शिवदूतेन युद्धनिश्चयः तथा देवदानवयुद्धारम्भः (Śiva’s Envoy and the Commencement of the Deva–Dānava War)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । स दूतस्तत्र गत्वा च शिववाक्यं जगाद ह । सविस्तरं यथार्थं च निश्चयं तस्य तत्त्वतः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ആ ദൂതൻ അവിടെ ചെന്നു ശിവവാക്യം അറിയിച്ചു; വിശദമായി, യഥാർത്ഥമായി, തത്ത്വാനുസാരമായി ശിവന്റെ ഉറച്ച നിശ്ചയം പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 2

तच्छुत्वा शंखचूडोऽसौ दानवेन्द्रः प्रतापवान् । अंगीचकार सुप्रीत्या रणमेव स दानवः

അത് കേട്ട് പ്രതാപശാലിയായ ദാനവേന്ദ്രൻ ശംഖചൂഡൻ അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ യുദ്ധത്തെയേ അംഗീകരിച്ചു.

Verse 3

समारुरोह यानं च सहामात्यैश्च सत्वरः । आदिदेश स्वसैन्यं च युद्धार्थं शंकरेण च

അവൻ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം വേഗത്തിൽ തന്റെ രഥത്തിൽ കയറി; ശങ്കരന്റെ ആജ്ഞയും അനുമതിയും പ്രകാരം യുദ്ധത്തിനായി തന്റെ സൈന്യത്തെ പുറപ്പെടാൻ കല്പിച്ചു.

Verse 4

शिवस्स्वसैन्यं देवांश्च प्रेरयामास सत्वरः । स्वयमप्यखिलेशोपि सन्नद्धोभूच्च लीलया

ശിവൻ തന്റെ സൈന്യത്തെയും ദേവന്മാരെയും വേഗത്തിൽ പ്രേരിപ്പിച്ചു; താനുമെല്ലാവരുടെയും നാഥനായിട്ടും ലീലാഭാവത്തിൽ സന്നദ്ധനായി.

Verse 5

युद्धारंभो बभूवाशु नेदुर्वाद्यानि भूरिशः । कोलाहलश्च संजातो वीरशब्दस्तथैव च

യുദ്ധം ഉടൻ ആരംഭിച്ചു. അനവധി വാദ്യങ്ങൾ മുഴങ്ങി; മഹാ കോലാഹലം ഉയർന്നു, വീരന്മാരുടെ നാദവും അതുപോലെ പൊങ്ങി.

Verse 6

देवदानवयोर्युद्धं स्परमभून्मुने । धर्मतो युयुधे तत्र देवदानवयोर्गणः

ഹേ മുനേ, ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും തമ്മിൽ ഭീകര യുദ്ധം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടു. എങ്കിലും അവിടെ ഇരുപക്ഷങ്ങളുടെയും ഗണങ്ങൾ ധർമ്മാനുസാരമായി, മര്യാദ പാലിച്ച് യുദ്ധം ചെയ്തു.

Verse 7

स्वयं महेन्द्रो युयुधे सार्धं च वृषपर्वणा । भास्करो युयुधे विप्रचित्तिना सह धर्मतः

സ്വയം മഹേന്ദ്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) വൃഷപർവനോടൊപ്പം യുദ്ധം ചെയ്തു; ഭാസ്കരൻ (സൂര്യൻ) വിപ്രചിത്തിയോടൊപ്പം—ഇരുവരും ധർമ്മസമ്മത യുദ്ധനീതിപ്രകാരം പോരാടി.

Verse 8

दंभेन सह विष्णुश्च चकार परमं रणम् । कालासुरेण कालश्च गोकर्णेन हुताशनः

വിഷ്ണു ദംഭനോടൊപ്പം അത്യന്തം ഘോരമായ രണം നടത്തി. കാലൻ കാലാസുരനോടും, ഹുതാശനൻ (അഗ്നി) ഗോകർണനോടും യുദ്ധം ചെയ്തു.

Verse 9

कुबेरः कालकेयेन विश्वकर्मा मयेन च । भयंकरेण मृत्युश्च संहारेण यमस्तथा

കുബേരനെ കാലകേയൻ, വിശ്വകർമ്മയെ മയൻ; മൃത്യുവിനെ ഭയങ്കരൻ, യമനെ സംഹാരൻ—യുദ്ധത്തിൽ ഓരോരുത്തരെയും അവരുടെ പ്രതിപക്ഷം തടഞ്ഞു പിടിച്ചു.

Verse 10

कालम्बिकेन वरुणश्चंचलेन समीरणः । बुधश्च घटपृष्ठेन रक्ताक्षेण शनैश्चरः

വരുണൻ കാലംബികയിൽ, സമീരണൻ ചഞ്ചലയിൽ; ബുധൻ ഘടപൃഷ്ഠയിൽ, ശനൈശ്ചരൻ രക്താക്ഷയിൽ—തത്തത്ത വാഹനങ്ങളോടെ യുദ്ധവ്യൂഹത്തിൽ നിലകൊണ്ടു.

Verse 11

जयन्तो रत्नसारेण वसवो वर्चसां गणैः । अश्विनौ दीप्तिमद्भ्यां च धूम्रेण नलकूबरः

ജയന്തൻ രത്നസാരനോടൊപ്പം മുന്നോട്ട് നീങ്ങി. വസുക്കൾ തേജസ്സുള്ളവരുടെ ഗണങ്ങളോടുകൂടെ എത്തി. അശ്വിനീകുമാരന്മാരും ദീപ്തിമാന സൈന്യങ്ങളോടെ വന്നു; ധൂമ്രനോടൊപ്പം നലകൂബരനും എത്തി.

Verse 12

धुरंधरेण धर्मश्च गणकाक्षेण मंगलः । शोभाकरेण वैश्वानः पिपिटेन च मन्मथः

ധുരന്ധരനോടൊപ്പം ധർമ്മൻ എത്തി; ഗണകാക്ഷനോടൊപ്പം മംഗളൻ എത്തി. ശോഭാകരനോടൊപ്പം വൈശ്വാനൻ (അഗ്നിതത്ത്വം) എത്തി; പിപിടനോടൊപ്പം മന്മഥനും വന്നു.

Verse 13

गोकामुखेन चूर्णेन खड्गनाम्नाऽसुरेण च । धूम्रेण संहलेनापि विश्वेन च प्रतापिना

ഗോകാമുഖൻ, ചൂർണൻ, ഖഡ്ഗനാമക അസുരൻ, ധൂമ്രൻ, സംഹലൻ, പ്രതാപിയായ വിശ്വൻ—ഇവരും മറ്റു മഹാബല അസുരന്മാർ; ഗർവ്വവും യുദ്ധശക്തിയും കൊണ്ട് ജ്വലിച്ചു നിന്നു.

Verse 14

पलाशेन द्वादशाऽर्का युयुधुर्धर्मतः परे । असुरैरमरास्सार्द्धं शिवसाहाय्यशालिनः

അപ്പോൾ ധർമ്മാനുസൃതമായ യുദ്ധക്രമത്തിൽ ദ്വാദശ ആദിത്യർ പലാശാസ്ത്രം കൊണ്ട് യുദ്ധം ചെയ്തു. ദേവന്മാർ—ശിവസഹായം ലഭിച്ചവർ—ഒരുമിച്ചു അസുരന്മാരെതിരെ ഏറ്റുമുട്ടി.

Verse 15

एकादश महारुद्राश्चैकादशभयंकरैः । असुरैर्युयुधुर्वीरैर्मैहाबलपराक्रमैः

അപ്പോൾ ഏകാദശ മഹാരുദ്രന്മാർ ഏകാദശ ഭയങ്കര അസുരവീരന്മാരോടു യുദ്ധം ചെയ്തു—മഹാബലവും പരാക്രമവും കൊണ്ടു അത്യന്തം ദുര്ജേയരായവർ.

Verse 16

महामणिश्च युयुधे चोग्रचंडादिभिस्सह । राहुणा सह चन्द्रश्च जीवः शुक्रेण धर्मतः

മഹാമണി ഉഗ്രചണ്ഡാദികളോടൊപ്പം ചേർന്ന് യുദ്ധം ചെയ്തു. ചന്ദ്രൻ രാഹുവിനോടൊപ്പം, ജീവൻ ശുക്രനോടൊപ്പം—ധർമ്മപ്രകാരം തത്തത്തം പക്ഷക്രമമനുസരിച്ച് പോരാടി.

Verse 17

नन्दीश्वरादयस्सर्वे दानवप्रवरैस्सह । युयुधुश्च महायुद्धे नोक्ता विस्तरतः पृथक्

നന്ദീശ്വരൻ മുതലായ ശിവഗണനേതാക്കൾ എല്ലാവരും ദാനവപ്രവരന്മാരോടൊപ്പം ആ മഹായുദ്ധത്തിൽ പോരാടി; എന്നാൽ അവരുടെ ഏറ്റുമുട്ടലുകൾ ഓരോന്നായി വിശദമായി വിവരിച്ചിട്ടില്ല।

Verse 18

वटमूले तदा शंभुस्तस्थौ काल्याः सुतेन च । सर्वे च युयुधुस्सैन्यसमूहास्सततं मुने

അപ്പോൾ ശംഭു വടവൃക്ഷത്തിന്റെ അടിവേരിൽ കാളിയുടെ പുത്രനോടൊപ്പം നിലകൊണ്ടു. ഹേ മുനേ, എല്ലാ സൈന്യസമൂഹങ്ങളും നിരന്തരം യുദ്ധം തുടരുകയായിരുന്നു.

Verse 19

रत्नसिंहासने रम्ये कोटिदानवसंयुतः । उवास शंखचूडश्च रत्नभूषणभूषितः

രത്നാഭരണങ്ങളാൽ വിഭൂഷിതനായ ശംഖചൂഡൻ മനോഹരമായ രത്നസിംഹാസനത്തിൽ ആസീനനായി. അവനെ ചുറ്റി കോടിക്കണക്കിന് ദാനവയോദ്ധാക്കൾ പരിവൃതരായി നിന്നു.

Verse 20

महायुद्धो बभूवाथ देवासुरविमर्दनः । नानायुधानि दिव्यानि चलंतिस्म महामृधे

അനന്തരം ദേവന്മാരെയും അസുരന്മാരെയും ഒരുപോലെ മർദിക്കുന്ന മഹായുദ്ധം ഉദിച്ചു. ആ മഹാസമരത്തിൽ നാനാവിധ ദിവ്യായുധങ്ങൾ ചുറ്റി ചലിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Verse 21

गदर्ष्टिपट्टिशाश्चक्रभुशुंडिप्रासमुद्गराः । निस्त्रिंशभल्लपरिघाः शक्त्युन्मुखपरश्वधाः

ഗദകൾ, ദണ്ഡങ്ങൾ, ഭാലങ്ങൾ, ചക്രായുധങ്ങൾ, ഭൂശുണ്ഡി പ്രക്ഷേപാസ്ത്രങ്ങൾ, പ്രാസങ്ങൾ, മുദ്ഗരങ്ങൾ; വാളുകൾ, അമ്പുകൾ, പരിഘങ്ങൾ, ശക്തികൾ, ഉയർത്തിയ പരശുക്കൾ—ആ യുദ്ധത്തിൽ എല്ലാടവും ഇത്തരമസ്ത്രങ്ങൾ വീശപ്പെട്ടു.

Verse 22

शरतोमरखड्गाश्च शतघ्न्यश्च सहस्रशः । भिंदिपालादयश्चान्ये वीरहस्तेषु शोभिताः

അമ്പുകൾ, തോമരങ്ങൾ, വാളുകൾ, കൂടാതെ ആയിരങ്ങളായ ശതഘ്നികൾ; ഭിന്ദിപാല മുതലായ മറ്റു ആയുധങ്ങളും വീരന്മാരുടെ കൈകളിൽ ദീപ്തിയായി ശോഭിച്ചു.

Verse 23

शिरांसि चिच्छिदुश्चैभिर्वीरास्तत्र महो त्सवाः । वीराणामुभयोश्चैव सैन्ययोर्गर्जतो रणे

ആ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീരന്മാർ മഹോത്സവമെന്നപോലെ ഉല്ലസിച്ച് ആയുധങ്ങളാൽ ശിരഛേദം ചെയ്തു. ഇരുപക്ഷങ്ങളിലെ വീരസൈന്യങ്ങൾ രണത്തിൽ ഘോരമായി ഗർജിച്ചു.

Verse 24

गजास्तुरंगा बहवः स्यन्दनाश्च पदातयः । सारोहवाहा विविधास्तत्रासन् सुविखंडिताः

അവിടെ അനേകം ആനകളും കുതിരകളും, രഥങ്ങളും പടയാളികളും—അവരുടെ സവാരികളും വിവിധ വാഹനങ്ങളുമൊത്ത്—യുദ്ധത്തിൽ പൂർണ്ണമായി ചിന്നഭിന്നമായി കിടന്നു.

Verse 25

निकृत्तबाहूरुकरकटिकर्णयुगांघ्रयः । संछिन्नध्वजबाणासितनुत्र वरभूषणाः

അവരുടെ ഭുജങ്ങൾ, തുടകൾ, കൈകൾ, അര, കാതുകളുടെ ജോടി, പാദങ്ങൾ എന്നിവ മുറിഞ്ഞിരുന്നു; ധ്വജങ്ങൾ, ബാണങ്ങൾ, ഖഡ്ഗങ്ങൾ, കവചങ്ങൾ തകർന്നു—അവരുടെ ശ്രേഷ്ഠാഭരണങ്ങളും ചിതറിപ്പോയി.

Verse 26

समुद्धतकिरीटैश्च शिरोभिस्सह कुंडलैः । संरंभनष्टैरास्तीर्णा बभौ भूः करभोरुभिः

പിഴുതുപോയ കിരീടങ്ങളും കാതിലെ കുണ്ഡലങ്ങളുമൊപ്പമുള്ള ഛിന്ന ശിരസ്സുകളും, യുദ്ധക്രോധത്തിൽ തകർന്ന കരഭോരുക്കളായ ഊരുക്കളും കൊണ്ട് ഭൂമി എല്ലാടവും പരന്നുകിടന്നതായി തോന്നി।

Verse 27

महाभुजैस्साभरणैस्संछिन्नैस्सायुधैस्तथा । अंगैरन्यैश्च सहसा पटलैर्वा ससारघैः

അപ്പോൾ ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ആഭരണങ്ങളോടും ആയുധങ്ങളോടും കൂടിയ ഛിന്ന മഹാബാഹുക്കളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ, മറ്റു അവയവങ്ങളോടൊപ്പം, കനത്ത കൂട്ടങ്ങളായി പടർന്ന് കൂമ്പാരങ്ങളായി വീണു।

Verse 28

मृधे भटाः प्रधावंतः कबंधान् स्वशिरोक्षिभिः । पश्यंतस्तत्र चोत्पेतुरुद्यतायुधसद्भुजैः

യുദ്ധത്തിൽ പാഞ്ഞോടുന്ന ഭടന്മാർ അവിടെ സ്വന്തം ഛിന്ന ശിരസ്സും കണ്ണുകളും സഹിതമുള്ള കബന്ധങ്ങളെ കണ്ടു; ആ കബന്ധങ്ങളും ശക്തമായ ഭുജങ്ങളിൽ ആയുധം ഉയർത്തി അതേ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീണ്ടും ചാടിയെഴുന്നേറ്റു।

Verse 29

वल्गंतोऽतितरां वीरा युयुधुश्च परस्परम् । शस्त्रास्त्रैर्विविधैस्तत्र महाबलपराक्रमाः

അവിടെ മഹാബലവും പരാക്രമവും ഉള്ള വീരന്മാർ അത്യന്തം ആവേശത്തോടെ ചാടിക്കുതിച്ച് പരസ്പരം യുദ്ധം ചെയ്തു; നാനാവിധ ശസ്ത്രാസ്ത്രങ്ങളാൽ തമ്മിൽ തമ്മിൽ പ്രഹരിച്ചു।

Verse 30

केचित्स्वर्णमुखैर्बाणैर्विनिहत्य भटान्मृधे । व्यनदन् वीरसन्नादं सतोया इव तोयदाः

ചില യോദ്ധാക്കൾ സ്വർണമുഖമുള്ള ബാണങ്ങളാൽ യുദ്ധത്തിൽ ഭടന്മാരെ വധിച്ച്, വീരസന്നാദമായി ഗർജിച്ചു—ജലഭാരമുള്ള മേഘങ്ങൾ മുഴങ്ങുന്നതുപോലെ।

Verse 31

सर्वतश्शरकूटेन वीरस्सरथसारथिम् । वीरं संछादयामास प्रावृट्सूर्यमिवांबुदः

ആ പരാക്രമശാലിയായ വീരൻ എല്ലാദിക്കുകളിലും നിന്നുള്ള അമ്പുകളുടെ ഘനവർഷംകൊണ്ട് രഥവും സാരഥിയും സഹിതം ആ വീരനെ പൂർണ്ണമായി മൂടി—വർഷകാലത്ത് മേഘം സൂര്യനെ മറയ്ക്കുന്നതുപോലെ.

Verse 32

अन्योन्यमभिसंसृत्य युयुधुर्द्वन्द्वयोधिनः । आह्वयंतो विशंतोऽग्रे क्षिपंतो मर्मभिर्मिथः

ദ്വന്ദ്വയോദ്ധാക്കൾ പരസ്പരം അടുത്തുചേർന്ന് പോരാടി—ഉച്ചത്തിൽ വെല്ലുവിളിച്ച്, മുൻനിരകളിലേക്ക് കയറിച്ചെന്ന്, തമ്മിൽ തമ്മിൽ മർമ്മസ്ഥാനങ്ങളിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും പ്രഹരിച്ചു.

Verse 33

सर्वतो वीरसंघाश्च नानाबाहुध्वजायुधाः । व्यदृश्यंत महासंख्ये कुर्वंतः सिंहसंरवम्

ആ മഹാസമരത്തിൽ എല്ലാടത്തും വീരസംഘങ്ങൾ ദൃശ്യമായി—വിവിധ ധ്വജങ്ങളും ആയുധങ്ങളും ധരിച്ച്, സിംഹഗർജ്ജനപോലെ നാദം മുഴക്കി.

Verse 34

महारवान्स्वशंखांश्च विदध्मुर्वै पृथक् पृथक् । वल्गनं चक्रिरे तत्र महावीराः प्रहर्षिताः

മഹാനാദത്തോടെ അവിടെ ഓരോ മഹാവീരനും താന്താന്റെ ശംഖം വേർവേറായി ഊതി; ആനന്ദോത്സാഹത്തോടെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വീരപ്രകടനങ്ങൾ നടത്തി.

Verse 35

एवं चिरतरं कालं देवदानवयोर्महत् । बभूव युद्धं विकटं करालं वीरहर्षदम्

ഇങ്ങനെ അതിദീർഘകാലം ദേവന്മാരും ദാനവന്മാരും തമ്മിൽ മഹായുദ്ധം തുടർന്നു—ഭയങ്കരവും വികടവും കരാളവുമായ, വീരന്മാർക്ക് ഹർഷം പകരുന്നതുമായതു।

Verse 36

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे शंखचूडवधे परस्परयुद्धवर्णनं नाम षट्त्रिंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ രണ്ടാം റുദ്രസംഹിതയുടെ അഞ്ചാം യുദ്ധഖണ്ഡത്തിൽ, ശംഖചൂഡവധപ്രസംഗത്തിൽ ‘പരസ്പരയുദ്ധവർണ്ണനം’ എന്ന പേരിലുള്ള മുപ്പത്താറാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.