अन्धक-प्रश्नः — Inquiry into Andhaka (Genealogy and Nature)

Verse 1

नारद उवाच । शंखचूडवधं श्रुत्वा चरितं शशिमौलिनः । अयं तृप्तोऽस्मि नो त्वत्तोऽमृतं पीत्वा यथा जनः

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ശംഖചൂഡവധവും ശശിമൗലിയായ പരമേശ്വരൻ ശിവന്റെ പുണ്യചരിതവും കേട്ട് ഞാൻ തൃപ്തനായി; നിന്നിൽ നിന്നു അമൃതം പാനം ചെയ്ത് മനുഷ്യൻ തൃപ്തനാകുന്നതുപോലെ.

Verse 2

ब्रह्मन्यच्चरितं तस्य महेशस्य महात्मनः । मायामाश्रित्य सल्लीलां कुर्वतो भक्तमोददाम्

ഹേ ബ്രഹ്മൻ! ആ മഹാത്മാവായ മഹേശന്റെ പുണ്യചരിതമാണിത്; അവൻ തന്റെ ദിവ്യമായ മായയെ ആശ്രയിച്ച് മംഗളലീലകൾ നടത്തി ഭക്തർക്കു ആനന്ദം നൽകുന്നു.

Verse 3

ब्रह्मोवाच । जलंधरवधं श्रुत्वा व्यासस्सत्यवतीसुतः । अप्राक्षीदिममेवार्थं ब्रह्मपुत्रं मुनीश्वरम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ജലന്ധരവധം കേട്ട ശേഷം സത്യവതീസുതനായ വ്യാസൻ ഇതേ കാര്യത്തെ ബ്രഹ്മപുത്രനായ മുനീശ്വരനോടു ചോദിച്ചു.

Verse 4

सनत्कुमारः प्रोवाच व्यासं सत्यवतीसुतम् । सुप्रशंस्य महेशस्य चरितं मंगलायनम्

സനത്കുമാരൻ സത്യവതീപുത്രനായ വ്യാസനോടു പറഞ്ഞു. മഹേശ്വരന്റെ മംഗളപ്രദവും അനുഗ്രഹദായകവുമായ ചരിതം മഹത്തായി പ്രശംസിച്ച ശേഷം അദ്ദേഹം കഥ തുടർന്നു.

Verse 5

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास महेशस्य चरितं मंगलायनम् । यथान्धको गाणपत्यं प्राप शंभोः परात्मनः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഹേ വ്യാസാ! മഹേശന്റെ മംഗളകരവും പുണ്യദായകവുമായ ചരിതം ശ്രവിക്കൂ; പരമാത്മാവായ ശംഭുവിൽ നിന്ന് അന്ധകൻ ശിവഗണങ്ങളുടെ ഗാണപത്യം (അധിപത്യം) എങ്ങനെ പ്രാപിച്ചു എന്നു.

Verse 6

कृत्वा परमसंग्रामं तेन पूर्वं मुनीश्वर । प्रसाद्य तं महेशानं सत्त्वभावात्पुनः पुनः

ഹേ മുനീശ്വരാ! അവൻ മുമ്പ് പരമസംഗ്രാമം നടത്തി; പിന്നെ ശുദ്ധ സാത്ത്വിക ഹൃദയഭാവത്തോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും മഹേശാനെ പ്രസാദിപ്പിക്കാൻ ആരാധിച്ചു।

Verse 7

माहात्म्यमद्भुतं शंभोश्शरणागतरक्षिणः । सुभक्तवत्सलस्यैव नानालीलाविहारिणः

ശരണാഗതരെ രക്ഷിക്കുന്നവനും സുദ്ഭക്തരോടു വാത്സല്യമുള്ളവനും നാനാവിധ ലീലാവിഹാരങ്ങളിൽ രമിക്കുന്നവനുമായ ശംഭുവിന്റെ മഹാത്മ്യം അത്ഭുതകരം തന്നേ।

Verse 8

माहात्म्यमेतद्वृषभध्वजस्य श्रुत्वा मुनिर्गंधवतीसुतो हि । वचो महार्थं प्रणिपत्य भक्त्या ह्युवाच तं ब्रह्मसुतं मुनींद्रम्

വൃഷഭധ്വജനായ ഭഗവാൻ ശിവന്റെ ഈ മഹാത്മ്യം കേട്ട് ഗന്ധവതീപുത്രനായ മുനി ഭക്തിയോടെ നമസ്കരിച്ചു; പിന്നെ ആ വചനങ്ങളുടെ ഗൂഢാർത്ഥത്തെ ആദരിച്ചു ബ്രഹ്മസുതനായ മുനീന്ദ്രനോട് സംസാരിച്ചു।

Verse 9

व्यास उवाच । को ह्यंधको वै भगवन्मुनीश कस्यान्वये वीर्यवतः पृथिव्याम् । जातो महात्मा बलवान् प्रधानः किमात्मकः कस्य सुतोंऽधकश्च

വ്യാസൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ഭഗവൻ മുനീശ്വരാ! ഈ അന്ധകൻ ആരാണ്? ഭൂമിയിൽ ഈ പരാക്രമശാലി, മഹാത്മാവ്, ബലവാൻ, പ്രധാനൻ ഏത് വംശത്തിൽ ജനിച്ചു? അവന്റെ സ്വഭാവം എന്ത്, അന്ധകൻ ആരുടെ പുത്രൻ?

Verse 10

एतत्समस्तं सरहस्यमद्य ब्रवीहि मे ब्रह्मसुतप्रसादात् । स्कंदान्मया वै विदितं हि सम्यक् महेशपुत्रादमितावबोधात्

അതുകൊണ്ട് ഇന്ന് ബ്രഹ്മാവിന്റെ പുത്രന്റെ പ്രസാദത്താൽ, ഈ സമസ്ത കാര്യവും അതിന്റെ അന്തർരഹസ്യത്തോടുകൂടി എനിക്കു പറയുക. മഹേശന്റെ പുത്രനും അളവറ്റ ബോധമുള്ളവനുമായ സ്കന്ദനിൽ നിന്ന് ഞാൻ ഇത് ശരിയായി അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു।

Verse 11

गाणपत्यं कथं प्राप शंभोः परमतेजसः । सोंधको धन्य एवाति यो वभूव गणेश्वरः

പരമതേജസ്സുള്ള ശംഭുവിന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ സോന്ധകൻ എങ്ങനെ ഗണപതിപദം നേടി? സത്യത്തിൽ സോന്ധകനേ അത്യന്തം ധന്യൻ; കാരണം അവൻ ഗണങ്ങളുടെ അധിപനായിത്തീർന്നു।

Verse 12

ब्रह्मोवाच । व्यासस्य चैतद्वचनं निशम्य प्रोवाच स ब्रह्मसुतस्तदानीम् । महेश्वरोतीः परमाप्तलक्ष्मीस्संश्रोतुकामं जनकं शुकस्य

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—വ്യാസന്റെ വചനങ്ങൾ കേട്ട ഉടൻ ബ്രഹ്മപുത്രൻ അന്നേ നിമിഷം ശുകന്റെ പിതാവിനോട് പറഞ്ഞു; മഹേശ്വരന്റെ പരമ മംഗളകരമായ കഥാമൃതം കേൾക്കാൻ അദ്ദേഹം ആകാംക്ഷയോടെ ഉണ്ടായിരുന്നു, അത് പരമ സൗഭാഗ്യവും സിദ്ധിയും നൽകുന്നു।

Verse 13

सनत्कुमार उवाच । पुराऽऽगतो भक्तकृपाकरोऽसौ कैलासतश्शैलसुता गणाढ्यः । विहर्तुकामः किल काशिका वै स्वशैलतो निर्जरचक्रवती

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—പണ്ടുകാലത്ത് ഭക്തന്മാരോട് കരുണ കാണിക്കുന്ന ശൈലസുത (പാർവതി) കൈലാസത്തിൽ നിന്ന് വന്നു. ഗണങ്ങളാൽ സമൃദ്ധയായി, വിഹരിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, ദേവസംഘത്തിന്റെ അനുഗമനത്തോടെ, സ്വന്തം പർവതം വിട്ട് കാശികയിലേക്കു പോയി।

Verse 14

स राजधानीं च विधाय तस्यां चक्रं परोतीः सुखदा जनानाम् । तद्रक्षकं भैरवनामवीरं कृत्वा समं शैलजयाहि बह्वीः

അപ്പോൾ അവൻ അവിടെ രാജധാനി സ്ഥാപിച്ചു; ജനങ്ങൾക്ക് സുഖം നൽകുന്ന ഒരു സംരക്ഷണാർത്ഥ പവിത്രചക്രവും അവിടെ ഏർപ്പെടുത്തി. അതിന്റെ രക്ഷകനായി ‘ഭൈരവ’ എന്ന വീരനെ നിയമിച്ച്, ശൈലജാ (പാർവതി)യോടൊപ്പം പല കര്‍ത്തവ്യങ്ങളിലേക്കായി മുന്നോട്ട് നീങ്ങി।

Verse 15

स एकदा मंदरनामधेयं गतो नगे तद्वरसुप्रभावात् । तत्रापि मानागणवीरमुख्यैश्शिवासमेतो विजहार भूरि

ഒരിക്കൽ ആ വരത്തിന്റെ ഉത്തമപ്രഭാവം മൂലം അവൻ മന്ദരനാമധേയമായ പർവതത്തിലേക്ക് പോയി. അവിടെയും ശിവനോടൊപ്പം, തന്റെ ഗണങ്ങളിലെ വീരമുഖ്യന്മാരോടുകൂടെ ഏറെ വിഹരിച്ചു।

Verse 16

पूर्वे दिशो मन्दर शैलसंस्था कपर्द्दिनश्चंडपराकमस्य । चक्रे ततो नेत्रनिमीलनं तु सा पार्वती नर्मयुतं सलीलम्

കിഴക്കേ ദിക്കിലെ മന്ദരപർവതത്തിൽ നിന്ന പാർവതി, ജടാധാരിയും ഉഗ്രപരാക്രമിയുമായ ശങ്കരന്റെ കണ്ണുകൾ സ്നേഹപൂർവമായ കളിയോടെ അടച്ചു।

Verse 17

प्रवालहेमाब्जधृतप्रभाभ्यां कराम्बुजाभ्यां निमिमील नेत्रे । हरस्य नेत्रेषु निमीलितेषु क्षणेन जातः सुमहांधकारः

പ്രവാളം, സ്വർണം, താമരപോലെ ദീപ്തിയുള്ള തന്റെ പദ്മഹസ്തങ്ങളാൽ പാർവതി ഹരന്റെ കണ്ണുകൾ അടച്ചു; ഹരന്റെ കണ്ണുകൾ അടഞ്ഞ ഉടൻ ക്ഷണത്തിൽ മഹാഭീകര അന്ധകാരം പടർന്നു।

Verse 18

तत्स्पर्शयोगाच्च महेश्वरस्य करौ च तस्याः स्खलितं मदांभः । शंभोर्ललाटे क्षणवह्नितप्तो विनिर्गतो भूरिजलस्य बिन्दुः

മഹേശ്വരന്റെ സ്പർശയോഗത്തിൽ അവളുടെ കൈകളിൽ നിന്ന മദസദൃശമായ ഈർപ്പം വഴുതി വീണു; ശംഭുവിന്റെ ലലാട്ടിൽ പതിച്ച ഉടൻ ആ ബിന്ദു ക്ഷണത്തിൽ അഗ്നിതപ്തമായി, ധാരാളം ജലത്തിൽ നിന്നു പുറപ്പെട്ട ഒരൊറ്റ തുള്ളിയായി പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു।

Verse 19

गर्भो बभूवाथ करालवक्त्रो भयंकरः क्रोधपरः कृतघ्नः । अन्धो विरूपी जटिलश्च कृष्णो नरेतरो वैकृतिकस्सुरोमा

അപ്പോൾ ക്രോധത്തിന്റെ ഗർഭംപോലെ ഒരു സത്ത ഉദിച്ചു—കരാളമുഖൻ, ഭീകരൻ, ക്രോധപരൻ, കൃതഘ്നൻ. അവൻ അന്ധൻ, വിരൂപൻ, ജടിലൻ, കൃഷ്ണവർണ്ണൻ; മനുഷ്യനല്ല, വികൃതമായ രോമാവൃത ദാനവസദൃശൻ।

Verse 20

गायन्हसन्प्ररुदन्नृत्यमानो विलेलिहानो घरघोरघोषः । जातेन तेनाद्भुतदर्शनेन गौरीं भवोऽसौ स्मितपूर्वमाह

അവൻ പാടിയും ചിരിച്ചും പിന്നെ കരഞ്ഞും നൃത്തം ചെയ്തുകൊണ്ടിരുന്നു; അധരങ്ങൾ നക്കിക്കൊണ്ട് ഭയങ്കരമായ ഘോരഗർജ്ജനം മുഴക്കുകയും ചെയ്തു. ആ അത്ഭുതദർശനം കണ്ട ഭവൻ (ശിവൻ) ആദ്യം പുഞ്ചിരിച്ചു, പിന്നെ ഗൗരിയോട് (പാർവതിയോട്) പറഞ്ഞു.

Verse 21

श्रीमहेश उवाच । निमील्य नेत्राणि कृतं च कर्म बिभेषि साऽस्माद्दयिते कथं त्वम् । गौरी हरात्तद्वचनं निशम्य विहस्यमाना प्रमुमोच नेत्रे

ശ്രീമഹേശൻ അരുളിച്ചെയ്തു—പ്രിയേ, കണ്ണുകൾ അടച്ച് ആ കർമ്മം ചെയ്തിട്ടും ഇപ്പോൾ നീ എന്നെ എന്തിന് ഭയപ്പെടുന്നു? ഹരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഗൗരി പുഞ്ചിരിയോടെ കണ്ണുകൾ തുറന്നു।

Verse 22

जाते प्रकाशे सति घोररूपो जातोंधकारादपि नेत्रहीनः । तादृग्विधं तं च निरीक्ष्य भूतं पप्रच्छ गौरी पुरुषं महेशम्

പ്രകാശം ഉദിച്ചപ്പോൾ ഭീകരരൂപമുള്ള ഒരു സത്ത പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു—അന്ധകാരത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചതെങ്കിലും നേത്രരഹിതം. അതിനെ കണ്ട ഗൗരി പരമപുരുഷനായ മഹേശനോട് അതിനെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു।

Verse 23

गौर्य्युवाच । कोयं विरूपो भगवन्हि जातो नावग्रतो घोरभयंकरश्च । वदस्व सत्यं मम किं निमित्तं सृष्टोऽथ वा केन च कस्य पुत्रः

ഗൗരി പറഞ്ഞു—ഭഗവൻ, ഈ വിരൂപൻ, ഘോരഭയങ്കര ദർശനമുള്ളവൻ ആരാണ് ജനിച്ചത്? സത്യം പറയുക—എന്റെ ഏതു നിമിത്തത്താൽ അവനെ സൃഷ്ടിച്ചു? ആരാണ് അവനെ ഉത്പാദിപ്പിച്ചത്, അവൻ ആരുടെ പുത്രൻ?

Verse 24

सनत्कुमार उवाच । श्रुत्वा हरस्तद्वचनं प्रियाया लीलाकरस्सृष्टिकृतोंऽधरूपाम् । लीलाकरायास्त्रिजगज्जनन्या विहस्य किंचिद्भगवानुवाच

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—പ്രിയയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ലീലാർത്ഥം സൃഷ്ടികാരിണീ രൂപം ധരിച്ച ത്രിജഗ്ജനനിയായ അവളെ നോക്കി ഭഗവാൻ ഹരൻ അല്പം പുഞ്ചിരിച്ച് പിന്നെ അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 25

महेश उवाच । शृण्वंबिके ह्यद्भुतवृत्तकारे उत्पन्न एषोऽद्भुतचण्डवीर्यः । निमीलिते चक्षुषि मे भवत्या स स्वेदजो मेंधकनामधेयः

മഹേശൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ അംബികേ, അത്ഭുത സംഭവങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുന്നവളേ! ഈ അത്ഭുതവും പ്രചണ്ഡവീര്യവുമുള്ളവൻ ഉദ്ഭവിച്ചു. നീ എന്റെ കണ്ണുകൾ നിമീലിതമാക്കിയപ്പോൾ അവൻ എന്റെ സ്വേദത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചു; അവന്റെ നാമം മേണ്ഡകൻ.

Verse 26

त्वं चास्य कर्तास्ययथानुरूपं त्वया ससख्या दयया गणेभ्यः । स रक्षितव्यस्त्व यि तं हि वैकं विचार्य बुद्ध्या करणीयमार्ये

നീ തന്നെയാണ് ഇതിന്റെ കർത്ത്രി; സാഹചര്യത്തിന് യോജിച്ചപോലെ നീ ചെയ്തിരിക്കുന്നു. ഗണങ്ങളോടുള്ള നിന്റെ സഖ്യതയും കരുണയും കൊണ്ടു ഈ ഒരുത്തനെ നീ മാത്രം സംരക്ഷിക്കണം. ഹേ ആര്യേ, ബുദ്ധിയാൽ ആലോചിച്ച് ചെയ്യേണ്ടതു ചെയ്യുക—ഇവനെ സ്വന്തംപോലെ കാത്തരുളുക.

Verse 27

सनत्कुमार उवाच । गौरी ततो भृत्यवचो निशम्य कारुण्यभावात्सहिता सखीभिः । नानाप्रकारैर्बहुभिर्ह्युपायैश्चकार रक्षां स्वसुतस्य यद्वत्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ഗൗരി ഭൃത്യരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, കരുണാഭാവത്തോടെ, സഖികളോടൊപ്പം ചേർന്ന് തന്റെ പുത്രന്റെ സംരക്ഷണം ഒരുക്കി. പലവിധങ്ങളായ അനവധി ഉപായങ്ങളാൽ അവൾ കാവൽ ചെയ്തു—മാതാവ് ചെയ്യുന്നതുപോലെ.

Verse 28

कालेऽथ तस्मिञ्शिशिरे प्रयातो हिरण्यनेत्रस्त्वथ पुत्रकामः । स्वज्येष्ठबंधोस्तनयप्रतानं संवीक्ष्य चासीत्प्रियया नियुक्तः

പിന്നെ ശിശിരകാലത്ത് ഹിരണ്യനേത്രൻ പുത്രകാമനയോടെ പുറപ്പെട്ടു. ജ്യേഷ്ഠ സഹോദരന്റെ സന്താനപരമ്പരയുടെ വളർച്ച കണ്ടപ്പോൾ, പ്രിയഭാര്യയുടെ പ്രേരണയാൽ അവൻ ഉത്സാഹിതനായി.

Verse 29

अरण्यमाश्रित्य तपश्चकारासुरस्तदा कश्यपजस्सुतार्थम् । काष्ठोपमोऽसौ जितरोषदोषस्संदर्शनार्थं तु महेश्वरस्य

അപ്പോൾ ആ അസുരൻ കശ്യപജനായ പുത്രനെ ലഭിക്കാനായി വനത്തിൽ ആശ്രയിച്ച് തപസ്സു ചെയ്തു. മരക്കഷണംപോലെ അചഞ്ചലനായി, ക്രോധദോഷം ജയിച്ച്, മഹേശ്വരദർശനത്തിനായി മാത്രം ആ തപസ്സാരംഭിച്ചു.

Verse 30

तुष्टः पिनाकी तपसास्य सम्यग्वरप्रदानाय ययौ द्विजेन्द्र । तत्स्थानमासाद्य वृषध्वजोऽसौ जगाद दैत्यप्रवरं महेशः

അവന്റെ കഠിനതപസ്സിൽ സന്തുഷ്ടനായ പിനാകി (ശിവൻ) വരം നൽകുവാൻ അവിടേക്ക് പോയി, ഹേ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ. ആ സ്ഥലത്തെത്തി വൃഷധ്വജ മഹേശൻ ആ ദൈത്യപ്രവരനോട് അരുളിച്ചെയ്തു।

Verse 31

महेश उवाच । हे दैत्यनाथ कुरु नेन्द्रियसंघपातं किमर्थमेतद्व्रतमाश्रितं ते । प्रब्रूहि कामं वरदो भवोऽहं यदिच्छसि त्वं सकलं ददामि

മഹേശൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ ദൈത്യനാഥാ, ഇന്ദ്രിയസമൂഹത്തെ നശിപ്പിക്കരുത്. ഏതു ലക്ഷ്യത്തിനായി നീ ഈ വ്രതം സ്വീകരിച്ചു? ഹൃദയത്തിലെ ആഗ്രഹം പറയുക. ഞാൻ ഭവൻ, വരദാതാവ്—നീ ഇച്ഛിക്കുന്നതെല്ലാം പൂർണ്ണമായി നൽകാം।

Verse 32

सनत्कुमार उवाच । सरस्यमाकर्ण्य महेशवाक्यं ह्यतिप्रसन्नः कनकाक्षदैत्यः । कृतांजलिर्नम्रशिरा उवाच स्तुत्या च नत्वा विविधं गिरीशम्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—മഹേശന്റെ മധുരവചനങ്ങൾ കേട്ട് കനകാക്ഷ ദൈത്യൻ അത്യന്തം സന്തുഷ്ടനായി. കൈകൂപ്പി, തലകുനിച്ച്, ഗിരീശനെ പലവിധം സ്തുതിച്ചും നമസ്കരിച്ചും അവൻ സംസാരിച്ചു।

Verse 33

हिरण्याक्ष उवाच । पुत्रस्तु मे चन्द्रललाट नास्ति सुवीर्यवान्दैत्यकुलानुरूपी । तदर्थमेतद्व्रतमास्थितोऽहं तं देहि देवेश सुवीर्यवंतम्

ഹിരണ്യാക്ഷൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ചന്ദ്രലലാടാ, ദൈത്യകുലത്തിന് യോജിച്ച മഹാവീര്യവാനായ പുത്രൻ എനിക്കില്ല. അതിനാലാണ് ഞാൻ ഈ വ്രതം അനുഷ്ഠിച്ചത്. അതുകൊണ്ട്, ഹേ ദേവേശാ, മഹാവീര്യവാനായ പുത്രനെ എനിക്കു ദാനം ചെയ്യുക।

Verse 34

यस्माच्च मद्भ्रातुरनंतवीर्याः प्रह्लादपूर्वा अपि पंचपुत्राः । ममेह नास्तीति गतान्वयोऽहं को मामकं राज्यमिदं बुभूषेत्

എന്റെ സഹോദരന് പ്രഹ്ലാദനെ തുടക്കംവെച്ച് അനന്തവീര്യമുള്ള അഞ്ചു പുത്രന്മാർ ഉണ്ട്. എന്നാൽ ഇവിടെ എന്റെ വംശം അവസാനിച്ചു—എനിക്കാരുമില്ല. അപ്പോൾ എന്റെ ഈ രാജ്യം ആരാണ് ഭോഗിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുക?

Verse 35

राज्यं परस्य स्वबलेन हृत्वा भुंक्तेऽथवा स्वं पितुरेव दृष्टम् । च प्रोच्यते पुत्र इह त्वमुत्र पुत्री स तेनापिभवेत्पितासौ

സ്വബലത്താൽ മറ്റൊരാളുടെ രാജ്യം കവർന്നു ഭോഗിക്കുന്നവനും, അല്ലെങ്കിൽ പിതൃദൃഷ്ടിയിൽ സ്വന്തം അവകാശം തന്നെയും ഭോഗിക്കുന്നവനും, ഇഹലോകത്തും പരലോകത്തും ‘പുത്രൻ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്നു. അതേ അർത്ഥത്തിൽ പുത്രിയും പുത്രസമയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; അതിനാൽ പിതാവേ അവളുടെ പിതാവ് (വംശാവകാശത്തിന്റെ ഉറവിടം) എന്നു ഗണിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 36

ऊर्द्ध्वं गतिः पुत्रवतां निरुक्ता मनीषिभिर्धर्मभृतां वरिष्ठैः । सर्वाणि भूतानि तदर्थमेवमतः प्रवर्तेत पशून् स्वतेजसः

ധർമ്മധാരികളിൽ ശ്രേഷ്ഠരായ മുനിമാർ പ്രസ്താവിച്ചതിങ്ങനെ—യോഗ്യ സന്തതി ഉള്ളവർക്ക് ഊർദ്ധ്വഗതി (ഉന്നത ഗതി) ലഭിക്കുന്നു. സകല ജീവികളും ആ ലക്ഷ്യത്തിനായാണ്; അതിനാൽ സ്വന്തം തേജസ്സാൽ (ആധ്യാത്മിക ഉത്സാഹത്താൽ) പശുക്കളെയും ആശ്രിതരെയും സന്മാർഗത്തിൽ നയിച്ച് യഥാവിധി പരിപാലിച്ച് സംരക്ഷിക്കണം.

Verse 37

निरन्वयस्याथ न संति लोकास्तदर्थमिच्छंति जनाः सुरेभ्यः । सदा समाराध्य सुरात्रिपंकजं याचंत इत्थं सुतमेकमेव

വംശബന്ധമില്ലാത്തവന് സ്ഥിരമായ ‘ലോകം’—പേരിന്റെയും സ്ഥാനത്തിന്റെയും തുടർച്ച—ഇല്ലെന്ന് പറയുന്നു. അതുകൊണ്ട് ജനങ്ങൾ ആ ലക്ഷ്യത്തിനായി ദേവന്മാരോട് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു. ദേവന്മാർ സദാ ആരാധിക്കുന്ന പദ്മസമനായ ത്രിപുരാരിയെ നിത്യമായി ഉപാസിച്ച് അവർ ഒരേയൊരു വരം യാചിക്കുന്നു—ഒരു പുത്രനെ.

Verse 38

सनत्कुमार उवाच । एतद्भवस्तद्वचनं निशम्य कृपाकरो दैत्यनृपस्य तुष्टः । तमाह दैत्यातप नास्ति पुत्रस्त्वद्वीर्यजः किंतु ददामि पुत्रम्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഭവൻ (ശ്രീശിവൻ) പറഞ്ഞ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് കരുണാമയൻ ദാനവരാജനോട് പ്രസന്നനായി. അവനോട് പറഞ്ഞു—“ഹേ ദൈത്യാതപാ! നിന്റെ സ്വന്തം വീര്യത്തിൽ നിന്ന് പുത്രൻ ജനിക്കുകയില്ല; എങ്കിലും ഞാൻ നിനക്ക് പുത്രനെ ദാനം ചെയ്യും।”

Verse 39

ममात्मजं त्वंधकनामधेयं त्वत्तुल्यवीर्यं त्वपराजितं च । वृणीष्व पुत्रं सकलं विहाय दुःखं प्रतीच्छस्व सुतं त्वमेव

“എന്റെ ആത്മജനെ സ്വീകരിക്കൂ—അവന്റെ നാമം അന്ധകൻ; അവൻ നിനക്കു തുല്യവീര്യനും അപരാജിതനും ആകുന്നു. സകല ദുഃഖവും വിട്ട്, അവനെ പുത്രനായി തിരഞ്ഞെടുക്കൂ; ഈ പുത്രനെ സ്വീകരിക്കൂ—അതെ, നീ തന്നേ അവനെ നിന്റെ പുത്രനായി ഗ്രഹിക്കൂ.”

Verse 40

सनत्कुमार उवाच । इत्येवमुक्त्वा प्रददौ स तस्मै हिरण्यनेत्राय सुतं प्रसन्नः । हरस्तु गौर्य्या सहितो महात्मा भूतादिनाथस्त्रिपुरारिरुग्रः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് പ്രസന്നനായി അവൻ ഹിരണ്യനേത്രനു ഒരു പുത്രനെ ദാനം ചെയ്തു. ഗൗരിയോടുകൂടിയ മഹാത്മ ഹരൻ—ഭൂതാദിനാഥൻ, ത്രിപുരാരി, ഉഗ്രൻ—ആ വരം സഫലമാക്കി.

Verse 41

नतो हरात्प्राप्य सुतं स दैत्यः प्रदक्षिणीकृत्य यथाक्रमेण । स्तोत्रैरनेकैरभिपूज्य रुद्रं तुष्टस्स्वराज्यं गतवान्महात्मा

ആ ദൈത്യൻ ഹരനെ നമസ്കരിച്ചു പുത്രനെ പ്രാപിച്ച് യഥാക്രമം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു. അനേകം സ്തോത്രങ്ങളാൽ രുദ്രനെ ആരാധിച്ച് തൃപ്തനായി ആ മഹാത്മാവ് തന്റെ രാജ്യത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.

Verse 42

ततस्तु पुत्रं गिरिशादवाप्य रसातलं चंडपराक्रमस्तु । इमां धरित्रीमनयत्स्वदेशं दैत्यो विजित्वा त्रिदशानशेषान्

അതിനുശേഷം ആ ചണ്ഡപരാക്രമിയായ ദൈത്യൻ ഗിരീശനിൽ നിന്ന് പുത്രനെ പ്രാപിച്ച് രസാതലത്തിലേക്ക് പോയി. എല്ലാ ദേവന്മാരെയും പൂർണ്ണമായി ജയിച്ച് ഈ ഭൂമിയെയും തന്റെ ദേശത്തേക്ക് കൊണ്ടുപോയി.

Verse 43

ततस्तु देवेर्मुनिभिश्च सिद्धैः सर्वात्मकं यज्ञमयं करालम् । वाराहमाश्रित्य वपुः प्रधानमाराधितो विष्णुरनंतवीर्यः

അപ്പോൾ ദേവന്മാർ മുനിമാരും സിദ്ധന്മാരും കൂടെ, സർവ്വാത്മകനായ യജ്ഞമയനായ ഭീകര വരാഹരൂപം ആശ്രയിച്ച അനന്തവീര്യനായ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിച്ചു. അദ്ദേഹം പരമ ദേഹം പ്രത്യക്ഷപ്പെടുത്തി വിധിപൂർവ്വം പ്രസന്നനായി.

Verse 44

घोणाप्रहारैर्विविधैर्धरित्रीं विदार्य पातालतलं प्रविश्य । तुंडेन दैत्याञ्शतशो विचूर्ण्य दंष्ट्राभिरग्र्याभि अखंडिताभिः

തന്റെ ഘോണമുഖപ്രഹാരങ്ങളുടെ നാനാവിധത്വത്തോടെ ഭൂമിയെ പിളർത്തി പാതാളതലത്തിലേക്ക് അവൻ പ്രവേശിച്ചു. അവിടെ തുണ്ടംകൊണ്ട് നൂറുകണക്കിന് ദൈത്യരെ ചൂർണ്ണമാക്കി, അഖണ്ഡമായ അഗ്രദംഷ്ട്രകളാൽ അവരെ വീണ്ടും വീണ്ടും തകർത്തു.

Verse 45

पादप्रहारैरशनिप्रकाशैरुन्मथ्य सैन्यानि निशाचराणाम् । मार्तंडकोटिप्रतिमेन पश्चात्सुदर्शनेनाद्भुतचंडतेजाः

ഇടിമിന്നൽപോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന പാദപ്രഹാരങ്ങളാൽ അവൻ നിശാചരസൈന്യങ്ങളെ ഉന്മഥിച്ച് ചൂർണ്ണമാക്കി. പിന്നെ കോടി സൂര്യസമമായ അത്ഭുത-ചണ്ഡതേജസ്സുള്ള സുദർശനചക്രംകൊണ്ട് അവരെ നിപാതപ്പെടുത്തി.

Verse 46

हिरण्यनेत्रस्य शिरो ज्वलंतं चिच्छेद दैत्यांश्च ददाह दुष्टान् । ततः प्रहृष्टो दितिजेन्द्रराजं स्वमंधकं तत्र स चाभ्यषिंचत्

അവൻ ഹിരണ്യനേത്രന്റെ ജ്വലിക്കുന്ന ശിരസ് ഛേദിച്ചു; ദുഷ്ട ദൈത്യരെ ദഹിപ്പിച്ചു. പിന്നെ ഹർഷത്തോടെ അവിടെ തന്നെ തന്റെ അന്ധകനെ ദൈത്യരാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തു.

Verse 47

स्वस्थानमागत्य ततो धरित्रीं दृष्ट्वांकुरेणोद्धरतः प्रहृष्टः । भूमिं च पातालतलान्महात्मा पुपोष भागं त्वथ पूर्वकं तु

സ്വസ്ഥാനത്തിലേക്ക് മടങ്ങി, അങ്കുരംകൊണ്ട് ഉയർത്തപ്പെടുന്ന ഭൂമിയെ കണ്ട മഹാത്മാവ് ഹർഷിച്ചു. പിന്നെ പാതാളതലങ്ങളിൽ നിന്ന് ഭൂമിയെ ഉയർത്തി, അവളെ പോഷിപ്പിച്ച് മുൻപുപോലെ അവളുടെ സ്ഥിതിഭാഗം വീണ്ടും സ്ഥാപിച്ചു.

Verse 48

देवैस्समस्तैर्मुनिभिःप्रहृष्टै रभिषुतः पद्मभुवा च तेन । ययौ स्वलोकं हरिरुग्रकायो वराहरूपस्तु सुकार्यकर्ता

സകല ദേവന്മാരും ഹർഷിത മുനിമാരും സ്തുതികളാൽ ആദരിക്കുകയും, പദ്മഭൂ (ബ്രഹ്മാവ്) അവനെ വിധിപൂർവ്വം അഭിഷേകം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. സുകാര്യസാധകനായ വരാഹരൂപ ഉഗ്രകായ ഹരി തന്റെ സ്വലോകത്തിലേക്ക് പ്രയാണം ചെയ്തു.

Verse 49

हिरण्यनेत्रेऽथ हतेऽसुरेशे वराहरूपेण सुरेण देवाः । देवास्समस्ता मुनयश्च सर्वे परे च जीवास्सुखिनो बभूवुः

വരാഹരൂപം ധരിച്ച ദിവ്യദേവൻ അസുരാധിപൻ ഹിരണ്യനേത്രനെ വധിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാ ദേവന്മാരും, എല്ലാ മുനിമാരും, മറ്റു ജീവികളും സന്തോഷവും ശാന്തിയും പ്രാപിച്ചു.