राहोः शिरच्छेदन-कारणकथनम् / The Account of Rāhu’s Beheading (Cause and Background)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । एकदा वारिधिसुतो वृन्दापति रुदारधीः । सभार्य्यस्संस्थितो वीरोऽसुरैस्सर्वैः समन्वितः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഒരിക്കൽ വാരിധിപുത്രനായ വൃന്ദാപതി, കഠിനനിശ്ചയമുള്ള വീരൻ, ഭാര്യയോടുകൂടി സർവ്വ അസുരന്മാരും അനുഗമിച്ച് പ്രവർത്തനത്തിന് സന്നദ്ധനായി നിന്നു.

Verse 2

तत्राजगाम सुप्रीतस्सुवर्चास्त्वथ भार्गवः । तेजः पुंजो मूर्त इव भासयन्सकला दिशः

അപ്പോൾ ഭൃഗുവംശജനായ ഭാർഗവ ഋഷി അത്യന്തം പ്രീതിയോടെ ദീപ്തനായി അവിടെ എത്തി; തേജസ്സിന്റെ മൂർത്തമായ പുഞ്ചംപോലെ എല്ലാ ദിക്കുകളും പ്രകാശിപ്പിച്ചു.

Verse 3

तं दृष्ट्वा गुरुमायान्तमसुरास्तेऽखिला द्रुतम् । प्रणेमुः प्रीतमनसस्सिंधुपुत्रोऽपि सादरम्

ഗുരു വരുന്നതു കണ്ട ആ അസുരന്മാർ എല്ലാവരും വേഗത്തിൽ സന്തോഷഹൃദയത്തോടെ പ്രണാമം ചെയ്തു; സിന്ധുപുത്രൻ (ജലന്ധരൻ)യും ആദരത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു.

Verse 4

दत्त्वाशीर्वचनं तेभ्यो भार्गवस्तेजसां निधिः । निषसादासने रम्ये संतस्थुस्तेऽपि पूर्ववत्

അവർക്കു ആശീർവചനങ്ങൾ നൽകി, തേജസ്സുകളുടെ നിധിയായ ഭാർഗവൻ (ശുക്രാചാര്യൻ) മനോഹരമായ ആസനത്തിൽ ഇരുന്നു; അവർയും മുൻപുപോലെ അവിടെ നിന്നു.

Verse 5

अथ सिंध्वात्मजो वीरो दृष्ट्वा प्रीत्या निजां सभाम् । जलंधरः प्रसन्नोऽभूदनष्टवरशासनः

അപ്പോൾ സിന്ധുവിന്റെ പുത്രനായ വീരൻ ജലന്ധരൻ തന്റെ സഭയെ സന്തോഷത്തോടെ കണ്ടു; അപ്രതിഹത വരശാസനത്തിൽ സ്ഥിരനായി പ്രസന്നനായി।

Verse 6

तत्स्थितं छिन्नशिरसं दृष्ट्वा राहुं स दैत्यराट् । पप्रच्छ भार्गवं शीघ्रमिदं सागरनन्दनः

അവിടെ തല വേർപെട്ട രാഹു നില്ക്കുന്നതു കണ്ട ദൈത്യരാജാവായ സാഗരനന്ദനൻ ഉടൻ ഭാർഗവൻ (ശുക്രാചാര്യൻ)നോട് ‘ഇത് എന്ത്?’ എന്നു ചോദിച്ചു।

Verse 7

जलंधर उवाच । केनेदं विहितं राहोश्शिरच्छेदनकं प्रभो । तद्ब्रूहि निखिलं वृत्तं यथावत्तत्त्वतो गुरो

ജലന്ധരൻ പറഞ്ഞു—പ്രഭോ! രാഹുവിന്റെ ശിരഛേദനം ആരാൽ വിധിക്കപ്പെട്ടു? ഗുരോ, സംഭവിച്ച മുഴുവൻ വൃത്താന്തവും യഥാവത്തും തത്ത്വതഃ എനിക്കു പറയുക।

Verse 8

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य सिन्धुपुत्रस्य भार्गवः । स्मृत्वा शिवपदांभोजं प्रत्युवाच यथार्थवत्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—സിന്ധുപുത്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ഭാർഗവൻ ഭഗവാൻ ശിവന്റെ പാദപദ്മങ്ങൾ സ്മരിച്ചു, യഥാർത്ഥവും യുക്തിയുക്തവും ആയ മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 9

शुक्र उवाच । जलंधर महावीर सर्वासुरसहायक । शृणु वृत्तांतमखिलं यथावत्कथयामि ते

ശുക്രൻ പറഞ്ഞു—ഹേ ജലന്ധര മഹാവീരാ, സർവ്വ അസുരർക്കും സഹായിയായവനേ! കേൾക്കുക; സംഭവിച്ച മുഴുവൻ വൃത്താന്തവും ഞാൻ നിനക്കു യഥാവിധി പറയുന്നു।

Verse 10

पुराभवद्बलिर्वीरो विरोचनसुतो बली । हिरण्यकशिपोश्चैव प्रपौत्रो धर्मवित्तमः

പുരാതനകാലത്ത് ബലി എന്ന വീരൻ ഉണ്ടായിരുന്നു—വിരോചനന്റെ പുത്രൻ, മഹാബലവാൻ; ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ പ്രപൗത്രൻ, ധർമ്മജ്ഞരിൽ ശ്രേഷ്ഠൻ।

Verse 11

पराजितास्सुरास्तेन रमेशं शरणं ययुः । सवासवास्स्ववृत्तांतमाचख्युः स्वार्थसाधकाः

അവനാൽ പരാജിതരായ അസുരർ രമേശന്റെ ശരണം പ്രാപിച്ചു. വസുക്കളും ആദിത്യരുമൊത്ത് സംഭവിച്ച മുഴുവൻ വൃത്താന്തവും അറിയിച്ചു—സ്വകാര്യസിദ്ധിക്കായി.

Verse 12

तदाज्ञया सुरैः सार्द्धं चक्रुस्संधिमथो सुराः । स्वकार्यसिद्धये तातच्छलकर्मविचक्षणाः

അവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം ദേവന്മാർ സുരന്മാരോടൊപ്പം സന്ധി ചെയ്തു. ഹേ താത, തന്ത്രപരമായ ഛലകൃത്യത്തിൽ നിപുണരായ അവർ സ്വകാര്യസിദ്ധിക്കായിട്ടാണ് അങ്ങനെ ചെയ്തത്।

Verse 13

अथामृतार्थे सिंधोश्च मंथनं चक्रुरादरात् । विष्णोस्सहायिनस्ते हि सुरास्सर्वेऽसुरैस्सह

അമൃതം നേടുവാനായി അവർ ഭക്തിപൂർവ്വം സമുദ്രമഥനം ആരംഭിച്ചു. വിഷ്ണുവിന്റെ സഹായത്തോടെ എല്ലാ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരോടൊപ്പം ചേർന്ന് ആ കര്‍മ്മം ചെയ്തു.

Verse 14

ततो रत्नोपहरणमकार्षुर्दैत्यशत्रवः । जगृहुर्यत्नतो देवाः पपुरप्यमृतं छलात्

അതിനുശേഷം ദൈത്യശത്രുക്കളായ ദേവന്മാർ രത്നങ്ങൾ കൈവശപ്പെടുത്തി. ദേവർ അതിനെ ശ്രദ്ധയോടെ ഏറ്റെടുത്തു; തന്ത്രപരമായ ചതിയാൽ അമൃതവും പാനം ചെയ്തു.

Verse 15

ततः पराभवं चक्रुरसुराणां सहायतः । विष्णोस्सुरास्सचक्रास्तेऽमृतापानाद्बलान्विताः

പിന്നീട് കൂട്ടാളികളുടെ സഹായത്തോടെ ദേവന്മാർ അസുരന്മാരെ പരാജയപ്പെടുത്തി. അമൃതപാനത്താൽ ബലവാന്മാരായ ചക്രായുധധാരികളായ ദേവർ വിഷ്ണുവിന്റെ കീഴിൽ യുദ്ധിച്ച് ജയിച്ചു.

Verse 16

शिरश्छेदं चकारासौ पिबतश्चामृतं हरिः । राहोर्देवसभां हि पक्षपाती हरेस्सदा

രാഹു അമൃതം പാനം ചെയ്യുമ്പോഴുതന്നെ ഹരി (വിഷ്ണു) അവന്റെ ശിരഛേദം ചെയ്തു. ദേവസഭയിൽ ഹരി എപ്പോഴും ദേവന്മാരുടെ പക്ഷം പിടിച്ച് രാഹുവിനെതിരെയായിരിക്കുന്നു.

Verse 17

सनत्कुम्रार उवाच । एवं कविस्तस्य शिरश्छेदं राहोश्शशंस च । अमृतार्थे समुद्रस्य मंथनं देवकारितम्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—കവി ഇങ്ങനെ രാഹുവിന്റെ ശിരഛേദം വിവരിച്ചു. അമൃതലാഭത്തിനായി ദേവന്മാർ സമുദ്രമഥനം നടത്തിച്ചു.

Verse 18

रत्नोपहरणं चैव दैत्यानां च पराभवम् । देवैरमृतपानं च कृतं सर्वं च विस्तरात्

അവൻ വിശദമായി വിവരിച്ചു—രത്നങ്ങളുടെ അപഹരണം, ദൈത്യരുടെ പരാജയം, ദേവന്മാർ അമൃതം പാനം ചെയ്തത്—എല്ലാം.

Verse 19

तदाकर्ण्य महावीरोम्बुधिबालः प्रतापवान् । चुक्रोध क्रोधरक्ताक्षस्स्वपितुर्मंथनं तदा

അത് കേട്ടപ്പോൾ പരാക്രമശാലിയായ മഹാവീരൻ അംബുധിബാലൻ ക്രോധിച്ചു; ക്രോധത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവന്നു, പിന്നെ അവൻ തന്റെ പിതാവിനെ ഉത്തേജിപ്പിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Verse 20

अथ दूतं समाहूय घस्मराभिधमुत्तमम् । सर्वं शशंस चरितं यदाह गुरुरात्मवान्

പിന്നീട് ‘ഘസ്മര’ എന്ന ഉത്തമ ദൂതനെ വിളിച്ചു വരുത്തി, ആത്മസംയമനമുള്ള ജ്ഞാനിയായ ഗുരു പറഞ്ഞതുപോലെ മുഴുവൻ സംഭവവിവരം വിശദമായി അറിയിച്ചു.

Verse 21

अथ तं प्रेषयामास स्वदूतं शक्रसन्निधौ । संमान्य बहुशः प्रीत्याऽभयं दत्त्वा विशारदम्

പിന്നീട് അവൻ തന്റെ ദൂതനെ ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) സന്നിധിയിലേക്ക് അയച്ചു. സ്നേഹത്തോടെ പലവട്ടം ആദരിച്ചു, ആ നിപുണ ദൂതന് അഭയം നൽകി യാത്രയാക്കി.

Verse 22

दूतस्त्रिविष्टपं तस्य जगामारमलं सुधीः । घस्मरोंऽबुधिबालस्य सर्वदेवसमन्वितम्

അപ്പോൾ ശുദ്ധനും ബുദ്ധിമാനുമായ ആ ദൂതൻ, സർവദേവന്മാരോടുകൂടെ, അവന്റെ നിർമല ത്രിവിഷ്ടപം (സ്വർഗ്ഗലോകം) പ്രാപിച്ചു—അപരിപക്വബുദ്ധിയുള്ള ബാലസ്വഭാവനായ ഘസ്മരന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു.

Verse 23

तत्र गत्वा स दूतस्तु सुधर्मां प्राप्य सत्वरम् । गर्वादखर्वमौलिर्हि देवेन्द्रं वाक्यमब्रवीत्

അവിടെ ചെന്ന ദൂതൻ വേഗത്തിൽ സുദർമാ സഭയിൽ എത്തി. പിന്നെ ഗർവത്തോടെ തല ഉയർത്തി ദേവേന്ദ്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) മുമ്പിൽ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 24

घस्मर उवाच । जलंधरोऽब्धि तनयस्सर्वदैत्यजनेश्वरः । सुप्रतापी महावीरस्स्वयं कविसहायवान्

ഘസ്മരൻ പറഞ്ഞു—ജലന്ധരൻ സമുദ്രപുത്രൻ; സർവ്വ ദൈത്യഗണങ്ങളുടെ അധിപൻ. അവൻ മഹാപ്രതാപിയും മഹാവീരനും; സ്വയം കവി (ശുക്രാചാര്യൻ) അവന്റെ സഹായിയാണ്.

Verse 25

दूतोऽहं तस्य वीरस्य घस्मराख्यो न घस्मरः । प्रेषितस्तेन वीरेण त्वत्सकाशमिहागतः

ഞാൻ ആ വീരന്റെ ദൂതൻ—എന്റെ പേര് ഘസ്മര; വെറും ‘ഭക്ഷകൻ’ അല്ല. ആ പരാക്രമവാൻ അയച്ചതിനാൽ ഞാൻ ഇവിടെ നിങ്ങളുടെ സന്നിധിയിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു.

Verse 26

अव्याहताज्ञस्वर्वत्र जलंधर उदग्रधीः । निर्जिताखिलदैत्यारिस्स यदाह शृणुष्व तत्

എവിടെയും തടസ്സമില്ലാത്ത ആജ്ഞയുള്ള, ഉഗ്രവും ദൃഢവുമായ ബുദ്ധിയുള്ള, ദൈത്യരുടെ എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും ജയിച്ച ജലന്ധരൻ പറഞ്ഞതു കേൾക്കുക.

Verse 27

जलंधर उवाच । कस्मात्त्वया मम पिता मथितस्सागरोऽद्रिणा । नीतानि सर्वरत्नानि पितुर्मे देवताधम

ജലന്ധരൻ പറഞ്ഞു—നീ പർവതംകൊണ്ട് എന്റെ പിതാവായ സമുദ്രത്തെ എന്തിന് മഥിച്ചു? എന്റെ പിതാവിന്റെ എല്ലാ രത്നങ്ങളും എന്തിന് കൊണ്ടുപോയി, ഹേ ദേവാധമാ?

Verse 28

उचितं न कृतं तेऽद्य तानि शीघ्रं प्रयच्छ मे । ममायाहि विचार्येत्थं शरणं दैवतैस्सह

ഇന്നും നീ യുക്തമായതു ചെയ്തിട്ടില്ല. അതിനാൽ അവയെല്ലാം വേഗം എനിക്കു നൽകുക. ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച് ദേവന്മാരോടുകൂടെ എന്റെ ശരണത്തിലേക്ക് വരിക.

Verse 29

अन्यथा ते भयं भूरि भविष्यति सुराधम । राज्यविध्वंसनं चैव सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

അല്ലെങ്കിൽ, ഹേ സുരാധമാ, നിനക്കു മഹാഭയം തീർച്ചയായും വരും; നിന്റെ രാജ്യം പോലും നശിക്കും. ഇതു ഞാൻ സത്യമായി പറയുന്നു.

Verse 30

सनत्कुमार उवाच । इति दूतवचः श्रुत्वा विस्मितस्त्रिदशाधिपः । उवाच तं स्मरन्निन्द्रो भयरोषसमन्वितः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ദൂതന്റെ വാക്കുകൾ ഇങ്ങനെ കേട്ട് ദേവാധിപൻ വിസ്മയിച്ചു. ആ സന്ദേശം സ്മരിച്ച് ഇന്ദ്രൻ ഭയവും ക്രോധവും ഒരുമിച്ച് പിടിച്ചവനായി അവനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 31

अद्रयो मद्भयात्त्रस्तास्स्वकुक्षिस्था यतः कृताः । अन्येऽपि मद्द्विषस्तेन रक्षिता दितिजाः पुरा

എന്റെ ഭയശക്തിയാൽ വിറച്ച പർവതങ്ങളെ അവരുടെ സ്വന്തം കുക്ഷിയിലേയ്ക്കു തന്നെ നിലകൊള്ളുമാറായി (അന്തരാഗ്നിയും ഊർജവും നിയന്ത്രിതമാക്കുമാറായി) ചെയ്തിരുന്നു. മുൻകാലത്ത്, എനിക്കു വൈരികളായ മറ്റു ദിതിജ ദൈത്യന്മാരെയും അവൻ തന്നെ രക്ഷിച്ചിരുന്നു.

Verse 32

तस्मात्तद्रत्नजातं तु मया सर्वं हृतं किल । न तिष्ठति मम द्रोही सुखं सत्यं ब्रवीम्यहम्

അതുകൊണ്ട് ആ രത്നസമൂഹമൊക്കെയും ഞാൻ സത്യമായും എടുത്തുകളഞ്ഞു. എന്നോടു ദ്രോഹിക്കുന്നവൻ സുഖത്തിൽ നിലനിൽക്കുകയില്ല—ഇത് ഞാൻ സത്യം പറയുന്നു.

Verse 33

शंखोप्येव पुरा दैत्यो मां द्विषन्सागरात्मजः । अभवन्मूढचित्तस्तु साधुसंगात्समुज्झित

പണ്ടുകാലത്ത് സമുദ്രപുത്രനായ ദൈത്യൻ ശംഖനും എന്നെ ദ്വേഷിച്ചിരുന്നു. എന്നാൽ സാദ്ധുസംഗം ലഭിച്ചതാൽ ആ മോഹചിത്തനും ഉദ്ധരിക്കപ്പെട്ടു ഉയർന്നു.

Verse 34

ममानुजेन हरिणा निहतस्य हि पापधीः । हिंसकस्साधुसंधस्य पापिष्ठस्सागरोदरे

എന്റെ അനുജനായ ഹരി അവനെ നിശ്ചയമായും വധിച്ചു. ആ പാപബുദ്ധി—ഹിംസകൻ, സാദ്ധുസംഘത്തെ പീഡിപ്പിക്കുന്നവൻ, അതിപാപി—ഇപ്പോൾ സമുദ്രത്തിന്റെ ഉദരത്തിലേക്ക് പതിച്ചു.

Verse 35

तद्गच्छ दूत शीघ्रं त्वं कथयस्वास्य तत्त्वतः । अब्धिपुत्रस्य सर्वं हि सिंधोर्मंथनकारणम्

അതുകൊണ്ട് ഹേ ദൂതാ, നീ വേഗത്തിൽ ചെന്നു അവനോട് തത്ത്വമായി സത്യത്തോടെ വിശദമായി പറയുക—സമുദ്രപുത്രനെക്കുറിച്ചുള്ള എല്ലാം, കൂടാതെ സമുദ്രമഥനത്തിന്റെ സമ്പൂർണ്ണ കാരണവും.

Verse 36

सनत्कुमार उवाच । इत्थं विसर्जितो दूतो घस्मराख्यस्सुबुद्धिमान् । तदेन्द्रेणागमत्तूर्ण्णं यत्र वीरो जलंधरः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ വിടവാങ്ങിക്കൊടുത്തപ്പോൾ, ഘസ്മരൻ എന്ന സുബുദ്ധിമാനായ ദൂതൻ ഇന്ദ്രന്റെ പ്രേരണയാൽ വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു, വീരനായ ജലന്ധരൻ ഉണ്ടായിരുന്ന സ്ഥലത്തെത്തി.

Verse 37

तदिदं वचनं दैत्यराजो हि तेन धीमता । कथितो निखिलं शक्रप्रोक्तं दूतेन वै तदा

അപ്പോൾ ആ ബുദ്ധിമാനായ ദൂതൻ, ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) പറഞ്ഞ മുഴുവൻ സന്ദേശവും ദൈത്യരാജാവിനോട് പൂർണ്ണമായി അറിയിച്ചു.

Verse 38

तन्निशम्य ततो दैत्यो रोषात्प्रस्फुरिताधरः । उद्योगमकरोत्तूर्णं सर्वदेवजिगीषया

അത് കേട്ടപ്പോൾ ആ ദൈത്യൻ ക്രോധത്തിൽ അധരങ്ങൾ വിറച്ചു; സർവ്വദേവന്മാരെയും ജയിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തോടെ അവൻ ഉടൻ ഒരുക്കങ്ങൾ തുടങ്ങി.

Verse 39

तदोद्योगेऽसुरेन्द्रस्य दिग्भ्यः पातालतस्तथा । दितिजाः प्रत्यपद्यंत कोटिशःकोटिशस्तथा

അസുരേന്ദ്രൻ യുദ്ധത്തിനായി പുറപ്പെട്ട ഉടൻ, ദിക്കുകളിലും പാതാളത്തിലുമிருந்து ദിതി-ജന്യ ദാനവർ കോടി കോടി ആയി ഒന്നിച്ചു കൂടി.

Verse 40

अथ शुंभनिशुंभाद्यै बलाधिपतिकोटिभिः । निर्जगाम महावीरः सिन्धुपुत्रः प्रतापवान्

അനന്തരം ശുംഭ-നിശുംഭാദികളോടും സൈന്യങ്ങളുടെ കോടി കോടി സേനാധിപന്മാരോടും കൂടി, മഹാവീരനും പ്രതാപശാലിയുമായ സിന്ധുപുത്രൻ പുറപ്പെട്ടു.

Verse 41

प्राप त्रिविष्टपं सद्यः सर्वसैन्यसमावृतः । दध्मौ शंखं जलधिजो नेदुर्वीराश्च सर्वतः

സകലസൈന്യവും ചുറ്റിനിന്ന അവൻ ഉടൻ തന്നെ ത്രിവിഷ്ടപം (സ്വർഗ്ഗലോകം) പ്രാപിച്ചു. അപ്പോൾ സമുദ്രജന്യ ശംഖം മുഴങ്ങി; എല്ലാടവും വീരർ ഗർജിച്ചു.

Verse 42

गत्वा त्रिविष्टपं दैत्यो नन्दनाधिष्ठितोऽभवत् । सर्व सैन्यं समावृत्य कुर्वाणः सिंहवद्रवम्

ത്രിവിഷ്ടപം (സ്വർഗ്ഗം) ചെന്ന ആ ദൈത്യൻ നന്ദനോദ്യാനത്തിൽ നിലയുറപ്പിച്ചു. സർവ്വസൈന്യത്തെയും ചുറ്റി സിംഹംപോലെ ഭീകരമായി ഗർജ്ജിച്ചു।

Verse 43

पुरमावृत्य तिष्ठत्तद्दृष्ट्वा सैन्यबलं महत् । निर्ययुस्त्वमरावत्या देवा युद्धाय दंशिताः

പുരത്തെ ചുറ്റി നിലകൊണ്ടിരുന്ന ആ മഹാസൈന്യബലം കണ്ടു, യുദ്ധത്തിനായി സന്നദ്ധരായി ആയുധധാരികളായ ദേവന്മാർ അമരാവതിയിൽ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു।

Verse 44

ततस्समभवद्युद्धं देवदानवसेनयोः । मुसलैः परिघैर्बाणैर्गदापरशुशक्तिभिः

അതിനുശേഷം ദേവസേനയും ദാനവസേനയും തമ്മിൽ ഭീകരയുദ്ധം പിറന്നു—മുസലങ്ങൾ, പരിഘങ്ങൾ, അമ്പുകൾ, ഗദകൾ, പരശുക്കൾ, ശക്തികൾ എന്നിവകൊണ്ട്।

Verse 45

तेऽन्योन्यं समधावेतां जघ्नतुश्च परस्परम् । क्षणेनाभवतां सेने रुधिरौघपरिप्लुते

അവർ പരസ്പരം നേരെ പാഞ്ഞെത്തി തമ്മിൽ തമ്മിൽ പ്രഹരിച്ചു വീഴ്ത്തി. ക്ഷണത്തിൽ തന്നെ ഇരുസേനകളും രക്തപ്രവാഹങ്ങളിൽ മുങ്ങിപ്പോയി।

Verse 46

पतितैः पात्यमानैश्च गजाश्वरथपत्तिभिः । व्यराजत रणे भूमिस्संध्याभ्रपटलैरिव

ആ യുദ്ധത്തിൽ വീണവരും വീഴ്ത്തപ്പെടുന്നവരുമായ ആനകൾ, കുതിരകൾ, രഥങ്ങൾ, പടയാളികൾ എന്നിവകൊണ്ട് നിറഞ്ഞ ഭൂമി, സന്ധ്യാകാലത്തെ പാളിപ്പാളിയായ മേഘപടലങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച ആകാശംപോലെ ശോഭിച്ചു।

Verse 47

तत्र युद्धे मृतान्दैत्यान्भार्गवस्तानजीवयत् । विद्ययामृतजीविन्या मंत्रितैस्तोयबिन्दुभिः

ആ യുദ്ധത്തിൽ മരിച്ച ദൈത്യന്മാരെ ഭാർഗവൻ (ശുക്രാചാര്യൻ) അമൃത-സഞ്ജീവനി വിദ്യയാൽ, മന്ത്രസംസ്കൃത ജലബിന്ദുക്കൾ ഉപയോഗിച്ച് വീണ്ടും ജീവിപ്പിച്ചു.

Verse 48

देवानपि तथा युद्धे तत्राजीवयदंगिराः । दिव्यौषधैस्समानीय द्रोणाद्रेस्स पुनःपुनः

അതേ യുദ്ധത്തിൽ അങ്കിരാ ഋഷിയും ദേവന്മാരെ പുനർജീവിപ്പിച്ചു; ദ്രോണപർവതത്തിൽ നിന്ന് ദിവ്യ ഔഷധികൾ വീണ്ടും വീണ്ടും കൊണ്ടുവന്ന് അവരെ ആവർത്തിച്ച് ജീവിപ്പിച്ചു.

Verse 49

दृष्टवान्स तथा युद्धे पुनरेव समुत्थितान् । जलंधरः क्रोधवशो भार्गवं वाक्यमब्रवीत्

യുദ്ധത്തിൽ അവർ വീണ്ടും എഴുന്നേറ്റത് കണ്ടു, ക്രോധവശനായ ജലന്ധരൻ ഭാര്ഗവൻ (ശുക്രാചാര്യൻ)ോടു ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।

Verse 50

जलंधर उवाच । मया देवा हता युद्धे उत्तिष्ठंति कथं पुनः । ततः संजीविनी विद्या नैवान्यत्रेति वै श्रुता

ജലന്ധരൻ പറഞ്ഞു—ഞാൻ യുദ്ധത്തിൽ ദേവന്മാരെ വധിച്ചു; എങ്കിൽ അവർ വീണ്ടും എങ്ങനെ എഴുന്നേൽക്കുന്നു? ‘സംജീവിനി’ വിദ്യ അവിടെയേ ഉള്ളൂ, മറ്റെവിടെയും ഇല്ലെന്ന് ഞാൻ കേട്ടിരിക്കുന്നു।

Verse 51

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य सिन्धुपुत्रस्य भार्गवः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा गुरुश्शुक्रो जलंधरम्

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—സിന്ധുപുത്രനായ ജലന്ധരന്റെ വാക്കുകൾ ഇങ്ങനെ കേട്ട ശേഷം, പ്രസന്നമനസ്സോടെ ഗുരു ശുക്രൻ (ഭാർഗവൻ) ജലന്ധരനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു।

Verse 52

शुक्र उवाच । दिव्यौषधीस्समानीय द्रोणाद्रेरंगिरास्सुरान् । जीवयत्येष वै तात सत्यं जानीहि मे वचः

ശുക്രൻ പറഞ്ഞു: പ്രിയപ്പെട്ടവനേ, ദ്രോണമലയിൽ നിന്ന് ദിവ്യ ഔഷധികൾ കൊണ്ടുവന്ന് അങ്ങിരസ് ദേവന്മാരെ തീർച്ചയായും ജീവിപ്പിക്കും. എന്റെ വാക്ക് സത്യമെന്നു അറിയുക.

Verse 53

जयमिच्छसि चेत्तात शृणु मे वचनं शुभम् । ततः सोऽरं भुजाभ्यां त्वं द्रोणमब्धावुपाहर

പ്രിയപ്പെട്ടവനേ, നീ വിജയം ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ എന്റെ മംഗളവചനം കേൾക്കുക. തുടർന്ന് നിന്റെ രണ്ടു ഭുജങ്ങളാൽ ആ ദ്രോണം എടുത്ത് സമുദ്രത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി വെക്കുക.

Verse 54

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तस्स तु दैत्येन्द्रो गुरुणा भार्गवेण ह । द्रुतं जगाम यत्रासावास्ते चैवाद्रिराट् च सः

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ഗുരു ഭാര്ഗവന്റെ ഉപദേശപ്രകാരം ദൈത്യേന്ദ്രൻ വേഗത്തിൽ, പർവ്വതരാജൻ അദ്രിരാട് വസിച്ചിരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക് പോയി।

Verse 55

भुजाभ्यां तरसा दैत्यो नीत्वा द्रोणं च तं तदा । प्राक्षिपत्सागरे तूर्णं चित्रं न हरतेजसि

അപ്പോൾ ദൈത്യൻ മഹാബലത്തോടെ ഭുജങ്ങളിൽ ദ്രോണമെ പിടിച്ച് വേഗത്തിൽ സമുദ്രത്തിലേക്ക് എറിഞ്ഞു; ദ്രോണമിന്റെ തേജസ് എളുപ്പത്തിൽ കീഴടക്കാനാവാത്തത്—അത്ഭുതകരമായിരുന്നു।

Verse 56

पुनरायान्महावीरस्सिन्धुपुत्रो महाहवम् । जघानास्त्रैश्च विविधैस्सुरान्कृत्वा बलं महत्

പിന്നെയും മഹാവീരനായ സിന്ധുപുത്രൻ ആ മഹായുദ്ധത്തിലേക്ക് മുന്നേറി; മഹാബലം സമാഹരിച്ച് വിവിധ അസ്ത്രങ്ങളാൽ ദേവന്മാരെ പ്രഹരിച്ചു।

Verse 57

अथ देवान्हतान्दृष्ट्वा द्रोणाद्रिमगमद्गुरुः । तावत्तत्र गिरीद्रं तं न ददर्श सुरार्चितः

അപ്പോൾ ദേവന്മാർ ഹതരായതു കണ്ട ഗുരു ദ്രോണപർവതത്തിലേക്ക് പോയി. എന്നാൽ അവിടെ എത്തിയപ്പോൾ, സുരന്മാർ ആരാധിച്ചിരുന്ന ആ ഗിരിനാഥനെ അവൻ കാണാനായില്ല।

Verse 58

ज्ञात्वा दैत्यहृतं द्रोणं धिषणो भयविह्वलः । आगत्य देवान्प्रोवाच जीवो व्याकुलमानसः

ദൈത്യർ ദ്രോണം കവർന്നുവെന്ന് അറിഞ്ഞപ്പോൾ, ഭയവിഹ്വലനായ ധീഷണൻ ദേവന്മാരുടെ അടുക്കൽ വന്ന്, അത്യന്തം വ്യാകുലമായ മനസ്സോടെ അവരോട് പറഞ്ഞു।

Verse 59

गुरुरुवाच । पलायध्वं सुरास्सर्वे द्रोणो नास्ति गिरिर्महान् । ध्रुवं ध्वस्तश्च दैत्येन पाथोधितनयेन हि

ഗുരു അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ സർവ്വ ദേവന്മാരേ, പലയുക. മഹാദ്രോണമെന്ന പർവ്വതം ഇനി ഇല്ല; സമുദ്രതനയനായ ദൈത്യൻ അതിനെ നിശ്ചയമായി ധ്വംസിച്ചു.

Verse 60

जलंधरो महादैत्यो नायं जेतुं क्षमो यतः । रुद्रांशसंभवो ह्येष सर्वामरविमर्दनः

ജലന്ധരൻ മഹാദൈത്യൻ; അതിനാൽ സാധാരണ മാർഗ്ഗങ്ങളാൽ അവനെ ജയിക്കാനാവില്ല. അവൻ രുദ്രാംശത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ചവൻ; സർവ്വ ദേവന്മാരെയും മർദിക്കുന്നവൻ.

Verse 61

मया ज्ञातः प्रभावोऽस्य यथोत्पन्नः स्वयं सुराः । शिवापमानकृच्छक्रचेष्टितं स्मरताखिलम्

ഇത് എങ്ങനെ ഉദ്ഭവിച്ചുവോ അതുപോലെ അതിന്റെ യഥാർത്ഥ പ്രഭാവം ഞാൻ അറിഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഹേ ദേവന്മാരേ, ശിവനെ അപമാനിച്ചപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ ചെയ്ത പ്രവർത്തികളെ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും പൂർണ്ണമായി സ്മരിക്കുവിൻ.

Verse 62

सनत्कुमार उवाच । श्रुत्वा तद्वचनं देवास्सुराचार्यप्रकीर्तितम् । जयाशां त्यक्तवंतस्ते भयविह्वलितास्तथा

സനത്കുമാരൻ പറഞ്ഞു—ദേവഗുരു പ്രസ്താവിച്ച ആ വചനങ്ങൾ കേട്ട് ദേവന്മാർ വിജയാശ ഉപേക്ഷിച്ചു; അവർ ഭയത്തിൽ വിറച്ചു കലങ്ങിയവരായി.

Verse 63

दैत्यराजेन तेनातिहन्यमानास्समंततः । धैर्यं त्यक्त्वा पलायंत दिशो दश सवासवाः

ആ ദൈത്യരാജൻ എല്ലാടവും കഠിനമായി പ്രഹരിച്ചതിനാൽ, വസുക്കളും മറ്റ് ദേവന്മാരും ധൈര്യം ഉപേക്ഷിച്ച് പത്ത് ദിക്കുകളിലേക്കും ഓടിപ്പോയി.

Verse 64

देवान्विद्रावितान्दृष्ट्वा दैत्यस्सागरनंदनः । शंखभेरी जयरवैः प्रविवेशामरावतीम्

ദേവന്മാർ ഓടിപ്പോയത് കണ്ട സാഗരനന്ദനനായ ദൈത്യൻ, ശംഖഭേരികളുടെ ജയാരവങ്ങളോടെ അമരാവതിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 65

प्रविष्टे नगरीं दैत्ये देवाः शक्रपुरोगमाः । सुवर्णाद्रिगुहां प्राप्ता न्यवसन्दैत्यतापिताः

ദൈത്യൻ നഗരിയിൽ പ്രവേശിച്ച ഉടൻ, ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ) മുൻപന്തിയിലായ ദേവന്മാർ ദൈത്യപീഡയിൽ വലഞ്ഞ് സ്വർണ്ണപർവ്വതഗുഹയിൽ എത്തി അവിടെ ശരണം പ്രാപിച്ച് പാർത്തു।

Verse 66

तदैव सर्वेष्वसुरोऽधिकारेष्विन्द्रादिकानां विनिवेश्य सम्यक् । शुंभादिकान्दैत्यवरान् पृथक्पृथक्स्वयं सुवर्णादिगुहां व्यगान्मुने

അന്നേ സമയം ആ അസുരൻ ഇന്ദ്രാദി ദേവന്മാരെ അവരുടെ അവരുടെ അധികാരസ്ഥാനങ്ങളിൽ യഥാവിധി സ്ഥാപിച്ചു. പിന്നെ ശുംഭാദി ശ്രേഷ്ഠ ദൈത്യരെ വേർവേർ സ്ഥാനങ്ങളിൽ കാവലായി നിയോഗിച്ച്, ഹേ മുനേ, അവൻ സ്വയം ‘സുവർണ്ണ’ മുതലായ പേരുള്ള ഗുഹയിലേക്കു പോയി।