Shloka 49
Dehāśucitā-vicāraḥ
Inquiry into the Impurity of the Body
क्वचित्क्षुत्तृट्परीतांगः क्वचित्तिष्ठति संरटन् । विण्मूत्रभक्षणाद्यं च मोहाद्बालस्समाचरेत्
kvacitkṣuttṛṭparītāṃgaḥ kvacittiṣṭhati saṃraṭan | viṇmūtrabhakṣaṇādyaṃ ca mohādbālassamācaret
ചിലപ്പോൾ വിശപ്പും ദാഹവും പീഡിപ്പിക്കുന്ന ശരീരത്തോടെ ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും അലഞ്ഞുതിരിയും; ചിലപ്പോൾ അവിടെത്തന്നെ നിന്നു ആർത്തമായി കരയും. മോഹവശാൽ ബാലബുദ്ധിയുള്ളവൻ മലമൂത്രം ഭക്ഷിക്കുക പോലുള്ള ഹീനകൃത്യങ്ങളും ചെയ്യുന്നു.
Suta Goswami (narrating the Purana’s teaching to the sages, conveying the Uma-samhita discourse on moha and degradation)
Tattva Level: pashu
FAQs
It warns that when the pashu (bound soul) is overtaken by moha and tamas, dignity and discrimination collapse, leading to extreme degradation; liberation requires turning toward Pati (Shiva) and restoring right discernment.
By highlighting the depths of delusion, it implicitly points to Saguna Shiva-worship (Linga, mantra, and devotion) as a stabilizing refuge that purifies the mind and loosens pasha (bondage) so the soul can rise from tamasic conduct.
The practical takeaway is sense-restraint and mantra-centered devotion—japa of the Panchakshara (Om Namaḥ Śivāya) with a sattvic discipline—so that hunger, thirst, and agitation do not drive the mind into moha.