Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 66

विष्णु-ब्रह्म-विवाद-वर्णनम्

Description of the Viṣṇu–Brahmā Dispute and Brahmā’s Confusion

अनिर्देश्यं च तद्रूपमनाम कर्मवर्जितम् । अलिंगं लिंगतां प्राप्तं ध्यानमार्गेप्यगोचरम्

anirdeśyaṃ ca tadrūpamanāma karmavarjitam | aliṃgaṃ liṃgatāṃ prāptaṃ dhyānamārgepyagocaram

ആ തത്ത്വത്തിന്റെ രൂപം നിർവചിക്കാനാവാത്തത്; അത് നാമാതീതവും കർമ്മസ്പർശരഹിതവും ആണ്. സ്വയം അലിംഗമായിട്ടും പ്രകാശനാർത്ഥം ലിംഗഭാവം പ്രാപിക്കുന്നു; എങ്കിലും ധ്യാനമാർഗത്തിനും അഗോചരമാണ്।

अनिर्देश्यम्indescribable
अनिर्देश्यम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootanirdeśya (प्रातिपदिक; from nir-√diś with अ- negation)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; नकारार्थक-उपसर्गयुक्त विशेषण
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय (conjunction)
तत्-रूपम्that form
तत्-रूपम्:
Karma/Viṣaya (कर्म/विषय)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + rūpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: 'तस्य रूपम्'
अनामnameless
अनाम:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootanāman (प्रातिपदिक; a- + nāman)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'name-less'
कर्म-वर्जितम्devoid of action
कर्म-वर्जितम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootkarma (प्रातिपदिक) + varjita (प्रातिपदिक; from √vṛj/√varj)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तृतीया/पञ्चमी-तत्पुरुषार्थ: 'कर्मभिः वर्जितम्' (devoid of action)
अलिङ्गम्without mark/sign
अलिङ्गम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootaliṅga (प्रातिपदिक; a- + liṅga)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
लिङ्ग-ताम्the state of being a liṅga/mark
लिङ्ग-ताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootliṅgatā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; -तā abstract noun
प्राप्तम्having attained
प्राप्तम्:
Kriyā/Predicative (क्रिया/विधेय)
TypeVerb
Rootpra-√āp (आप्) (धातु)
Formकृदन्त (past passive participle/क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'having attained'
ध्यान-मार्गेin the path of meditation
ध्यान-मार्गे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootdhyāna (प्रातिपदिक) + mārga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: 'ध्यानस्य मार्गे'
अपिeven/also
अपि:
Emphasis/Concession (निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formअव्यय (particle)
अगोचरम्beyond perception/inaccessible
अगोचरम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootagocara (प्रातिपदिक; a- + gocara)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

Suta Goswami

Tattva Level: pati

Shiva Form: Liṅgodbhava

Sthala Purana: Doctrinal nucleus of the Liṅga-theophany: the Supreme is in itself aliṅga (beyond marks) yet, out of grace, becomes ‘liṅgatāṃ prāpta’—an emblematic manifestation enabling finite knowers to orient devotion and knowledge.

Significance: Establishes why Liṅga-worship is valid in Śaiva Siddhānta: the transcendent Pati accepts an accessible sign for anugraha while remaining beyond conceptual capture.

Role: liberating

Offering: pushpa

Cosmic Event: Metaphysical disclosure: the Supreme beyond name/karma becomes manifest as Liṅga for revelation—anugraha operating through form without compromising transcendence.

S
Shiva
L
Linga

FAQs

It teaches that Śiva is ultimately beyond description, name, and karmic limitation, yet out of grace becomes approachable through the Liṅga—pointing to liberation through the Lord who transcends yet supports all paths.

The verse frames Liṅga worship as a compassionate manifestation of the formless (aliṅga) Lord into an emblematic form (liṅga) so devotees can focus devotion and receive anugraha (divine grace), while remembering His transcendence.

Liṅga-dhyāna and Liṅga-pūjā are implied: meditate on Śiva as beyond name and karma while worshipping the Liṅga with mantra (especially the Pañcākṣarī, “Om Namaḥ Śivāya”) and pure intent, treating the form as a gateway to the formless truth.