हिरण्यनेत्रस्य तपः — Hiraṇyanetra’s Austerity and the Boon

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । ततो हिरण्याक्षसुतः कदाचित्संश्रावितो नर्मयुतैर्मदांधैः । तैर्भ्रातृभिस्संप्रयुतो विहारे किमंध राज्येन तवाद्य कार्यम्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ഒരിക്കൽ ഹിരണ്യാക്ഷന്റെ പുത്രൻ, മദത്തിൽ അന്ധരായി പരിഹാസത്തിൽ മുങ്ങിയ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം വിനോദത്തിൽ ഇരിക്കുമ്പോൾ, അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടു—“ഹേ അന്ധാ! ഇന്ന് നിനക്ക് രാജ്യത്താൽ എന്ത് കാര്യം?”

Verse 2

हिरण्यनेत्रस्तु बभूव मूढः कलिप्रियं नेत्रविहीनमेव । यो लब्धवांस्त्वां विकृतं विरूपं घोरैस्तपोभिर्गिरिशं प्रसाद्य

ഹിരണ്യനേത്രൻ മോഹഗ്രസ്തനായി, കലഹപ്രിയനായ നേത്രഹീനനെയേ ലഭിച്ചു. ഘോരതപസ്സുകളാൽ ഗിരീശൻ (ശിവൻ)നെ പ്രസാദിപ്പിച്ച്, നിന്നെ വികൃതവും വിരൂപവും ആയ രൂപത്തിൽ പ്രാപിച്ചു.

Verse 3

स त्वं न भागी खलु राज्यकस्य किमन्यजातोऽपि लभेत राज्यम् । विचार्यतां तद्भवतैव नूनं वयं तु तद्भागिन एव सत्यम्

നിശ്ചയമായും ഈ രാജ്യത്തിൽ നിനക്ക് യാതൊരു അവകാശവും ഇല്ല; മറ്റൊരു വംശത്തിൽ ജനിച്ചവൻ എങ്ങനെ രാജ്യം നേടും? ഇത് നീ തന്നേ ആലോചിക്ക. ഞങ്ങളാണ് സത്യത്തിൽ ആ ഭാഗത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ അവകാശികൾ.

Verse 4

सनत्कुमार उवाच । तेषां तु वाक्यानि निशम्य तानि विचार्य बुद्ध्या स्वयमेव दीनः । ताञ्छांतयित्वा विविधैर्वचोभिर्गतस्त्वरण्यं निशि निर्जनं तु

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, സ്വന്തം വിവേകത്തോടെ ആലോചിച്ചപ്പോൾ അവൻ അന്തർമനസ്സിൽ ദുഃഖിതനായി. വിവിധ ആശ്വാസവചനങ്ങളാൽ അവരെ ശമിപ്പിച്ച്, അവൻ രാത്രിയിൽ നിർജന വനത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 5

वर्षायुतं तत्र तपश्चचार जजाप जाप्यं विधृतैकपादः । आहारहीनो नियमोर्द्ध्वबाहुः कर्त्तुं न शक्यं हि सुरा सुरैर्यत्

അവിടെ അവൻ പത്തായിരം വർഷം തപസ്സു ചെയ്തു, ജപിക്കേണ്ട മന്ത്രം ജപിച്ചു. ഒരുകാലിൽ നിലകൊണ്ട്, ആഹാരമില്ലാതെ, കഠിനനിയമങ്ങളോടെ ഊർദ്ധ്വബാഹുവായി—ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും അസാധ്യമായ വ്രതം അവൻ അനുഷ്ഠിച്ചു.

Verse 6

प्रजाल्य वह्निं स्म जुहोति गात्रमांसं सरक्तं खलु वर्षमात्रम् । तीक्ष्णेन शस्त्रेण निकृत्य देहात्समंत्रकं प्रत्यहमेव हुत्वा

അഗ്നി ജ്വലിപ്പിച്ച്, അവൻ ഒരു വർഷത്തോളം രക്തത്തോടുകൂടിയ തന്റെ ശരീരമാംസം ഹോമിച്ചു. മൂർച്ചയുള്ള ആയുധത്താൽ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് മുറിച്ചെടുത്ത് മന്ത്രങ്ങളോടെ ദിവസവും ആഹുതി നൽകി.

Verse 7

स्नाय्वस्थिशेषं कुणपं तदासौ क्षयं गतं शोणितमेव सर्वम् । यदास्य मांसानि न संति देहं प्रक्षेप्तुकामस्तु हुताशनाय

അപ്പോൾ ആ ശരീരം വെറും ഞരമ്പുകളും അസ്ഥികളും മാത്രമായി മാറി; രക്തമെല്ലാം വറ്റിപ്പോയിരുന്നു. ശരീരത്തിൽ മാംസം അവശേഷിക്കാതെ വന്നപ്പോൾ, അവൻ ശരീരം തന്നെ അഗ്നിയിൽ അർപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.

Verse 8

ततः स दृष्टस्त्रिदशालयैर्जनैः सुविस्मितैर्भीतियुतैस्समस्तैः । अथामरैश्शीघ्रतरं प्रसादितो बभूव धाता नुतिभिर्नुतो हि

അതിനുശേഷം, സ്വർഗ്ഗവാസികളായ ദേവന്മാർ അവനെ കണ്ടപ്പോൾ, അവരെല്ലാം അത്ഭുതപ്പെടുകയും ഭയപ്പെടുകയും ചെയ്തു. അപ്പോൾ ദേവന്മാർ വേഗത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിനെ (ധാതാവ്) പ്രീതിപ്പെടുത്തി; സ്തുതികളാൽ പൂജിതനായ ബ്രഹ്മാവ് പ്രസന്നനായി.

Verse 9

निवारयित्वाथ पितामहस्तं ह्युवाच तं चाद्यवरं वृणीष्व । यस्याप्तिकामस्तव सर्वलोके सुदुर्लभं दानव तं गृहाण

പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്) അവനെ തടഞ്ഞുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: "ഇപ്പോൾ ഒരു ശ്രേഷ്ഠമായ വരം ചോദിക്കൂ—എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും നീ എന്ത് നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവോ, ഹേ ദാനവാ, അത് സ്വീകരിക്കുക, അത് ലഭിക്കാൻ എത്ര പ്രയാസമാണെങ്കിലും ശരി."

Verse 10

स पद्मयोनेस्तु वचो निशम्य प्रोवाच दीनः प्रणतस्तु दैत्यः । यैर्निष्ठुरैर्मे प्रहृतं तु राज्यं प्रह्रादमुख्या मम संतु भृत्याः

പത്മയോനിയുടെ (ബ്രഹ്മാവ്) വാക്കുകൾ കേട്ട്, ആ ദീനനും വിനീതനുമായ ദൈത്യൻ പറഞ്ഞു: "ഏത് കഠിനഹൃദയരാണോ എന്റെ രാജ്യം തട്ടിയെടുത്തത്—പ്രഹ്ലാദൻ ഉൾപ്പെടെയുള്ളവർ—അവർ എന്റെ ഭൃത്യന്മാരായിത്തീരട്ടെ."

Verse 11

अंधस्य दिव्यं हि तथास्तु चक्षुरिन्द्रादयो मे करदा भवंतु । मृत्युस्तु माभून्मम देवदैत्यगंधर्वयक्षोरगमानुषेभ्यः

അന്ധനു ദിവ്യദൃഷ്ടി ഉദിക്കട്ടെ. ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാർ എന്റെ കരദാതാക്കളാകട്ടെ. ദേവൻ, ദൈത്യൻ, ഗന്ധർവ്വൻ, യക്ഷൻ, നാഗൻ, മനുഷ്യൻ ഇവരാൽ എനിക്കു മരണം വരരുത്.

Verse 12

नारायणाद्वा दितिजेन्द्रशत्रोस्सर्वाज्जनात्सर्वमयाच्च शर्वात् । श्रुत्वा वचस्तस्य सुदारुणं तत्सुशंकितः पद्मभवस्तमाह

നാരായണനെക്കുറിച്ചും ദൈത്യരാജശത്രുവിനെക്കുറിച്ചും, സർവ്വവ്യാപിയായ ശർവ്വനായ ശിവനെക്കുറിച്ചും അവൻ പറഞ്ഞ അത്യന്തം കഠിനവചനങ്ങൾ കേട്ട് പദ്മഭവൻ (ബ്രഹ്മാവ്) അതിയായി ആശങ്കപ്പെട്ടു അവനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 13

ब्रह्मोवाच । दैत्येन्द्र सर्वं भविता तदेतद्विनाशहेतुं च गृहाण किंचित् । यस्मान्न जातो न जनिष्यते वा यो न प्रविष्टो मुखमंतकस्य

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു— ഹേ ദൈത്യേന്ദ്രാ, ഇതെല്ലാം തീർച്ചയായും അങ്ങനെ തന്നെയാകും. എങ്കിലും നാശത്തിന്റെ ഒരു കാരണവും ഗ്രഹിക്ക: ജനിച്ചിട്ടില്ലാത്തവനും ജനിക്കാത്തവനും, അന്തകന്റെ (മരണത്തിന്റെ) വായിൽ ഒരിക്കലും പ്രവേശിക്കാത്തവനുമായ ആ പരമേശ്വരനെ വിരോധിച്ചാൽ നാശം സംഭവിക്കും.

Verse 14

अत्यन्तदीर्घं खलु जीवितं तु भवादृशास्सत्पुरुषास्त्यजंतु । एतद्वचस्सानुनयं निशम्य पितामहात्प्राह पुनस्तस्य दैत्यः

“ജീവിതം അത്യന്തം ദീർഘമാണ്—നിങ്ങളുപോലെയുള്ള സത്പുരുഷന്മാർ അത് ഉപേക്ഷിക്കട്ടെ.” എന്ന അനുനയവചനങ്ങൾ കേട്ട് ആ ദൈത്യൻ വീണ്ടും പിതാമഹൻ (ബ്രഹ്മാവ്)നോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 15

अंधक उवाच । कालत्रये याश्च भवंति नार्यः श्रेष्ठाश्च मध्याश्च तथा कनिष्ठाः । तासां च मध्ये खलु रत्नभूता ममापि नित्यं जननीव काचित्

അന്ധകൻ പറഞ്ഞു— ത്രികാലങ്ങളിലുമുള്ള സ്ത്രീകളിൽ—ശ്രേഷ്ഠ, മധ്യമ, കനിഷ്ഠ—അവരിൽ ഒരുത്തി രത്നസമാനയായി ഉണ്ട്; അവൾ എനിക്കു നിത്യം മാതാവുപോലെ.

Verse 16

कायेन वाचा मनसाप्यगम्या नारी नृलोकस्य च दुर्लभाय । तां कामयानस्य ममास्तु नाशो दैत्येन्द्रभावाद्भगवान्स्वयंभूः

ദേഹത്താലും വാക്കാലും മനസ്സാലും അഗമ്യയും മനുഷ്യലോകത്തിൽ അത്യന്തം ദുർലഭയുമായ ആ സ്ത്രീയെ കാമത്തോടെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന എനിക്ക് നാശം തന്നെയാണെങ്കിൽ—സ്വയംഭൂ ഭഗവാൻ ദൈത്യേന്ദ്രഭാവം വഴിയായാലും എന്റെ വിനാശം വരുത്തട്ടെ।

Verse 17

वाक्यं तदाकर्ण्य स पद्मयोनिः सुविस्मितश्शंकरपादपद्ममम् । सस्मार संप्राप्य निर्देशमाशु शंभोस्तु तं प्राह ततोंधकं वै

ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് പദ്മയോനി ബ്രഹ്മാവ് അത്യന്തം വിസ്മയിച്ചു; ഭക്തിയോടെ ശങ്കരന്റെ പദ്മപാദങ്ങളെ സ്മരിച്ചു. ശംഭുവിന്റെ നിർദേശം വേഗം ലഭിച്ച ശേഷം അദ്ദേഹം അപ്പോൾ അന്ധകനോട് പറഞ്ഞു।

Verse 18

ब्रह्मोवाच । यत्कांक्षसे दैत्यवरास्तु ते वै सर्वं भवत्येव वचस्सकामम् । उत्तिष्ठ दैत्येन्द्र लभस्व कामं सदैव वीरैस्तु कुरुष्व युद्धम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ ദൈത്യശ്രേഷ്ഠാ! നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെല്ലാം തീർച്ചയായും സംഭവിക്കും; എന്റെ വാക്ക് നിഷ്ഫലമാകുകയില്ല. ഹേ ദൈത്യേന്ദ്രാ! എഴുന്നേൽക്കുക, അഭീഷ്ടം പ്രാപിക്കുക, നിന്റെ വീരന്മാരോടൊപ്പം സദാ യുദ്ധത്തിൽ ഏർപ്പെടുക।

Verse 19

श्रुत्वा तदेतद्वचनं मुनीश विधातुराशु प्रणिपत्य भक्त्या । लोकेश्वरं हाटकनेत्रपुत्रः स्नाय्वस्थिशेषस्तु तमाह देवम्

ഹേ മുനീശ്വരാ! വിധാതാവായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ഹാടകനെത്രന്റെ പുത്രൻ—സ്നായുവും അസ്ഥിയും മാത്രം ശേഷിച്ചവൻ—വേഗം ഭക്തിയോടെ നമസ്കരിച്ചു ലോകേശ്വരനായ ആ ദേവനോട് പറഞ്ഞു।

Verse 20

अंधक उवाच । कथं विभो वैरिबलं प्रविश्य ह्यनेन देहेन करोमि युद्धम् । स्नाय्वस्थिशेषं कुरु मांसपुष्टं करेण पुण्ये न च मां स्पृशाद्य

അന്ധകൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വിഭോ! ഈ ദേഹവുമായി ഞാൻ ശത്രുസൈന്യത്തിൽ കടന്ന് എങ്ങനെ യുദ്ധം ചെയ്യും? ഞാൻ സ്നായുവും അസ്ഥിയും മാത്രം ശേഷിച്ചവൻ; എന്നെ മാംസപുഷ്ടനും ദൃഢനും ആക്കുക. നിങ്ങളുടെ പുണ്യകരംകൊണ്ട് എന്നെ വീണ്ടും ശേഷിയുള്ളവനാക്കുക—ഇനി ഇങ്ങനെ എന്നെ വീണ്ടും സ്പർശിക്കരുത്।

Verse 21

सनत्कुमार उवाच । श्रुत्वा वचस्तस्य स पद्मयोनिः करेण संस्पृश्य च तच्छरीरम् । गतस्सुरेन्द्रैस्सहितः स्वधाम संपूज्यमानो मुनिसिद्धसंघैः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് പദ്മയോനി (ബ്രഹ്മാവ്) തന്റെ കൈകൊണ്ട് ആ ശരീരം സ്പർശിച്ചു. തുടർന്ന് ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാരോടൊപ്പം അദ്ദേഹം സ്വധാമത്തിലേക്ക് പോയി; മുനി-സിദ്ധസംഘങ്ങൾ അദ്ദേഹത്തെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിച്ച് ആദരിച്ചു.

Verse 22

संस्पृष्टमात्रस्स च दैत्यराजस्संपूर्णदेहो बलवान्बभूव । संजातनेत्रस्सुभगो बभूव हृष्टस्स्वमेव नगरं विवेश

സ്പർശമാത്രത്തിൽ തന്നെ ആ ദൈത്യരാജൻ സമ്പൂർണ്ണദേഹനായി മഹാബലവാനായി. അവന്റെ കണ്ണുകൾ വീണ്ടും ലഭിച്ചു; അവൻ ശുഭലക്ഷണസമ്പന്നനും സുന്ദരനുമായി. അത്യാനന്ദത്തോടെ അവൻ തന്നെ തന്റെ നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 23

उत्सृज्य राज्यं सकलं च तस्मै प्रह्लादमुख्यास्त्वथ दानवेन्द्राः । तमागतं लब्धवरं च मत्वा भृत्या बभूवुर्वश गास्तु तस्य

അപ്പോൾ പ്രഹ്ലാദൻ മുതലായ ദാനവേന്ദ്രന്മാർ തങ്ങളുടെ സമ്പൂർണ്ണ രാജ്യം അവനേയ്ക്ക് സമർപ്പിച്ചു. അവൻ വരപ്രാപ്തനായി മടങ്ങിയെത്തിയെന്നു കരുതി, അവർ അവന്റെ അധീനരായി സേവകരായി മാറി.

Verse 24

ततोन्धकः स्वर्गमगाद्विजेतुं सेनाभियुक्तस्सहभृत्यवर्गः । विजित्य लेखान्प्रधने समस्तान्करप्रदं वज्रधरं चकार

പിന്നീട് അന്ധകൻ സൈന്യവും ഭൃത്യവൃന്ദവും കൂട്ടി സ്വർഗ്ഗം ജയിക്കുവാൻ പുറപ്പെട്ടു. യുദ്ധത്തിൽ എല്ലാ ദേവന്മാരെയും ജയിച്ച്, വജ്രധരനായ ഇന്ദ്രനെയും കരം അടയ്ക്കുന്ന അധീനനാക്കി.

Verse 25

नागान्सुपर्णान्वरराक्षसांश्च गंधर्वयक्षानपि मानुषांस्तु । गिरीन्द्रवृक्षान्समरेषु सर्वांश्चतुष्पदः सिंहमुखान्विजिग्ये

യുദ്ധങ്ങളിൽ ആ സിംഹമുഖനായ ചതുഷ്പദൻ നാഗന്മാരെയും സുപർണന്മാരെയും ശ്രേഷ്ഠരാക്ഷസന്മാരെയും ഗന്ധർവ-യക്ഷന്മാരെയും മനുഷ്യരെയും ജയിച്ചു; പർവതാധിപന്മാരെയും വൃക്ഷങ്ങളെയും വരെ എല്ലാം കീഴടക്കി.

Verse 26

त्रैलोक्यमेतद्धि चराचरं वै वशं चकारात्मनि संनियोज्य । स कूलानि सुदर्शनानि नारीसहस्राणि बहूनि गत्वा

അവൻ സകല ചരാചര ത്രിലോകവും തന്റെ ഉള്ളിൽ നിശ്ചയിച്ച് അധീനമാക്കി. പിന്നെ അനേകം മനോഹര നദീതീരങ്ങളിലേക്കു പോയി ആയിരങ്ങളായ സ്ത്രീകളുടെ ഇടയിൽ വിഹരിച്ചു.

Verse 27

रसातले चैव तथा धरायां त्रिविष्टपे याः प्रमदाः सुरूपाः । ताभिर्युतोऽन्येषु सपर्वतेषु रराम रम्येषु नदीतटेषु

രസാതലത്തിലും ഭൂമിയിലും ത്രിവിഷ്ടപം (സ്വർഗ്ഗം)ലും ഉണ്ടായ അതിസുന്ദരിയായ യുവതികളോടൊപ്പം അവൻ പർവ്വതസമൃദ്ധമായ മറ്റു രമ്യദേശങ്ങളിൽ, മനോഹര നദീതീരങ്ങളിൽ ക്രീഡിച്ചു.

Verse 28

क्रीडायमानस्स तु मध्यवर्ती तासां प्रहर्षादथ दानवेन्द्रः । तत्पीतशिष्टानि पिबन्प्रवृत्त्यै दिव्यानि पेयानि सुमानुषाणि

അവരുടെ നടുവിൽ ക്രീഡിച്ച ദാനവേന്ദ്രൻ, അവരുടെ ആനന്ദത്തിൽ താനുമെത്രയും പ്രഹർഷിതനായി. അവർ കുടിച്ച ശേഷം ശേഷിച്ച ദിവ്യപാനീയങ്ങൾ ക്രമമായി കുടിച്ചു—അത് ഉത്തമ മനുഷ്യർക്കും യോജ്യം ആയിരുന്നു.

Verse 29

अन्यानि दिव्यानि तु यद्रसानि फलानि मूलानि सुगंधवंति । संप्राप्य यानानि सुवाहनानि मयेन सृष्टानि गृहोत्तमानि

കൂടാതെ ദിവ്യരസങ്ങളാൽ സമൃദ്ധവും സുഗന്ധവുമുള്ള ഫലങ്ങളും മൂലങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു. ഉത്തമ വാഹനങ്ങളോടുകൂടിയ ശ്രേഷ്ഠ യാനങ്ങളും, മായൻ സൃഷ്ടിച്ച അത്യുത്തമ ഭവനങ്ങളും ലഭിച്ചു.

Verse 30

पुष्पार्घधूपान्नविलेपनैश्च सुशोभितान्यद्भुतदर्शनैश्च । संक्रीडमानस्य गतानि तस्य वर्षायुतानीह तथांधकस्य

പുഷ്പാർഘ്യം, ധൂപം, നൈവേദ്യം, സുഗന്ധലേപനം എന്നിവയുടെ അർപ്പണങ്ങളാലും അത്ഭുതദർശനങ്ങളാലും ആ സ്ഥലങ്ങൾ ശോഭിച്ചു. ഇങ്ങനെ വിഹരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ അന്ധകന്നു ഇവിടെ അനവധി വർഷായുതങ്ങൾ—അഥവാ പതിനായിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ—കഴിഞ്ഞുപോയി.

Verse 31

जानाति किंचिन्न शुभं परत्र यदात्मनस्सौख्यकरं भवेद्धि । सदान्धको दैत्यवरस्स मूढो मदांधबुद्धिः कृतदुष्टसंगः

പരലോകത്തിൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ മംഗളകരമായത് എന്തെന്ന്—ആത്മാവിന് സുഖം നൽകുന്നതെന്തെന്ന്—അവൻ അറിയുന്നില്ല. ദൈത്യശ്രേഷ്ഠനായ അന്ധകൻ സദാ മോഹിതൻ; മദം മൂലം ബുദ്ധി അന്ധമായി, ദുഷ്ടസംഗത്തിൽ ദൃഢമായി പതിഞ്ഞിരുന്നു।

Verse 32

ततः प्रमत्तस्तु सुतान्प्रधानान्कुतर्कवादैरभिभूय सर्वान् । चचार दैत्यैस्सहितो महात्मा विनाशयन्वैदिकसर्वधर्मान्

അനന്തരം അവൻ മോഹഗ്രസ്തനായി കുതർക്കവാദങ്ങളാൽ പ്രധാന പുത്രന്മാരെയൊക്കെയും കീഴടക്കി. ദൈത്യരോടൊപ്പം ആ മഹാത്മാവ് സഞ്ചരിച്ച് വേദാധിഷ്ഠിതമായ എല്ലാ ധർമ്മാചാരങ്ങളെയും നശിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Verse 33

वेदान्द्विजान्वित्त मदाभिभूतो न मन्यते स्माप्यमरान्गुरूंश्च । रेमे तथा दैवगतो हतायुः स्वस्यैरहोभिर्गमयन्वयश्च

ധനമദത്തിൽ ആകുലനായ അവൻ വേദങ്ങളെയും ദ്വിജന്മാരെയും ദേവന്മാരെയും ഗുരുക്കന്മാരെയും പോലും മാനിച്ചില്ല. ദൈവഗതിയാൽ ആയുസ്സ് ക്ഷയിച്ചിട്ടും അവൻ ഭോഗങ്ങളിൽ ലീനമായി ദിവസങ്ങൾ കഴിച്ച് യൗവനം പാഴാക്കി.

Verse 34

ततः कदाचिद्गतवान्ससैन्यो बहुप्रयाता पृथिवीतलेऽस्मिन् । अनेकसंख्या अपि वर्षकोट्यः प्रहर्षितो मंदरपर्वतं तु

പിന്നീട് ഒരിക്കൽ അവൻ സൈന്യത്തോടുകൂടെ ഈ ഭൂതലത്തിൽ വളരെ ദൂരം യാത്ര ചെയ്തു. എണ്ണമറ്റ കോടി വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞിട്ടും അവൻ ആനന്ദത്തോടെ മന്ദരപർവതത്തേക്കു നീങ്ങി.

Verse 35

स्वर्णोपमां तत्र निरीक्ष्य शोभां बभ्राम सैन्यैस्सह मानमत्तः । क्रीडार्थमासाद्य च तं गिरीन्द्रं मतिं स वासाय चकार मोहात्

അവിടെ സ്വർണ്ണസമമായ ശോഭ കണ്ടു അവൻ അഭിമാനമദത്തിൽ സൈന്യത്തോടുകൂടെ അലഞ്ഞു. കളിക്കായി ആ ഗിരീന്ദ്രനെ സമീപിച്ച്, മോഹവശാൽ അവിടെ തന്നെ വസിക്കാമെന്ന് തീരുമാനിച്ചു.

Verse 36

शुभं दृढं तत्र पुरं स कृत्वा मुदास्थितो दैत्यपतिः प्रभावात् । निवेशयामास पुनः क्रमेण अत्यद्भुतं मन्दरशैलसानौ

അവിടെ ശുഭവും ദൃഢവുമായ ഒരു കോട്ടനഗരം പണിത ശേഷം ദാനവാധിപൻ തന്റെ പ്രഭാവത്തിൽ ആനന്ദിച്ചു. പിന്നെ അവൻ ക്രമമായി മന്ദരപർവതത്തിന്റെ ചരിവിൽ അത്യദ്ഭുതമായ ഒരു നഗരം സ്ഥാപിച്ചു।

Verse 37

दुर्योधनो वैधसहस्तिसंज्ञौ तन्मंत्रिणौ दानवसत्तमस्य । ते वै कदाचिद्गिरिसुस्थले हि नारीं सुरूपां ददृशुस्त्रयोऽपि

ദാനവശ്രേഷ്ഠന്റെ മന്ത്രിമാരായ ദുര്യോധനൻ, വൈധസൻ, ഹസ്തി—ഈ മൂന്നുപേരും ഒരിക്കൽ പർവതസ്ഥലത്ത് പാർക്കുമ്പോൾ അത്യന്തം സുന്ദരിയായ ഒരു സ്ത്രീയെ കണ്ടു.

Verse 38

ते शीघ्रगा दैत्यवरास्तु हर्षाद्द्रुतं महादैत्यपतिं समेत्य । ऊचुर्यथादृष्टमतीव प्रीत्या तथान्धकं वीरवरं हि सर्वे

അപ്പോൾ വേഗഗതിയുള്ള ശ്രേഷ്ഠ ദൈത്യർ ആനന്ദഹർഷത്തോടെ ഉടൻ മഹാദൈത്യപതിയെ സമീപിച്ചു; അവർ കണ്ടതെല്ലാം യഥാർത്ഥമായി മഹാവീരനായ അന്ധകനോട് പരമപ്രീതിയോടെ അറിയിച്ചു.

Verse 39

मंत्रिणः ऊचुः । गुहांतरे ध्याननिमीलिताक्षो दैत्येन्द्र कश्चिन्मुनिरत्र दृष्टः । रूदान्वितश्चन्द्रकलार्द्धचूडः कटिस्थले बद्धगजेन्द्रकृत्तिः

മന്ത്രിമാർ പറഞ്ഞു—ഹേ ദൈത്യേന്ദ്രാ! ഗുഹയുടെ ഉള്ളിൽ ധ്യാനത്തിൽ കണ്ണടച്ചിരിക്കുന്ന ഒരു മുനിയെ ഞങ്ങൾ കണ്ടു. അവനോടൊപ്പം രുദ്രൻ വിരാജിക്കുന്നു—ശിരസ്സിൽ അർദ്ധചന്ദ്രകല ധരിച്ച്, അരയിൽ ഗജേന്ദ്രചർമ്മം കെട്ടിയവൻ.

Verse 40

नागेन्द्रभोगावृतसर्वगात्रः कपालमालाभरणो जटालः । स शूलहस्तश्शरतूणधारी महाधनुष्मान्विवृताक्षसूत्रः

അവന്റെ സർവ്വഗാത്രവും നാഗേന്ദ്രന്റെ ഭോഗവലയങ്ങളാൽ പൊതിഞ്ഞിരുന്നു; കപാലമാലാഭരണത്തോടെ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട ജടാധാരി. കൈയിൽ ത്രിശൂലം, അമ്പുകളുടെ തൂണീരം വഹിച്ച്, മഹാധനുസ്സും ധരിച്ചു—രുദ്രാക്ഷമാല വ്യക്തമായി തെളിഞ്ഞു നിന്നു.

Verse 41

खड्गी त्रिशूली लकुटी कपर्दी चतुर्भुजो गौरतराकृतिर्हि । भस्मानुलिप्तो विलसत्सुतेजास्तपस्विवर्योऽद्भुतसर्ववेशः

അവൻ ഖഡ്ഗം, ത്രിശൂലം, ലകുടം ധരിച്ചു, ജടാധാരിയായി, ചതുര്ഭുജനായി, ദീപ്തമായ ഗൗരവർണ്ണാകൃതിയിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. ഭസ്മലിപ്തൻ, ദിവ്യ തേജസ്സിൽ ജ്വലിച്ച്, തപസ്വികളിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ—അത്ഭുതൻ, ഇച്ഛാനുസാരം സർവ്വവേഷധാരി.

Verse 42

तस्याविदूरे पुरुषश्च दृष्टस्स वानरो घोरमुखःकरालः । सर्वायुधो रूक्षकरश्च रक्षन्स्थितो जरद्गोवृषभश्च शुक्लः

അവനിൽ നിന്ന് അകലെയല്ലാതെ ഒരു പുരുഷൻ കണ്ടു—വാനരസദൃശൻ, ഭീകരവും കരാളവുമായ മുഖമുള്ളവൻ. സർവ്വായുധസജ്ജൻ, രൂക്ഷഹസ്തൻ, കാവലായി നിന്നു; പശുക്കളിൽ വൃദ്ധവൃഷഭംപോലെ, ശ്വേതവർണ്ണൻ ആയിരുന്നു.

Verse 43

तस्योपविष्टस्य तपस्विनोपि सुचारुरूपा तरुणी मनोज्ञा । नारी शुभा पार्श्वगता हि तस्य दृष्टा च काचिद्भुवि रत्नभूता

ആ തപസ്വി ഉപവിഷ്ടനായിരിക്കെ, അവൻ തന്റെ പാർശ്വത്തിൽ ഒരു ശുഭനാരിയെ കണ്ടു—യൗവനവതി, മനോഹരി, അതിസുന്ദരി. അവൾ ഭൂമിയിൽ രത്നരൂപമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടതുപോലെ തോന്നി.

Verse 44

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे अंधकगाणपत्यलाभोपाख्याने दूतसंवादो नाम चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ റുദ്രസംഹിതയുടെ പഞ്ചമ യുദ്ധഖണ്ഡത്തിൽ, അന്ധകന്റെ ഗണപത്യലാഭോപാഖ്യാനാന്തർഗതമായ ‘ദൂതസംവാദം’ എന്ന നാല്പത്തിനാലാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 45

मान्या महेशस्य च दिव्यनारी भार्य्या मुनेः पुण्यवतः प्रिया सा । योग्या हि द्रष्टुं भवतश्च सम्यगानाय्य दैत्येन्द्र सुरत्नभोक्तः

അവൾ മാന്യയാകുന്നു—ദിവ്യനാരി—പുണ്യവാനായ മുനിയുടെ പ്രിയഭാര്യ, സ്വയം മഹേശ്വരനും ആരാധ്യയായി കണക്കാക്കുന്നവൾ. അവൾ നിനക്കു സമ്യകമായി ദർശനം നൽകാൻ യോഗ്യയാണ്; അതിനാൽ, ഹേ ദൈത്യേന്ദ്രാ, രത്നഭോഗങ്ങളുടെ ഭോക്താവേ, അവളെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക।

Verse 46

सनत्कुमार उवाच । श्रुत्वेति तेषां वचनानि तानि कामातुरो घूर्णितसर्वगात्रः । विसर्जयामास मुनैस्सकाशं दुर्योधनादीन्सहसा स दैत्यः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—അവരുടെ വചനങ്ങൾ കേട്ടപ്പോൾ കാമാതുരനായ ആ ദൈത്യൻ, ശരീരം മുഴുവൻ വിറച്ചുകൊണ്ട്, മുനികളുടെ സന്നിധിയിൽ നിന്ന് ദുര്യോധനാദികളെ പെട്ടെന്ന് വിട്ടയച്ചു।

Verse 47

आसाद्य ते तं मुनिमप्रमेयं बृहद्व्रतं मंत्रिवरा हि तस्य । सुराजनीतिप्रवणा मुनीश प्रणम्य तं दैत्यनिदेशमाहुः

ഹേ മുനീശ്വരാ! സുനീതിയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ആ ശ്രേഷ്ഠ മന്ത്രിമാർ മഹാവ്രതനും അളവറ്റവനുമായ മുനിയെ സമീപിച്ച്, നമസ്കരിച്ചു, ദൈത്യരാജന്റെ നിർദ്ദേശം അറിയിച്ചു।

Verse 48

मंत्रिण ऊचुः । हिरण्यनेत्रस्य सुतो महात्मा दैत्याधिराजोऽन्धकनामधेयः । त्रैलोक्यनाथो भवकृन्निदेशादिहोपविष्टोऽद्य विहारशाली

മന്ത്രിമാർ പറഞ്ഞു—ഹിരണ്യനേത്രന്റെ മഹാത്മാവായ പുത്രൻ, ‘അന്ധകൻ’ എന്ന നാമമുള്ള ദൈത്യാധിരാജൻ, ഭവൻ (ശിവൻ) നൽകിയ ആജ്ഞയാൽ ത്രിലോകനാഥനായി, ഇന്ന് ഈ വിഹാരശാലയിൽ ആസീനനായി ഇരിക്കുന്നു।

Verse 49

तन्मंत्रिणो वै वयमंगवीरास्तवोपकंठं च समागताः स्मः । तत्प्रेषितास्त्वां यदुवाच तद्वै शृणुष्व संदत्तमनास्तपस्विन्

ഞങ്ങൾ അവന്റെ മന്ത്രിമാരും അങ്കദേശത്തിലെ വീരന്മാരും ആകുന്നു; ഞങ്ങൾ നിന്റെ സമീപത്തേക്ക് വന്നിരിക്കുന്നു. അവൻ അയച്ചതിനാൽ, അവൻ പറഞ്ഞതുതന്നെ നിനക്കു പറയുന്നു—ഹേ തപസ്വീ, ശാന്തവും ഏകാഗ്രവുമായ മനസ്സോടെ കേൾക്കുക।

Verse 50

त्वं कस्य पुत्रोऽसि किमर्थमत्र सुखोपविष्टो मुनिवर्य धीमन् । कस्येयमीदृक्तरुणी सुरूपा देया शुभा दैत्यपतेर्मुनीन्द्र

ഹേ മുനിവര്യാ, ഹേ ധീമാൻ! നീ ആരുടെ പുത്രൻ? എന്തിനാണ് ഇവിടെ സുഖമായി ഇരിക്കുന്നത്? ഈ അതിസുന്ദരിയായ യുവതി ആരുടേതാണ്? ഹേ മുനീന്ദ്രാ, അവളെ ദൈത്യപതിക്ക് ശുഭദാനമായി അർപ്പിക്കേണ്ടതാണ്।

Verse 51

क्वेदं शरीरं तव भस्मदिग्धं कपालमालाभरणं विरूपम् । तूणीरसत्कार्मुकबाणखड्गभुशुंडिशूलाशनितोमराणि

നിന്റെ ഈ ശരീരം എന്തുതരം—വിഭൂതിയാൽ ലേപിതം, വിരൂപം, കപാലമാലയാൽ അലങ്കരിതം? പിന്നെ ഈ തൂണീരങ്ങൾ, ഉത്തമ ധനുസ്സ്, ബാണങ്ങൾ, ഖഡ്ഗം, ഗദ, ത്രിശൂലം, വജ്രം, തോമരം—ഇവയെന്ത്?

Verse 52

क्व जाह्नवी पुण्यतमा जटाग्रे क्वायं शशी वा कुणपास्थिखण्डम् । विषानलो दीर्घमुखः क्व सर्पः क्व संगमः पीनपयोधरायाः

ജടയുടെ ശിഖരത്തിൽ ആ പരമപുണ്യമായ ജാഹ്നവി (ഗംഗ) എവിടെ? ഈ ചന്ദ്രൻ എവിടെ—അല്ലെങ്കിൽ ഇത് ശവാസ്ഥിഖണ്ഡമോ? വിഷാഗ്നി എവിടെ? ദീർഘമുഖ സർപ്പം എവിടെ? നിറഞ്ഞ പയോധരങ്ങളുള്ള സ്ത്രീയോടുള്ള സംഗമം എവിടെ സാധ്യം?

Verse 53

जरद्गवारोहणमप्रशस्तं क्षमावतस्तस्य न दर्शनं च । संध्याप्रणामः क्वचिदेष धर्मः क्व भोजनं लोकविरुद्धमेतत्

വൃദ്ധമായ കാളയിൽ കയറുന്നത് പ്രശംസനീയമല്ല; താൻ ക്ഷമാശീലനും ധർമ്മവാനുമെന്നു പറയുന്നവനെ കാണുന്നതും യുക്തമല്ല. സന്ധ്യാവന്ദനത്തിലെ പ്രണാമം എവിടെ, ലോകവിരുദ്ധമായ ഈ ഭോജനം എവിടെ? ഇതെല്ലാം ആചാരവിരുദ്ധം.

Verse 54

प्रयच्छ नारीं सम सान्त्वपूर्वं स्त्रिया तपः किं कुरुषे विमूढ । अयुक्तमेतत्त्वयि नानुरूपं यस्मादहं रत्नपतिस्त्रिलोके

ആ സ്ത്രീയെ തിരികെ കൊടുക്കുക—സാന്ത്വനപൂർവ്വം, മൃദുവായ വാക്കുകളോടെ. ഹേ മൂഢാ! പരന്റെ ഭാര്യയോടൊപ്പം നീ എന്ത് തപസ്സാണ് ചെയ്യാൻ നോക്കുന്നത്? ഇത് നിനക്കു യോജിച്ചതല്ല, അനുചിതം; കാരണം ഞാൻ ത്രിലോകത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായ രത്നപതി ആകുന്നു.

Verse 55

विमुंच शस्त्राणि मयाद्य चोक्तः कुरुष्व पश्चात्तव एव शुद्धम् । उल्लंघ्य मच्छासनमप्रधृष्यं विमोक्ष्यसे सर्वमिदं शरीरम्

ഇന്ന് ഞാൻ കല്പിച്ചതുപോലെ നിന്റെ ആയുധങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്ക; പിന്നെ നിനക്കു യഥാർത്ഥത്തിൽ ശുദ്ധികരമായത് ചെയ്യുക. എന്റെ അപ്രധർഷ്യ ആജ്ഞ ലംഘിച്ചാൽ, ഈ മുഴുവൻ ശരീരവും നീ നഷ്ടപ്പെടും.

Verse 56

मत्वांधकं दुष्टमतिं प्रधानो महेश्वरो लौकिकभावशीलः । प्रोवाच दैत्यं स्मितपूर्वमेवमाकर्ण्य सर्वं त्वथ दूतवाक्यम्

അന്ധകൻ ദുഷ്ടമതിയാണെന്ന് അറിഞ്ഞ്, ലോകവ്യവഹാരാർത്ഥം മനുഷ്യസദൃശ ഭാവം സ്വീകരിച്ച പ്രധാനം മഹേശ്വരൻ ദൂതന്റെ വാക്കുകൾ മുഴുവനായി കേട്ട ശേഷം, ആദ്യം മൃദുസ്മിതത്തോടെ ആ ദൈത്യനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 57

शिव उवाच । यद्यस्मि रुद्रस्तव किं मया स्यात्किमर्थमेवं वदसीति मिथ्या । शृणु प्रभावं मम दैत्यनाथ न्याय्यं न वक्तुं वचनं त्वयैवम्

ശിവൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഞാൻ സത്യമായും നിന്റെ രുദ്രനാണെങ്കിൽ, എനിക്ക് എന്ത് ചെയ്യാനുണ്ട്? നീ എന്തിന് അസത്യമായി ഇങ്ങനെ പറയുന്നു? ദൈത്യനാഥാ, എന്റെ മഹിമ കേൾക്കുക; ഇത്തരത്തിലുള്ള വാക്കുകൾ പറയുന്നത് നിനക്കു യുക്തമല്ല.

Verse 58

नाहं क्वचित्स्वं पितरं स्मरामि गुहांतरे घोरमनन्यचीर्णम् । एतद्व्रतं पशुपातं चरामि न मातरं त्वज्ञतमो विरूपः

ഞാൻ ഒരിക്കലും എന്റെ പിതാവിനെ സ്മരിക്കുന്നില്ല—അവൻ ഭയങ്കരമായ ഗുഹയ്ക്കുള്ളിൽ ഏകാന്തനായി വസിച്ചിരുന്നു. ഞാൻ ഇതേ പാശുപത വ്രതം ആചരിക്കുന്നു; മാതാവിനെയും സ്മരിക്കുന്നില്ല—ഞാൻ അജ്ഞാനാന്ധകാരത്തിൽ മൂടപ്പെട്ട വികൃതൻ.

Verse 59

अमूलमेतन्मयि तु प्रसिद्धं सुदुस्त्यजं सर्वमिदं ममास्ति । भार्या ममेयं तरुणी सुरूपा सर्वंसहा सर्वगतस्य सिद्धिः

ഇത് അടിസ്ഥാനമില്ലാത്ത ആസക്തിയാണെങ്കിലും, എനിക്കുള്ളിൽ അത് ഉറച്ചുപോയിരിക്കുന്നു; ‘എന്റെത്’ എന്നു കരുതുന്ന ഈ എല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കുക അത്യന്തം ദുഷ്കരം. ഈ യുവതിയായ സുന്ദരി എന്റെ ഭാര്യ—എല്ലാം സഹിക്കുന്നവൾ; സർവ്വത്ര സഞ്ചരിക്കുന്നവന്റെ സിദ്ധിസ്വരൂപയുമാണ് അവൾ.

Verse 60

एतर्हि यद्यद्रुचितं तवास्ति गृहाण तद्वै खलु राक्षस त्वम् । एतावदुक्त्वा विरराम शंभुस्तपस्विवेषः पुरतस्तु तेषाम्

“ഇപ്പോൾ നിനക്ക് ഏത് ഇഷ്ടമാണോ, ഹേ രാക്ഷസാ, അതുതന്നെ നിശ്ചയമായി സ്വീകരിക്ക.” ഇത്രമാത്രം പറഞ്ഞ്, തപസ്വിവേഷധാരിയായ ശംഭു അവരുടെ മുമ്പിൽ മൗനമായി നിന്നു.

Verse 61

सनत्कुमार उवाच । गंभीरमेतद्वचनं निशम्य ते दानवास्तं प्रणिपत्य मूर्ध्ना । जग्मुस्ततो दैत्यवरस्य सूनुं त्रैलोक्यनाशाय कृतप्रतिज्ञम्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ആ ഗംഭീര വചനം കേട്ട് ദാനവർ തലകുനിച്ച് അദ്ദേഹത്തെ പ്രണാമിച്ചു. പിന്നെ ത്രിലോകനാശപ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത ശ്രേഷ്ഠ ദൈത്യന്റെ പുത്രനിലേക്കു പോയി.

Verse 62

बभाषिरे दैत्यपतिं प्रमत्तं प्रणम्य राजानमदीनसत्त्वाः । ते तत्र सर्वे जयशब्दपूर्वं रुद्रेण यत्तत्स्मितपूर्वमुक्तम्

അപ്പോൾ അദീനസത്ത്വരായ മന്ത്രിമാർ ദൈത്യരുടെ മദോന്മത്തനായ അധിപതി രാജാവിനെ പ്രണാമിച്ച് സംസാരിച്ചു. അവിടെ എല്ലാവരും ആദ്യം ‘ജയ’ എന്നു ഘോഷിച്ചു; പിന്നെ രുദ്രൻ മൃദുസ്മിതത്തോടെ മുമ്പ് പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ അതേപടി അറിയിച്ചു.

Verse 63

मंत्रिण उचुः । निशाचरश्चंचलशौर्यधैर्यः क्व दानवः कृपणस्सत्त्वहीनः । क्रूरः कृतघ्नश्च सदैव पापी क्व दानवः सूर्यसुताद्बिभेति

മന്ത്രിമാർ പറഞ്ഞു—ശൗര്യവും ധൈര്യവും ചഞ്ചലമായ ആ നിശാചരൻ എവിടെ? കൃപണനും സത്ത്വഹീനനുമായ ദാനവൻ എവിടെ? ക്രൂരനും കൃതഘ്നനും സദാ പാപിയും—അങ്ങനെയുള്ള ദാനവൻ സൂര്യപുത്രനെ എന്തിന് ഭയപ്പെടും?

Verse 64

राजत्वमुक्तोऽखिलदैत्यनाथस्तपस्विना तन्मुनिना विहस्य । मत्वा स्वबुद्ध्या तृणवत्त्रिलोकं महौजसा वीरवरेण नूनम्

രാജാധികാരത്തിൽ സ്ഥാപിതനായ അഖിലദൈത്യനാഥൻ—ആ തപസ്വി മുനിയുടെ പരിഹാസം ഏറ്റിട്ടും—നിശ്ചയമായി സ്വന്തം അഹങ്കാരബുദ്ധിയാൽ, മഹൗജസ്സുള്ള വീരനായതിനാൽ, ത്രിലോകത്തെയും പുല്ലുപോലെ കരുതിത്തുടങ്ങി.

Verse 65

क्वाहं च शस्त्राणि च दारुणानि मृत्योश्च संत्रासकरं क्व युद्ध । क्व वीरको वानरवक्त्रतुल्यो निशाचरो जरसा जर्जरांगः

ഞാൻ ആരാണ്, ഈ ഭീകരായുധങ്ങൾ എന്താണ്? മരണത്തെയ്ക്കും ഭയം പകരുന്ന ഈ യുദ്ധം ഏത്? കുരങ്ങുമുഖസദൃശനായി, ജരയാൽ ജീർണ്ണമായ അവയവങ്ങളുള്ള ഈ നിശാചരൻ ‘വീരകൻ’ ആരാണ്?

Verse 66

क्वायं स्वरूपः क्व च मंदभाग्यो बलं त्वदीयं क्व च वीरुधो वा । शक्तोऽपि चेत्त्वं प्रयतस्व युद्धं कर्तुं तदा ह्येहि कुरुष्व किंचित्

നിന്റെ മഹത്തായ സ്വരൂപം എവിടെ, നിന്റെ ദുർഭാഗ്യാവസ്ഥ എവിടെ? നിന്റെ ബലം എവിടെ, നീ വള്ളിപോലെ എവിടെ? സത്യത്തിൽ ശക്തനാണെങ്കിൽ യുദ്ധത്തിനായി പരിശ്രമിക്ക; വാ, കുറച്ചെങ്കിലും ചെയ്യുക.

Verse 67

वज्राशनेस्तुल्यमिहास्ति शस्त्रं भवादृशां नाशकरं च घोरम् । क्व ते शरीरं मृदुपद्मतुल्यं विचार्य चैवं कुरु रोचते यत्

ഇവിടെ ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രംപോലൊരു ആയുധമുണ്ട്—ഭീകരം, നിനക്കുപോലുള്ള വീരന്മാരെ നശിപ്പിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളത്. എന്നാൽ നിന്റെ ശരീരം മൃദുവായ പദ്മംപോലെ; ഇത് ചിന്തിച്ച് നിനക്ക് യുക്തമെന്നു തോന്നുന്നതേ ചെയ്യുക.

Verse 68

मंत्रिण ऊचुः । इत्येवमादीनि वचांसि भद्रं तपस्विनोक्तानि च दानवेश । युक्तं न ते तेन सहात्र युद्धं त्वामाह राजन्स्मयमान एव

മന്ത്രിമാർ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭദ്രാ, ഹേ ദാനവേശാ! തപസ്വി ഇത്തരത്തിലുള്ള മംഗളവചനങ്ങളാണ് ഉച്ചരിച്ചത്. രാജാവേ, അദ്ദേഹം പുഞ്ചിരിയോടെ തന്നെ—ഇവിടെ അവനോടു യുദ്ധം ചെയ്യുന്നത് നിനക്കു യുക്തമല്ലെന്ന് പറഞ്ഞു.

Verse 69

विवस्तुशून्यैर्बहुभिः प्रलापैरस्माभिरुक्तैर्यदि बुध्यसे त्वम् । तपोभियुक्तेन तपस्विना वै स्मर्तासि पश्चान्मुनिवाक्यमेतत्

ഞങ്ങൾ പറഞ്ഞ അനവധി ശൂന്യവും അർത്ഥരഹിതവുമായ പ്രലാപങ്ങൾകൊണ്ട് നീ ബോധ്യപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ, പിന്നീടു—തപസ്സാൽ നിയന്ത്രിതനായ യഥാർത്ഥ തപസ്വിയായി—നീ ഈ മുനിവചനത്തെ തീർച്ചയായും ഓർക്കും.

Verse 70

सनत्कुमार उवाच । ततस्स तेषां वचनं निशम्य जज्वाल रोषेण स मंदबुद्धिः । आज्यावसिक्तस्त्विव कृष्णवर्त्मा सत्यं हितं तत्कुटिलं सुतीक्ष्णम्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—അവരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ആ മന്ദബുദ്ധി ക്രോധത്തിൽ ജ്വലിച്ചു; നെയ്യൊഴുക്കിയ കറുത്ത പുകവഴിയുള്ള അഗ്നിപോലെ. സത്യവും ഹിതവും ആയ വാക്കും അവനു വളഞ്ഞതും അതിതീക്ഷ്ണവും ആയി തോന്നി.

Verse 71

गृहीतखड्गो वरदानमत्तः प्रचंडवातानुकृतिं च कुर्वन् । गंतुं च तत्र स्मरबाणविद्धस्समुद्यतोऽभूद्विप रीतदेवः

വരദാനമദത്തിൽ മത്തനായി അവൻ ഖഡ്ഗം പിടിച്ചു, പ്രചണ്ഡ കാറ്റിന്റെ വേഗം അനുകരിച്ചുകൊണ്ട്, കാമബാണങ്ങളാൽ വിദ്ധനായ വിപരീതദേവൻ അവിടെ (യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക്) പോകാൻ സന്നദ്ധനായി എഴുന്നേറ്റു।