Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 13
हंस-वराह-रूपग्रहण-कारणम्
The Reason for Assuming the Swan and Boar Forms
सृष्टिप्रवृत्तिकामस्य कथं ज्ञानं प्रजायते । यतो लब्धो विवेकोऽपि न मया हंसरूपिणा
sṛṣṭipravṛttikāmasya kathaṃ jñānaṃ prajāyate | yato labdho viveko'pi na mayā haṃsarūpiṇā
സൃഷ്ടിയെ പ്രവൃത്തിപ്പിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹത്തിൽ നയിക്കപ്പെടുന്നവനിൽ യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനം എങ്ങനെ ജനിക്കും? ഞാനും—ഹംസരൂപത്തിലായിരുന്നിട്ടും—തത്ത്വത്തെ യഥാർത്ഥമായി അറിയിക്കുന്ന ആ വിവേകം നേടാനായില്ല.
Brahma (reflecting on the limits of knowledge while engaged in creation)
Tattva Level: pashu
Shiva Form: Sadyojāta
FAQs
It teaches that jñāna (liberating knowledge) does not arise from desire-driven outward activity; true viveka dawns when the mind turns from pravṛtti toward the Supreme Pati, Shiva.
It implies that creation-oriented ambition cannot yield final clarity; worship of Shiva—often through the Linga as Saguna support—purifies the mind and leads to viveka that culminates in knowledge of Shiva beyond form.
A practical takeaway is to reduce desire-driven agitation and take up Shiva-japa (especially the Panchakshara, “Om Namaḥ Śivāya”) with contemplative discrimination (viveka) to steady the mind toward moksha.