकीर्तितम् । पुंसामज्ञानदोषेण नानाकार्मवशेन च

ഇങ്ങനെ ‘ജന്മം’ എന്ന മഹാകഷ്ടകരമായ ദുഃഖം പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ദേഹധാരികൾക്ക് അത് അജ്ഞാനദോഷം കൊണ്ടും നാനാവിധ കർമ്മങ്ങളുടെ അധീനത കൊണ്ടും സംഭവിക്കുന്നു.

Verse 35

श्लोकार्धेन तु वक्ष्यामि यदुक्तं ग्रन्थकोटिभिः । ममेति परमं दुःखं न ममेति परं सुखम्

കോടിക്കണക്കിന് ഗ്രന്ഥങ്ങൾ പറഞ്ഞതിനെ ഞാൻ അർദ്ധശ്ലോകത്തിൽ പറയുന്നു—‘എന്റെത്’ എന്ന ഭാവം പരമദുഃഖം; ‘എന്റെത് അല്ല’ എന്ന ഭാവം പരമസുഖം.

Verse 36

बहवोपीह राजानः परं लोक मितो गताः । निर्ममत्वसमेतास्तु बद्धाश्शतसहस्रशः

ഇവിടെ അനേകം രാജാക്കന്മാരും പരമലോകത്തിലേക്ക് പോയി; എങ്കിലും നിർമമത്വം ഉണ്ടായിട്ടും അവർ ലക്ഷക്കണക്കിന് ബന്ധിതരായിരിക്കുന്നു।

Verse 37

गर्भस्थस्य स्मृतिर्यासीत्सा च तस्य प्रणश्यति । संमूर्छितेन दुःखेन योनियन्त्रनिपीडनात्

ഗർഭത്തിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന സ്മൃതിയും നശിക്കുന്നു; യോനിയന്ത്രത്തിന്റെ ചുരുക്ക-പീഡനത്തിൽ കടുത്ത ദുഃഖം മൂലം അവൻ മൂർച്ചിതനാകുന്നതിനാൽ।

Verse 38

बाह्येन वायुना वास्य मोहसङ्गेन देहिनः । स्पृष्टमात्रेण घोरेण ज्वरस्समुपजायते

ദേഹിയുടെ പ്രാണവായു ബാഹ്യവായുവാൽ കലങ്ങി മോഹബന്ധത്തിൽ കുടുങ്ങുന്നു; ആ ഭയങ്കര സ്പർശമാത്രത്തിൽ ജ്വരം ഉദിക്കുന്നു।

Verse 39

तेन ज्वारेण महता सम्मोहश्च प्रजायते । सम्मूढस्य स्मृतिभ्रंशश्शीघ्रं संजायते पुनः

ആ മഹാജ്വരത്തിൽ നിന്ന് മോഹം ജനിക്കുന്നു; മോഹിതനായവന് സ്മൃതിഭ്രംശം വേഗത്തിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും സംഭവിക്കുന്നു।

Verse 40

स्मृतिभ्रंशात्ततस्तस्य स्मृतिर्न्नोऽपूर्वकर्मणः । रतिः संजायते तूर्णं जन्तोस्तत्रैव जन्मनि

പിന്നീട് സ്മൃതിഭ്രംശം മൂലം മുൻജന്മകർമ്മങ്ങളുടെ സ്മൃതി അവനിൽ ഉദിക്കില്ല; എന്നാൽ അതേ ജന്മത്തിൽ തന്നെ ജീവിയിൽ രതിയും ആസക്തിയും വേഗത്തിൽ ജനിക്കുന്നു।

Verse 41

रक्तो मूढश्च लोकोऽयं न कार्य्ये सम्प्रवर्तते । न चात्मानं विजानाति न परं न च दैवतम्

ഈ ലോകം രാഗബന്ധിതവും മോഹഗ്രസ്തവുമായതിനാൽ ചെയ്യേണ്ട കര്‍മ്മത്തിൽ ശരിയായി പ്രവൃത്തിക്കുകയില്ല. അത് ആത്മസ്വരൂപത്തെയും പരമതത്ത്വത്തെയും ദൈവത്തെയും അറിയുന്നില്ല.

Verse 42

न शृणोति परं श्रेयस्सति कर्णेऽपि सन्मुने । न पश्यति परं श्रेयस्सति चक्षुषि तत्क्षमे

ഹേ സന്മുനേ! ചെവികൾ ഉണ്ടായിട്ടും അവൻ പരമശ്രേയസ്സിനെ കേൾക്കുന്നില്ല; കഴിവുള്ള കണ്ണുകൾ ഉണ്ടായിട്ടും ആ പരമശ്രേയസ്സിനെ കാണുന്നില്ല.

Verse 43

समे पथि शनैर्गच्छन् स्खलतीव पदेपदे । सत्यां बुद्धौ न जानाति बोध्यमानो बुधैरपि

സമമായ പാതയിൽ മന്ദഗതിയിൽ നടക്കുമ്പോഴും അവൻ ഓരോ പടിയിലും ഇടറുന്നതുപോലെ. ബുദ്ധന്മാർ ഉപദേശിച്ചാലും, സ്ഥിരവിവേകബുദ്ധി ഇല്ലാത്തതിനാൽ സത്യത്തെ അറിയുന്നില്ല.

Verse 44

संसारे क्लिश्यते तेन गर्भलोभवशानुगः । गर्भस्मृतेन पापेन समुज्झितमतिः पुमान्

അതുകൊണ്ട് സംസാരത്തിൽ അവൻ ക്ലേശിക്കുന്നു; ഗർഭലോഭത്തിന്റെ വശം അനുസരിക്കുന്ന പുരുഷൻ. ഗർഭസ്മൃതിയെന്ന പാപം മൂലം അവന്റെ മതി ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുകയും അവൻ മോഹഗ്രസ്തനാകുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 45

इत्थं महत्परं दिव्यं शास्त्रमुक्तं शिवेन तु । तपसः कथनार्थाय स्वर्गमोक्षप्रसाधनम्

ഇങ്ങനെ പരമ മഹത്തായ ദിവ്യശാസ്ത്രം സ്വയം ശ്രീശിവൻ തപസ്സിന്റെ വിധി വിശദീകരിക്കുവാൻ പ്രസ്താവിച്ചു; ഇത് സ്വർഗ്ഗവും മോക്ഷവും പ്രാപിപ്പിക്കുന്ന ഉപായമാണ്.

Verse 46

ये सत्यस्मिच्छिवे ज्ञाने सर्वकामार्थ साधने । न कुर्वन्त्यात्मनः श्रेयस्तदत्र महदद्भुतम्

സത്യമായ ശിവജ്ഞാനം—സകല ധർമ്മസമ്മത ആഗ്രഹങ്ങളും പുരുഷാർത്ഥങ്ങളും സിദ്ധിപ്പിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളത്—ലഭ്യമായിരിക്കെ പോലും സ്വന്തം പരമശ്രേയസ്സിനെ തേടാത്തവർ; ഇതാണ് ഇവിടെ മഹാദ്ഭുതം.

Verse 47

अव्यक्तेन्द्रियवृत्तित्वाद्बाल्ये दुःखं महत्पुनः । इच्छन्नपि न शक्नोति वक्तुं कर्त्तुं प्रतिक्रियाम्

ബാല്യത്തിൽ ഇന്ദ്രിയവൃത്തികൾ അവ്യക്തമായതിനാൽ വീണ്ടും മഹാദുഃഖം ഉണ്ടാകുന്നു; ആഗ്രഹിച്ചാലും സംസാരിക്കാനോ പ്രതിക്രിയയായി പ്രവർത്തിക്കാനോ കഴിയില്ല.

Verse 48

दंतोत्थाने महद्दुःखमल्पेन व्याधिना तथा । बालरोगैश्च विविधै पीडा बालग्रहैरपि

പല്ല് മുളയ്ക്കുന്ന സമയത്ത് മഹാദുഃഖം ഉണ്ടാകുന്നു; ചെറിയ രോഗം പോലും കഷ്ടം നൽകുന്നു. വിവിധ ബാലരോഗങ്ങളാലും ‘ബാലഗ്രഹ’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന പിടിത്തങ്ങളാലും കുഞ്ഞ് പീഡിതനാകുന്നു.

Verse 49

क्वचित्क्षुत्तृट्परीतांगः क्वचित्तिष्ठति संरटन् । विण्मूत्रभक्षणाद्यं च मोहाद्बालस्समाचरेत्

ചിലപ്പോൾ വിശപ്പും ദാഹവും പീഡിപ്പിക്കുന്ന ശരീരത്തോടെ ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും അലഞ്ഞുതിരിയും; ചിലപ്പോൾ അവിടെത്തന്നെ നിന്നു ആർ‍ത്തമായി കരയും. മോഹവശാൽ ബാലബുദ്ധിയുള്ളവൻ മലമൂത്രം ഭക്ഷിക്കുക പോലുള്ള ഹീനകൃത്യങ്ങളും ചെയ്യുന്നു.

Verse 50

कौमारे कर्णपीडायां मातापित्रोश्च साधनः । अक्षराध्ययनाद्यैश्च नानादुःखं प्रवर्तते

കൗമാരത്തിൽ കാത് കുത്തുന്നതിലെ വേദനയും, മാതാപിതാക്കളുടെ ശാസനയും, അക്ഷരപഠനം മുതലായ പരിശീലനങ്ങളും മൂലം ദേഹിക്ക് നാനാവിധ ദുഃഖങ്ങൾ ഉദ്ഭവിക്കുന്നു।

Verse 51

बाल्ये दुःखमतीत्यैव पश्यन्नपि विमूढधीः । न कुर्वीतात्मनः श्रेयस्तदत्र महदद्भुतम्

ബാല്യത്തിലെ ദുഃഖങ്ങൾ കടന്നിട്ടും, സത്യം കണ്ടിട്ടും, മോഹബുദ്ധിയുള്ളവൻ തന്റെ ആത്മശ്രേയസ്സിനായി പ്രവർത്തിക്കുകയില്ല—ഇതാണ് ഇവിടെ മഹത്തായ അത്ഭുതം.

Verse 52

प्रवृत्तेन्द्रियवृत्तित्वात्कामरोगप्रपीडनात् । तदप्राप्ते तु सततं कुतस्सौख्यं तु यौवने

ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എപ്പോഴും ബാഹ്യവിഷയങ്ങളിലേക്കു തിരിയുന്നതിനാലും കാമരോഗത്തിന്റെ പീഡനത്താലും, ആഗ്രഹിച്ചത് ലഭിക്കാതിരുന്നാൽ നിരന്തരം കലക്കം—അപ്പോൾ യൗവനത്തിൽ സുഖം എവിടെ?

Verse 53

ईर्ष्यया च महद्दुःखं मोहाद्रक्तस्य तस्य च । नेत्रस्य कुपितस्येव त्यागी दुःखाय केवलम्

ഈർഷ്യയിൽ നിന്ന് മഹാദുഃഖം ഉദ്ഭവിക്കുന്നു; മോഹവും രാഗവും മലിനമാക്കിയ മനസ്സുള്ളവന് ത്യാഗവും വെറും വേദനയായി മാറുന്നു—കോപത്തോടെ ജ്വലിക്കുന്ന കണ്ണുപോലെ.

Verse 54

न रात्रौ विंदते निद्रां कामाग्निपरिवेदितः । दिवापि च कुतस्सौख्यमर्थोपार्जनचिंतया

കാമാഗ്നിയിൽ ദഹിച്ചവൻ രാത്രിയിൽ നിദ്ര കണ്ടെത്തുന്നില്ല; പകലും ധനം സമ്പാദിക്കാനുള്ള ചിന്തയിൽ പീഡിതനായാൽ സുഖം എവിടെ നിന്ന്?

Verse 55

स्त्रीष्वध्यासितचित्तस्य ये पुंसः शुक्रबिन्दवः । ते सुखाय न मन्यन्ते स्वेदजा इव ते तथा

സ്ത്രീകളിൽ മനസ്സ് പതിഞ്ഞിരിക്കുന്ന പുരുഷനിൽ നിന്നുയരുന്ന ശുക്രബിന്ദുക്കൾ യഥാർത്ഥ സുഖകാരണമെന്നു കരുതപ്പെടുന്നില്ല; അവ സ്വേദജ ജീവികളുപോലെ നീചവും ക്ഷണഭംഗുരവും ആകുന്നു.

Verse 56

कृमिभिस्तुद्यमानस्य कुष्ठिनो वानरस्य च । कंडूयनाभितापेन यद्भवेत्स्त्रिषु तद्विदः

പുഴുക്കൾ കടിച്ചു തിന്നുന്ന കുഷ്ഠരോഗിയായ കുരങ്ങിന് ദഹനവേദനയും ചൊറിച്ചിലും മൂലമുള്ള യാതന എങ്ങനെയോ, അതുപോലെയുള്ള യാതന സ്ത്രീകളിലും പ്രകടമാകുന്നു എന്നു ജ്ഞാനികൾ അറിയുന്നു.

Verse 57

यादृशं मन्यते सौख्यं गंडे पूतिविनिर्गमात् । तादृशं स्त्रीषु मन्तव्यं नाधिकं तासु विद्यते

പുണ്ണിൽ നിന്ന് ദുർഗന്ധമുള്ള പുഴു പുറത്തുവരുമ്പോൾ ഒരാൾ സുഖമെന്ന് കരുതുന്നതുപോലെ, സ്ത്രീകളിൽ പറയപ്പെടുന്ന സുഖവും അതുപോലെയെന്നു ധരിക്കണം; അതിലധികം അവരിൽ ഒന്നുമില്ല.

Verse 58

विण्मूत्रस्य समुत्सर्गात्सुखं भवति यादृशम् । तादृशं स्त्रीषु विज्ञेयं मूढैः कल्पितमन्यथा

മലം മൂത്രം വിസർജ്ജിക്കുമ്പോൾ ഉണ്ടാകുന്ന സുഖം എങ്ങനെയോ, സ്ത്രീകളോടുള്ള കാമഭോഗത്തിലെ സുഖവും അതുപോലെയെന്നു അറിയുക; അതിനെ വേറെയെന്ന് കരുതുന്നത് മൂഢരുടെ കൽപ്പനയാണ്.

Verse 59

नारीष्ववस्तुभूतासु सर्वदोषाश्रयासु वा । नाणुमात्रं सुखं तासु कथितं पंचचूडया

പഞ്ചചൂഡാ പ്രസ്താവിച്ചു—“സ്ത്രീകൾ അസാരങ്ങളായി, സകലദോഷങ്ങളുടെ ആശ്രയമായി പറയപ്പെടുന്നു; അവരിൽ അണുമാത്രം പോലും യഥാർത്ഥസുഖം ഇല്ല.”

Verse 60

सम्माननावमानाभ्यां वियोगेनेष्टसंगमात् । यौवनं जरया ग्रस्तं क्व सौख्यमनुपद्रवम्

മാനാപമാനങ്ങളുടെ പ്രഹരത്താൽ, പ്രിയസംഗത്തിന്റെ വിരഹത്താൽ, യൗവനം ജരയാൽ ഗ്രസിക്കപ്പെടുമ്പോൾ—ഈ ലോകത്ത് നിർവ്യാഘാതസുഖം എവിടെ? അതുകൊണ്ട് അചലശരണം ശിവപാദങ്ങളിലാണ്।

Verse 61

वलीपलितखालित्यैश्शिथिलिकृतविग्रहम् । सर्वक्रियास्वशक्तिं च जरया जर्जरीकृतम्

ചുളിവ്, നര, കഷണ്ടി എന്നിവകൊണ്ട് ദേഹം ശിഥിലമാകുന്നു; വാർദ്ധക്യം മൂലം മനുഷ്യൻ എല്ലാ പ്രവർത്തികളിലും ശക്തിഹീനനായി ജീർണ്ണനാകുന്നു.

Verse 62

स्त्रीपुंसयौवनं हृद्यमन्योऽन्यस्य प्रियं पुरा । तदेव जरयाग्रस्तमनयोरपि न प्रियम्

മുമ്പ് സ്ത്രീ-പുരുഷരുടെ യൗവനം ഹൃദയഹാരിയായിരുന്നു; അവർ പരസ്പരം പ്രിയരായിരുന്നു. അതേ യൗവനം വാർദ്ധക്യം പിടിച്ചാൽ, ഇരുവർക്കും അത് അപ്രിയമാകുന്നു.

Verse 63

अपूर्ववत्स्वमात्मानं जरया परिवर्तितम् । यः पश्यन्नपि रज्येत कोऽन्यस्तस्मादचेतनः

സ്വന്തം സ്വരൂപം തന്നെ വാർദ്ധക്യം മൂലം മാറി, മുമ്പുപോലെ അല്ലെന്ന് കണ്ടിട്ടും ആരെങ്കിലും ആസക്തനാകുന്നുവെങ്കിൽ, അവനേക്കാൾ അചേതനൻ മറ്റാരുണ്ട്?

Verse 64

जराभिभूतः पुरुषः पुत्रीपुत्रादिबांधवैः । आसक्तत्वाद्दुराधर्षैर्भृत्यैश्च परिभूयते

വാർദ്ധക്യം കീഴടക്കിയ പുരുഷനെ മകൾ, മകൻ, കൊച്ചുമകൻ മുതലായ ബന്ധുക്കൾ അവഗണിക്കുന്നു; ആസക്തി മൂലം മുമ്പ് നേരിടാൻ ദുഷ്കരമായിരുന്ന ഭൃത്യന്മാരാലും അവൻ അപമാനിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 65

धर्ममर्थं च कामं वा मोक्षं वातिजरातुरः । अशक्तस्साधितुं तस्माद्युवा धर्मं समाचरेत्

അത്യന്തം വൃദ്ധനും രോഗപീഡിതനുമായവൻ ധർമ്മം, അർത്ഥം, കാമം അല്ലെങ്കിൽ മോക്ഷം പോലും സാധിപ്പാൻ അശക്തനാകുന്നു. അതിനാൽ യുവാവായിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ പരിശ്രമത്തോടെ ധർമ്മം ആചരിക്കണം.