गजासुरतपः–देवलोकक्षोभः (Gajāsura’s Austerities and the Disturbance of the Worlds)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास महाप्रेम्णा चरितं शशिमौलिनः । यथाऽवधीत्त्रिशूलेन दानवेन्द्रं गजासुरम्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വ്യാസാ! മഹാപ്രേമത്തോടെ ശശിമൗളിയായ ഭഗവാൻ ശിവന്റെ പാവനചരിതം ശ്രവിക്ക; അവൻ ത്രിശൂലത്തോടെ ദാനവേന്ദ്രനായ ഗജാസുരനെ എങ്ങനെ വധിച്ചുവെന്നത്।

Verse 2

दानवे निहते देव्या समरे महिषासुरे । देवानां च हितार्थाय पुरा देवाः सुखं ययुः

ദേവന്മാരുടെ ഹിതാർത്ഥം ദേവി യുദ്ധത്തിൽ ദാനവ മഹിഷാസുരനെ വധിച്ചപ്പോൾ, പുരാതന ദേവഗണം ശാന്തിയും സുഖവും നിറഞ്ഞ് പ്രസന്നചിത്തരായി പുറപ്പെട്ടു।

Verse 3

तस्य पुत्रो महावीरो मुनीश्वर गजासुरः । पितुर्वधं हि संस्मृत्य कृतं देव्या सुरार्थनात्

ഹേ മുനീശ്വരാ! അവന്റെ പുത്രൻ മഹാവീരനായ ഗജാസുരനായിരുന്നു. പിതൃവധം സ്മരിച്ച്, ദേവന്മാരുടെ അപേക്ഷപ്രകാരം ദേവിയുടെ പ്രേരണയാൽ, അവൻ ആ (വൈരപരമായ) കർമ്മം ആരംഭിച്ചു।

Verse 4

स तद्वैरमनुस्मृत्य तपोर्थं गतवान्वने । समुद्दिश्य विधिं प्रीत्या तताप परमं तपः

ആ വൈരം സ്മരിച്ച് അവൻ തപസ്സിനായി വനത്തിലേക്ക് പോയി; പ്രീതിഭക്തിയോടെ വിധിയെ ആഹ്വാനിച്ച്, നിയമപ്രകാരം പരമ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 5

अवध्योहं भविष्यामि स्त्रीपुंसैः कामनिर्जितः । संविचार्येति मनसाऽभूत्तपोरतमानसः

മനസ്സിൽ ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ചു—“ഞാൻ അവധ്യനാകും; സ്ത്രീയോ പുരുഷനോ മൂലമുള്ള കാമം എന്നെ ജയിക്കുകയില്ല”—എന്ന്; അവൻ തപസ്സിൽ ലീനമായ മനസ്സോടെ തപോനിഷ്ഠനായി।

Verse 6

स तेपे हिमवद्द्रोण्यां तपः परमदारु णम् । ऊर्द्ध्वबाहुर्नभोदृष्टिः पादांगुष्ठाश्रितावनिः

അവൻ ഹിമവാന്റെ താഴ്വരയിൽ അത്യന്തം ദാരുണമായ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചു—കൈകൾ മേലോട്ട് ഉയർത്തി, ദൃഷ്ടി ആകാശത്തിൽ സ്ഥിരപ്പെടുത്തി, പാദാംഗുഷ്ഠത്തിന്റെ അഗ്രത്തിൽ മാത്രം ഭൂമിയെ ആശ്രയിച്ച് നിന്നുകൊണ്ട്।

Verse 7

जटाभारैस्स वै रेजे प्रलयार्क इवांशुभिः । महिषासुरपुत्रोऽसौ गजासुर उदारधीः

കനത്ത ജടാഭാരത്തോടെ അവൻ പ്രളയകാല സൂര്യൻ കിരണങ്ങളോടെ ജ്വലിക്കുന്നതുപോലെ പ്രകാശിച്ചു. അവൻ മഹിഷാസുരന്റെ പുത്രനായ ഗജാസുരൻ—ഉദാരധീ, മഹാബലവാൻ।

Verse 8

तस्य मूर्ध्नः समुद्भूतस्सधूमोग्निस्तपोमयः । तिर्यगूर्ध्वमधोलोकास्तापयन्विष्वगीरितः

അവന്റെ ശിരസ്സിൽ നിന്ന് പുകയോടുകൂടിയ തപോമയ അഗ്നി പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു; അത് സർവ്വദിക്കുകളിലായി വ്യാപിച്ച് തിര്യക്, ഊർദ്ധ്വ, അധോലോകങ്ങളെ ദഹിപ്പിച്ചു।

Verse 9

चुक्षुभुर्नद्युदन्वंतश्चाग्नेर्मूर्द्धसमुद्भवात् । निपेतुस्सग्रहास्तारा जज्वलुश्च दिशो दश

ശിരസ്സിൽ നിന്ന് പൊട്ടിയുയർന്ന ജ്വലിതാഗ്നിയാൽ നദികളും സമുദ്രങ്ങളും കലങ്ങിക്കൊന്തളിച്ചു; ഗ്രഹങ്ങളോടുകൂടിയ നക്ഷത്രങ്ങൾ സ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്ന് വീണു, പത്ത് ദിക്കുകളും ജ്വലിച്ചു।

Verse 10

तेन तप्तास्तुरास्सर्वे दिवं त्यक्त्वा सवासवाः । ब्रह्मलोकं ययुर्विज्ञापयामासुश्चचाल भूः

ആ മഹാതേജസ്സാൽ ദഗ്ധരായ എല്ലാവരും—ഇന്ദ്രനോടുകൂടിയ ദേവന്മാരോടൊപ്പം ദാനവന്മാർ—സ്വർഗ്ഗം ഉപേക്ഷിച്ച് ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോയി ആ വാർത്ത അറിയിച്ചു; ഭൂമിയും നടുങ്ങി।

Verse 11

देवा ऊचुः । विधे गजासुरतपस्तप्ता वयमथाकुलाः । न शक्नुमो दिवि स्थातुमतस्ते शरणं गताः

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ വിധാതാവായ ബ്രഹ്മാ! ഗജാസുരന്റെ തപസ്സാൽ ദഗ്ധരായി ഞങ്ങൾ വ്യാകുലരും ആശയക്കുഴപ്പത്തിലുമാണ്. സ്വർഗ്ഗത്തിൽ പോലും നില്ക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല; അതുകൊണ്ട് നിന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചിരിക്കുന്നു।

Verse 12

विधेह्युपशमं तस्य चान्याञ्जीवयितुं कृपा । लोका नंक्ष्यत्यन्यथा हि सत्यंसत्यं ब्रुवामहे

കൃപചെയ്ത് അവന്റെ ക്രോധം ശമിപ്പിക്കുകയും മറ്റുള്ളവരെ പുനർജീവിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുക. അല്ലെങ്കിൽ ലോകങ്ങൾ തീർച്ചയായും നശിക്കും; ഞങ്ങൾ സത്യം—സത്യം മാത്രം—പറയുന്നു।

Verse 13

इति विज्ञापितो देवैर्वासवाद्यैस्स आत्मभूः । भृगुदक्षादिभिर्ब्रह्मा ययौ दैत्यवराश्रमम्

ഇങ്ങനെ വാസവൻ (ഇന്ദ്രൻ) മുതലായ ദേവന്മാർ അറിയിച്ചതിനാൽ, ആത്മഭൂ ബ്രഹ്മാവ് ഭൃഗു, ദക്ഷൻ മുതലായ ഋഷികളോടൊപ്പം ദൈത്യന്റെ ശ്രേഷ്ഠാശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി।

Verse 14

तपंतं तपसा लोका न्यथाऽभ्रापिहितं दिवि । विलक्ष्य विस्मितः प्राह विहसन्सृष्टिकारकः

ആ തപസ്സാൽ ലോകങ്ങൾ ദഹിക്കുന്നതു—ആകാശം മേഘങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടതുപോലെ—കണ്ട്, സൃഷ്ടികർത്താവ് വിസ്മയിച്ച് മൃദുഹാസത്തോടെ പറഞ്ഞു।

Verse 15

ब्रह्मोवाच । उत्तिष्ठोत्तिष्ठ दैत्येन्द्र तपस्सिद्धोसि माहिषे । प्राप्तोऽहं वरदस्तात वरं वृणु यथेप्सितम्

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു—എഴുന്നേൽക്കുക, എഴുന്നേൽക്കുക, ഹേ ദൈത്യേന്ദ്ര മഹിഷാ! നിന്റെ തപസ്സ് ഫലിച്ചു. പ്രിയനേ, ഞാൻ വരദാതാവായി വന്നിരിക്കുന്നു; ഇഷ്ടമുള്ള വരം ചോദിക്കൂ।

Verse 17

गजासुर उवाच । नमस्ते देवदेवेश यदि दास्यसि मे वरम् । अवध्योऽहं भवेयं वै स्त्रीपुंसैः कामनिर्जितैः

ഗജാസുരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവദേവേശാ, നമസ്കാരം. നീ എനിക്ക് വരം തരുന്നുവെങ്കിൽ, സ്ത്രീകളാലും കാമത്തിൽ കീഴടങ്ങിയ പുരുഷന്മാരാലും ഞാൻ അവധ്യനായിരിക്കട്ടെ।

Verse 18

महाबलो महावीर्योऽजेयो देवादिभिस्सदा । सर्वेषां लोकपालानां निखिलर्द्धिसुभुग्विभो

ഹേ വിഭോ! നീ മഹാബലവാനും മഹാവീര്യവാനും; ദേവന്മാർ മുതലായവരാലും സദാ അജേയൻ. നീ സർവ്വസിദ്ധി-സമൃദ്ധികളുടെ ദീപ്തിമാൻ അധിപതി; ലോകപാലന്മാരെയെല്ലാം അതിക്രമിച്ചവൻ.

Verse 19

सनत्कुमार उवाच । एवं वृतश्शतधृतिर्दानवेन स तेन वै । प्रादात्तत्तपसा प्रीतो वरं तस्य सुदुर्लभम्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ആ ദാനവൻ ഇങ്ങനെ അപേക്ഷിച്ചതിനാൽ, ശതധൃതി അവന്റെ തപസ്സിൽ പ്രസന്നനായി, അത്യന്തം ദുർലഭമായ ഒരു വരം അവനു നൽകി.

Verse 20

एवं लब्धवरो दैत्यो माहिषिश्च गजासुरः । सुप्रसन्नमनास्सोऽथ स्वधाम प्रत्यपद्यत

ഇങ്ങനെ വരം ലഭിച്ച, മഹിഷിയിൽ നിന്നു ജനിച്ച ദൈത്യനായ ഗജാസുരൻ ഹൃദയം നിറഞ്ഞ് അത്യന്തം പ്രസന്നനായി, പിന്നെ തന്റെ സ്വധാമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.

Verse 21

स विजित्य दिशस्सर्वा लोकांश्च त्रीन्महासुरः । देवासुरमनुष्येन्द्रान्गंधर्वगरुडोरगान्

ആ മഹാസുരൻ എല്ലാ ദിക്കുകളും ത്രിലോകവും ജയിച്ച്, ദേവാസുരപ്രധാനന്മാരെയും മനുഷ്യേന്ദ്രന്മാരെയും, കൂടാതെ ഗന്ധർവന്മാരെയും ഗരുഡനെയും നാഗങ്ങളെയും പോലും അധീനപ്പെടുത്തി.

Verse 22

इत्यादीन्निखिलाञ्जित्वा वशमानीय विश्वजित् । जहार लोकपालानां स्थानानि सह तेजसा

ഇങ്ങനെ എല്ലാവരെയും ജയിച്ച് വശപ്പെടുത്തി, വിശ്വജിത് തന്റെ തേജസ്സിന്റെ ബലത്താൽ ലോകപാലന്മാരുടെ ആസനസ്ഥാനങ്ങളും പദവികളും കൈവശപ്പെടുത്തി।

Verse 23

देवोद्यानश्रिया जुष्टमध्यास्ते स्म त्रिविष्टपम् । महेन्द्रभवनं साक्षान्निर्मितं विश्वकर्मणा

ദേവോദ്യാനങ്ങളുടെ ശോഭയാൽ അലങ്കൃതമായ ത്രിവിഷ്ടപം ദീപ്തമായി നിലകൊണ്ടു; അവിടെ വിശ്വകർമ്മൻ നിർമ്മിച്ച മഹേന്ദ്രൻ (ഇന്ദ്രൻ)ന്റെ സാക്ഷാൽ ഭവനം ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 24

तस्मिन्महेन्द्रस्य गृहे महाबलो महामना निर्जितलोक एकराट् । रेमेऽभिवंद्यांघ्रियुगः सुरादिभिः प्रतापितैरूर्जितचंडशासनः

അവിടെ മഹേന്ദ്രൻ (ഇന്ദ്രൻ)ന്റെ ഗൃഹത്തിൽ ആ മഹാബലനും മഹാമനസ്സും, ലോകങ്ങളെ ജയിച്ച് ഏകചക്രാധിപനായവൻ, സുഖമായി വിഹരിച്ചു; അവന്റെ പ്രതാപത്തിൽ വിനീതരായ ദേവാദികൾ അവന്റെ പാദയുഗളത്തെ വന്ദിച്ചു, കാരണം അവന്റെ ശാസനം ശക്തവും കഠിനവും ആയിരുന്നു.

Verse 25

स इत्थं निर्जितककुबेकराड् विषयान्प्रियान् । यथोपजोषं भुंजानो नातृप्यदजितेन्द्रियः

ഇങ്ങനെ ദിക്കുകളുടെ അധിപന്മാരെ ജയിച്ച് പ്രിയഭോഗവിഷയങ്ങൾ നേടിയിട്ടും ഇഷ്ടംപോലെ അവ അനുഭവിച്ചു; എന്നാൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിക്കപ്പെടാത്തതിനാൽ അവന് ഒരിക്കലും തൃപ്തി ലഭിച്ചില്ല।

Verse 26

एवमैश्वर्यमत्तस्य दृप्तस्योच्छास्त्रवर्तिनः । काले व्यतीते महति पापबुद्धिरभूत्ततः

ഇങ്ങനെ ഐശ്വര്യത്തിൽ മത്തനായി, ദർപ്പത്തിൽ ഉന്മത്തനായി, അധർമ്മപഥത്തിൽ ചരിക്കുന്ന അവനിൽ, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ പാപബുദ്ധി ഉദിച്ചു।

Verse 27

महिषासुरपुत्रोऽसौ संचिक्लेश द्विजान्वरान् । तापसान्नितरां पृथ्व्यां दानवस्सुखमर्दनः

അവൻ മഹിഷാസുരന്റെ പുത്രനായ ദാനവൻ, മറ്റുള്ളവരുടെ സുഖം മർദിക്കുന്നവൻ; ഭൂമിയിൽ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജന്മാരെ (ബ്രാഹ്മണരെ) വളരെ പീഡിപ്പിക്കുകയും തപസ്വികളെ അത്യന്തം ദുഃഖിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു।

Verse 28

सुरान्नरांश्च प्रमथान्सर्वाञ्चिक्लेश दुर्मतिः । धर्मान्वितान्विशेषेण पूर्ववैरमनुस्मरन्

ആ ദുർമതി ദേവന്മാരെയും മനുഷ്യരെയും എല്ലാ പ്രമഥന്മാരെയും അത്യന്തം പീഡിപ്പിച്ചു; പ്രത്യേകിച്ച് ധർമ്മനിഷ്ഠരെ, മുൻവൈരം ഓർത്തുകൊണ്ട്.

Verse 29

एकस्मिन्समये तात दानवोऽसौ महाबलः । अगच्छद्राजधानीं व शंकरस्य गजासुरः

ഒരു സമയത്ത്, താതാ, ആ മഹാബലവാനായ ദാനവൻ ഗജാസുരൻ ശങ്കരന്റെ രാജധാനിയിലേക്കു പുറപ്പെട്ടു അവിടെ എത്തി।

Verse 30

समागतेऽसुरेन्द्रे हि महान्कलकलो मुने । त्रातत्रातेति तत्रासीदानंदनवासिनाम्

ഹേ മുനേ, അസുരേന്ദ്രൻ എത്തിയപ്പോൾ അവിടെ മഹാ കോലാഹലം ഉയർന്നു; ആനന്ദനിവാസികൾ “ത്രാതാ! ത്രാതാ! രക്ഷിക്കൂ!” എന്നു നിലവിളിച്ചു।

Verse 31

महिषाऽसुरपुत्रोऽसौ यदा पुर्यां समागतः । प्रमथन्प्रमथान्सर्वान्निजवीर्यमदोद्धतः

മഹിഷാസുരന്റെ പുത്രൻ നഗരത്തിൽ എത്തിയപ്പോൾ, സ്വന്തം വീര്യഗർവത്തിൽ മദോന്മത്തനായി ശിവന്റെ പ്രമഥഗണങ്ങളെ എല്ലാം ചവിട്ടി പീഡിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി।

Verse 32

तस्मिन्नवसरे देवाश्शक्राद्यास्तत्पराजिताः । शिवस्य शरणं जग्मुर्नत्वा तुष्टुवुरादरात्

അന്നേരം, ശക്രാദി ദേവന്മാർ അവനാൽ പരാജിതരായി ഭഗവാൻ ശിവന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചു; നമസ്കരിച്ചു ഭക്തിയോടെ ആദരപൂർവ്വം സ്തുതിച്ചു।

Verse 33

न्यवेदयन्दानवस्य तस्य काश्यां समागमम् । क्लेशाधिक्यं तत्रत्यानां तन्नाथानां विशेषतः

അവർ ആ ദാനവൻ കാശിയിൽ എത്തിയ വിവരം അറിയിച്ചു; അവിടെയുള്ളവരുടെ ക്ലേശം വളരെ വർധിച്ചതായി—പ്രത്യേകിച്ച് നഗരത്തിന്റെ നാഥന്മാരും രക്ഷകരും—എന്ന് പറഞ്ഞു।

Verse 34

देवा ऊचुः । देवदेव महादेव तव पुर्यां गतोसुरः । कष्टं दत्ते त्वज्जनानां तं जहि त्वं कृपानिधे

ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവദേവ മഹാദേവാ, നിന്റെ പുരിയിൽ ഒരു അസുരൻ കടന്നുവന്നു. അവൻ നിന്റെ ജനങ്ങൾക്ക് മഹാദുഃഖം നൽകുന്നു; ഹേ കരുണാനിധേ, അവനെ സംഹരിക്കണമേ.

Verse 35

यत्रयत्र धरायां च चरणं प्रमिणोति हि । अचलां सचलां तत्र करोति निज भारतः

ഭൂമിയിൽ എവിടെയെവിടെയോ അവൻ പാദം വെച്ച് ചുവടളക്കുമ്പോൾ, അവന്റെ സ്വന്തം ബലം അചലമായ ഭൂമിയെയും ചലിപ്പിച്ച് നടുക്കുന്നു.

Verse 36

ऊरुवेगेन तरवः पतंति शिखरैस्सह । यस्य दोर्दंडघातेन चूर्णा स्युश्च शिलोच्चयाः

അവന്റെ മഹത്തായ ഊരുവേഗത്തിൽ വൃക്ഷങ്ങൾ ശിഖരങ്ങളോടുകൂടെ വീഴുന്നു; അവന്റെ ഭുജദണ്ഡത്തിന്റെ പ്രഹാരത്തിൽ ഉയർന്ന ശിലാകൂട്ടങ്ങളും പൊടിയാകുന്നു.

Verse 37

यस्य मौलिजसंघर्षाद्घना व्योम त्यजंत्यपि । नीलिमानं न चाद्यापि जह्युस्तत्केशसंगजम्

അവന്റെ മൗലിയും കേശവും തമ്മിലുള്ള ഘർഷണത്തിൽ മേഘങ്ങൾ പോലും ആകാശം വിട്ടുപോകുന്നു; എങ്കിലും അവന്റെ കേശസ്പർശത്തിൽ ജനിച്ച ആ നീലിമ അവ ഇന്നും ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല.

Verse 38

यस्य विश्वाससंभारैरुत्तरंगा महाब्धयः । नद्योप्यमन्दकल्लोला भवंति तिमिभिस्सह

ആരുടെയോ ശ്വാസോച്ഛ്വാസങ്ങളുടെ പ്രബലബലത്തിൽ മഹാസമുദ്രങ്ങൾ മഹാതരംഗങ്ങളോടെ ഉയർന്നു കുലുങ്ങുന്നു; നദികളും മഹാമത്സ്യങ്ങളോടുകൂടെ ഉഗ്രകല്ലോലങ്ങളാൽ പൊങ്ങിത്തിരിയുന്നു।

Verse 39

योजनानां सहस्राणि नव यस्य समुच्छ्रयः । तावानेव हि विस्तारस्तनोर्मायाविनोऽस्य हि

ആ മായാവിയുടെ ഉയരം ഒൻപതിനായിരം യോജന; അത്രതന്നെ അവന്റെ ദേഹവിസ്താരവും—മായയാൽ ധരിച്ച ആ മഹാവിരാട് രൂപം അങ്ങനെ ആയിരുന്നു।

Verse 40

यन्नेत्रयोः पिंगलिमा तथा तरलिमा पुनः । विद्युताः नोह्यतेऽद्यापि सोऽयं स्माऽऽयाति सत्वरम्

അവന്റെ കണ്ണുകളിൽ ആ പിംഗള (താമ്രവർണ്ണ) ദീപ്തിയും, പിന്നെയും ആ ചഞ്ചലമായി വിറയ്ക്കുന്ന മിന്നൽപോലുള്ള തിളക്കവും—ഇന്നും മിന്നലുപോലെ സഹിക്കാനാവാത്തത്. ഇതാ, അവൻ തന്നെ വേഗത്തിൽ എത്തിവരുന്നു।

Verse 41

यां यां दिशं समभ्येति सोयं दुस्सह दानवः । अवध्योऽहं भवामीति स्त्रीपुंसैः कामनिर्जितैः

ആ ദുസ്സഹ ദാനവൻ ഏത് ഏത് ദിശയിലേക്കു നീങ്ങുന്നുവോ, അവിടെ “ഞാൻ അവധ്യൻ; എന്നെ ആരും വധിക്കാനാവില്ല” എന്നു പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു; കാമവശരായ സ്ത്രീപുരുഷർ അവന്റെ അധീനരാകുന്നു.

Verse 42

इत्येवं चेष्टितं तस्य दानवस्य निवेदितम् । रक्षस्व भक्तान्देवेश काशीरक्षणतत्पर

ഇങ്ങനെ ആ ദാനവന്റെ പ്രവർത്തനം പൂർണ്ണമായി അറിയിക്കപ്പെട്ടു. ഹേ ദേവേശ്വരാ, നിന്റെ ഭക്തരെ രക്ഷിക്കണമേ—കാശിയെ കാക്കുന്നതിൽ നീ സദാ തത്പരൻ ആകുന്നു.

Verse 43

सनत्कुमार उवाच । इति संप्रार्थितो देवैर्भक्तरक्षणतत्परः । तत्राऽऽजगाम सोरं तद्वधकामनया हरः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ദേവന്മാർ ഇങ്ങനെ അപേക്ഷിച്ചതിനാൽ, ഭക്തരക്ഷയിൽ സദാ തത്പരനായ ഹരൻ, അവനെ വധിക്കാനുള്ള നിശ്ചയത്തോടെ അവിടെ സോറയിടത്തേക്ക് വന്നു.

Verse 44

आगतं तं समालोक्य शंकरं भक्तवत्सलम् । त्रिशूलहस्तं गर्जंतं जगर्ज स गजासुरः

ഭക്തവത്സലനായ, ത്രിശൂലം കൈയിൽ പിടിച്ച് ഗർജ്ജിച്ചുകൊണ്ട് വന്ന ശങ്കരനെ കണ്ടപ്പോൾ ഗജാസുരനും മറുപടിയായി ഗർജ്ജിച്ചു.

Verse 45

ततस्तयोर्महानासीत्समरो दारुणोऽद्भुतः । नानास्त्रशस्त्रसंपातैर्वीरारावं प्रकुर्वतोः

അപ്പോൾ ആ ഇരുവരുടെയും ഇടയിൽ ഭീകരവും അത്ഭുതകരവുമായ മഹാസമരം ഉദിച്ചു. നാനാവിധ അസ്ത്രശസ്ത്രങ്ങളുടെ മഴയിൽ ഇരുവരും വീരഗർജ്ജനം മുഴക്കി.

Verse 46

गजासुरोतितेजस्वी महाबलपराक्रमः । विव्याध गिरिशं बाणैस्तीक्ष्णैर्दानवघातिनम्

ഗജാസുരസമമായ തേജസ്സോടെ ജ്വലിച്ച്, മഹാബലവും പരാക്രമവും ഉള്ളവൻ ദാനവഘാതകനായ ഗിരീശനെ (ശിവനെ) മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകളാൽ കുത്തിവെച്ചു.

Verse 47

अथ रुद्रो रौद्रतनुः स्वशरैरतिदारुणैः । तच्छरांश्चिच्छिदे तूर्णमप्राप्तांस्तिलशो मुने

അപ്പോൾ രുദ്രൻ രൗദ്രതനു ധരിച്ചു, ഹേ മുനേ, തന്റെ അതിഭയങ്കരമായ അമ്പുകളാൽ അവ അമ്പുകളെയും എത്തുന്നതിന് മുമ്പേ വേഗത്തിൽ തുള്ളിത്തുള്ളിയായി ചിതറിച്ചു.

Verse 48

ततो गजासुरः कुद्धोऽभ्यधावत्तं महेश्वरम् । खड्गहस्तः प्रगर्ज्योच्चैर्हतोसीत्यद्य वै मया

അപ്പോൾ ക്രുദ്ധനായ ഗജാസുരൻ മഹേശ്വരന്റെ നേരെ പാഞ്ഞുവന്നു. വാൾ കൈയിൽ പിടിച്ച് ഉച്ചത്തിൽ ഗർജിച്ചു—“ഇന്ന് തീർച്ചയായും നീ എന്റെ കൈയ്യാൽ വധിക്കപ്പെടും!”

Verse 49

ततस्त्रिशूलहेतिस्तमायांतं दैत्यपुंगवम् । विज्ञायावध्यमन्येन शूलेनाभिजघान तम्

അപ്പോൾ ത്രിശൂലധാരി മുന്നേ വരുന്ന ആ ദൈത്യശ്രേഷ്ഠനെ കണ്ടു, അവൻ മറ്റൊരു മാർഗ്ഗത്തിൽ അവധ്യനെന്നു തിരിച്ചറിഞ്ഞു; അതുകൊണ്ട് മറ്റൊരു ശൂലായുധംകൊണ്ട് അവനെ പ്രഹരിച്ചു।

Verse 50

प्रोतस्तेन त्रिशूलेन स च दैत्यो गजासुरः । छत्रीकृतमिवात्मानं मन्यमाना जगौ हरम्

ആ ത്രിശൂലത്തിൽ കുത്തേറ്റ ഗജാസുരൻ എന്ന ദൈത്യൻ, താൻ രാജച്ഛത്രമായി മാറിയെന്നു വ്യാമോഹിച്ച്, ഹരൻ (ശിവൻ)നെ അഭിസംബോധന ചെയ്ത് പറഞ്ഞു।

Verse 51

गजासुर उवाच । देवदेव महादेव तव भक्तोऽस्मि सर्वथा । जाने त्वां त्रिदिवेशानं त्रिशूलिन्स्मरहारिणम्

ഗജാസുരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദേവദേവ മഹാദേവാ! ഞാൻ സർവ്വഥാ നിന്റെ ഭക്തൻ. നിന്നെ ത്രിദിവേശൻ, ത്രിശൂലധാരി, സ്മരഹാരി (കാമനെ സംഹരിച്ചവൻ) എന്നു ഞാൻ അറിയുന്നു।

Verse 52

तव हस्ते मम वधो महाश्रेयस्करो मतः । अंधकारे महेशान त्रिपुरांतक सर्वग

നിന്റെ കൈയിൽ നിന്നുള്ള എന്റെ വധം എന്റെ അഭിപ്രായത്തിൽ പരമ ശ്രേയസ്കരം. ഹേ മഹേശാന, ഹേ ത്രിപുരാന്തക, ഹേ സർവ്വഗ—ഈ അന്ധകാരത്തിലും (അജ്ഞാനത്തിലും) ഞാൻ നിന്റെ ശരണം പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 53

किंचिद्विज्ञप्तुमिच्छामि तच्छृणुष्व कृपाकर । सत्यं ब्रवीमि नासत्यं मृत्युंजय विचारय

എനിക്ക് ഒരു അപേക്ഷ സമർപ്പിക്കാനുണ്ട്—ഹേ കൃപാകരാ, അത് കേൾക്കുക. ഞാൻ സത്യം പറയുന്നു, അസത്യം അല്ല; ഹേ മൃത്യുഞ്ജയാ, ഇതിനെ ആലോചിക്കൂ।

Verse 54

त्वमेको जगतां वंद्यो विश्वस्योपरि संस्थितः । कालेन सर्वैर्मर्तव्यं श्रेयसे मृत्युरीदृशः

നീ ഒരുത്തനേ സർവ്വലോകങ്ങളാലും വന്ദ്യൻ; സമസ്ത വിശ്വത്തിനുമേൽ പ്രതിഷ്ഠിതൻ. കാലം വന്നാൽ എല്ലാവർക്കും മരണം അനിവാര്യമാണ്; യഥാകാലത്തിൽ വരുന്ന അത്തരം മരണം പരമ ശ്രേയസ്സിന് ഉപകരിക്കുന്നു।

Verse 55

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य शंकरः करुणानिधिः । प्रहस्य प्रत्युवाचेशो माहिषेयं गजासुरम्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് കരുണാനിധിയായ ശങ്കരൻ പുഞ്ചിരിച്ചു; പിന്നെ ഈശ്വരൻ മഹിഷേയനായ ഗജാസുരനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 56

ईश्वर उवाच । महापराक्रमनिधे दानवोत्तम सन्मते । गजासुर प्रसन्नोस्मि स्वानकूलं वरं वृणु

ഈശ്വരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാപരാക്രമനിധേ, ഹേ ദാനവോത്തമാ, ഹേ സന്മതിയുള്ള ഗജാസുരാ! ഞാൻ നിന്നിൽ പ്രസന്നനാണ്; നിനക്കനുകൂലമായ വരം തിരഞ്ഞെടുക്കുക।

Verse 57

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे गजासुरवधो नाम सप्तपंचाशत्तमोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ റുദ്രസംഹിതയുടെ പഞ്ചമ യുദ്ധഖണ്ഡത്തിൽ ‘ഗജാസുരവധം’ എന്ന പേരിലുള്ള അമ്പത്തേഴാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 58

गजासुर उवाच । यदि प्रसन्नो दिग्वासस्तदा दित्यं वसान मे । इमां कृत्तिं महेशान त्वत्त्रिशूलाग्निपाविताम्

ഗജാസുരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ദിഗ്വാസസേ! നിങ്ങൾ പ്രസന്നനാകുന്നുവെങ്കിൽ, ഹേ ആദിത്യസദൃശനായ പ്രഭോ, എന്റെ ഈ ചർമ്മം ധരിക്കണമേ—ഹേ മഹേശാന, ഇത് നിങ്ങളുടെ ത്രിശൂലാഗ്നിയാൽ പാവനമായതാണ്.

Verse 59

स्वप्रमाणां सुखस्पर्शां रणांगणपणीकृताम् । दर्शनीयां महादिव्यां सर्वदैव सुखावहाम्

അവൾ ശരിയായ അളവൊത്തവളും സ്പർശത്തിൽ സുഖകരവളും ആയിരുന്നു—യുദ്ധഭൂമിയിൽ പണമായി വെച്ചതുപോലെ. ദർശനീയയും മഹാദിവ്യയും, എപ്പോഴും സുഖം പകരുന്നവളുമായിരുന്നു.

Verse 60

इष्टगंधिस्सदैवास्तु सदैवास्त्वतिकोमला । सदैव निर्मला चास्तु सदैवास्त्वतिमंडनाम्

അവൾ എപ്പോഴും ഇഷ്ടകരമായ സുഗന്ധം ധരിച്ചിരിക്കട്ടെ; എപ്പോഴും അത്യന്തം കോമളയായിരിക്കട്ടെ. അവൾ എപ്പോഴും നിർമലയായിരിക്കട്ടെ; എപ്പോഴും പരമ അലങ്കാരങ്ങളാൽ ശോഭിക്കട്ടെ.

Verse 61

महातपोनलज्वालां प्राप्यापि सुचिरं विभो । न दग्धा कृत्तिरेषा मे पुण्यगंधनिधेस्ततः

ഹേ വിഭോ! മഹാതപസ്സിന്റെ അഗ്നിജ്വാലയിൽ ദീർഘകാലം പതിഞ്ഞിട്ടും എന്റെ ഈ കൃത്തിയ്‌ക്ക് ദഹനം സംഭവിച്ചില്ല; കാരണം ഇത് പുണ്യവും പവിത്രസുഗന്ധവും നിറഞ്ഞ നിധിയിൽ നിന്നുള്ളതാണ്.

Verse 62

यदि पुण्यवती नैषा मम कृत्ति दिगंबर । तदा त्वदंगसंगोस्याः कथं जातो रणांगणे

“ഇവൾ സത്യത്തിൽ പുണ്യവതിയാണെങ്കിൽ, ഹേ ദിഗംബരാ, ഇതു എന്റെ കൃത്തി (ചർമ്മവസ്ത്രം) ആണെങ്കിൽ, യുദ്ധഭൂമിയിൽ അവൾക്കു നിന്റെ അംഗസ്പർശം എങ്ങനെ സംഭവിച്ചു?”

Verse 63

अन्यं च मे वरं देहि यदि तुष्टोऽसि शंकर । नामास्तु कृत्तिवासास्ते प्रारभ्याद्यतनं दिनम्

ഹേ ശങ്കരാ, നിങ്ങൾ പ്രസന്നനാണെങ്കിൽ എനിക്ക് മറ്റൊരു വരം കൂടി തരണമേ—ഇന്നുതൊട്ടു നിങ്ങളുടെ നാമം ‘കൃത്തിവാസ’മായിരിക്കട്ടെ.

Verse 64

सनत्कुमार उवाच । श्रुत्वेति स वचस्तस्य शंकरो भक्तवत्सलः । तथेत्युवाच सुप्रीतो महिषासुरजं च तम्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഭക്തവത്സലനായ ശങ്കരൻ അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ “തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞു; മഹിഷാസുരവംശജനായ അവനെയും സ്വീകരിച്ചു.

Verse 65

पुनः प्रोवाच प्रीतात्मा दानवं तं गजासुरम् । भक्तप्रियो महेशानो भक्तिनिर्मलमानसम्

പിന്നീട് പ്രീതാത്മാവായ മഹേശ്വരൻ—ഭക്തർക്കു പ്രിയനും ഭക്തിയാൽ നിർമലമായ മനസ്സുള്ളവനും—ആ ദാനവനായ ഗജാസുരനോടു വീണ്ടും അരുളിച്ചെയ്തു.

Verse 66

ईश्वर उवाच । इदं पुण्यं शरीरं ते क्षेत्रेऽस्मिन्मुक्तिसाधने । मम लिंगं भवत्वत्र सर्वेषां मुक्तिदायकम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—മുക്തിസാധകമായ ഈ പുണ്യക്ഷേത്രത്തിൽ നിന്റെ ഈ പുണ്യശരീരം ഇവിടെ എന്റെ ലിംഗമായി ഭവിക്കട്ടെ; അത് എല്ലാവർക്കും മോക്ഷം നൽകട്ടെ.

Verse 67

कृत्तिवासेश्वरं नाम महापातकनाशनम् । सर्वेषामेव लिंगानां शिरोभूतं विमुक्तिदम्

ഇത് ‘കൃത്തിവാസേശ്വരം’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധം, മഹാപാതകനാശിനി; സർവ്വ ശിവലിംഗങ്ങളിൽ ഇത് ശിരോഭൂതവും മോക്ഷദായകവും ആകുന്നു।

Verse 68

कथयित्वेति देवेशस्तत्कृतिं परिगृह्य च । गजासुरस्य महतीं प्रावृणोद्धि दिगंबरः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ദേവേശൻ ആ ചർമ്മം ഏറ്റെടുത്തു; ദിഗംബരനായ ശ്രീശിവൻ ഗജാസുരന്റെ മഹത്തായ ചർമ്മം ധരിച്ചു തന്റെ ദേഹം മൂടി।

Verse 69

महामहोत्सवो जातस्तस्मिन्नह्नि मुनीश्वर । हर्षमापुर्जनास्सर्वे काशीस्थाः प्रमथास्तथा

ഹേ മുനീശ്വരാ, അതേ ദിവസത്തിൽ മഹാമഹോത്സവം ഉദിച്ചു. കാശിയിൽ വസിക്കുന്ന എല്ലാവരും ഹർഷിച്ചു; പ്രമഥഗണങ്ങളും ആനന്ദിച്ചു।

Verse 70

हरि ब्रह्मादयो देवा हर्षनिर्भरमानसाः । तुष्टुवुस्तं महेशानं नत्वा सांजलयस्ततः

അപ്പോൾ ഹരി, ബ്രഹ്മാ മുതലായ ദേവന്മാർ ഹർഷം നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ ആ മഹേശാനനെ നമസ്കരിച്ചു; കൈകൂപ്പി സ്തുതിഗാനം ആരംഭിച്ചു।

Verse 71

हते तस्मिन्दानवेशे माहिषे हि गजासुरे । स्वस्थानं भेजिरे देवा जगत्स्वास्थ्यमवाप च

ദാനവാധിപനായ, മഹിഷദേഹിയായ ഗജാസുരൻ വധിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ ദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ലോകങ്ങളിലേക്കു മടങ്ങി; ലോകം വീണ്ടും ക്ഷേമവും ക്രമവും പ്രാപിച്ചു।

Verse 72

इत्युक्तं चरितं शंभोर्भक्तवात्सल्यसूचकम् । स्वर्ग्यं यशस्यमायुष्यं धनधान्यप्रवर्द्धनम्

ഇങ്ങനെ ശംഭുവിന്റെ പാവനചരിതം പ്രസ്താവിക്കപ്പെട്ടു; ഭക്തന്മാരോടുള്ള അവന്റെ ഭക്തവാത്സല്യം അതിലൂടെ വെളിപ്പെടുന്നു. ഇത് സ്വർഗ്ഗ്യപുണ്യം, യശസ്, ആയുസ്സ്, ധനധാന്യവർദ്ധന എന്നിവ നൽകുന്നു.

Verse 73

य इदं शृणुयात्प्रीत्या श्रावयेद्वा शुचिव्रतः । स भुक्त्वा च महासौख्यं लभेतांते परं सुखम्

ശുചിവ്രതം പാലിച്ച് ഭക്തിയോടെ ഇതു കേൾക്കുന്നവനോ കേൾപ്പിക്കുന്നവനോ ഇവിടെ മഹാസുഖം അനുഭവിച്ച് അവസാനം പരമസുഖം പ്രാപിക്കും.