गोत्र-प्रवर-प्रश्नः तथा तिथ्यादि-कीर्तनं (Gotra–Pravara Inquiry and Proclamation of Auspicious Time)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । एतस्मिन्नंतरे तत्र गर्गाचार्य्यप्रणोदितः । हिमवान्मेनया सार्द्धं कन्या दातुं प्रचक्रमे

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—അതിനിടയിൽ അതേ സമയത്ത്, ഗർഗാചാര്യരുടെ പ്രേരണയാൽ ഹിമവാൻ മേനയോടൊപ്പം തന്റെ പുത്രിയെ വിവാഹാർഥം കന്യാദാനം ചെയ്യുന്നതിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു।

Verse 2

हैमं कलशमादाय मेना चार्द्धांगमाश्रिता । हिमाद्रेश्च महाभागा वस्त्राभरणभूषिता

സ്വർണ്ണകലശം കൈയിൽ എടുത്ത് മഹാഭാഗ്യവതി മേന ഹിമാലയത്തിന്റെ പാർശ്വം ആശ്രയിച്ച് നിന്നു; അവൾ ശുഭലക്ഷണയുക്തയായി വസ്ത്രാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതയായിരുന്നു।

Verse 3

पाद्यादिभिस्ततः शैलः प्रहृष्टः स्वपुरोहितः । तं वंरं वरयामास वस्त्रचंदनभूषणैः

പിന്നീട് ആനന്ദിതനായ ശൈലരാജൻ (ഹിമവാൻ) തന്റെ പുരോഹിതനോടൊപ്പം പാദ്യം മുതലായവകൊണ്ട് സത്കരിച്ചു, ആ ശ്രേഷ്ഠ വരനെ വസ്ത്രം, ചന്ദനം, ആഭരണങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് സമർചിച്ചു।

Verse 4

ततो हिमाद्रिणा प्रोक्ता द्विजास्तिथ्यादिकीर्तने । प्रयोगो भण्यतां तावदस्मिन्समय आगते

അപ്പോൾ ഹിമാലയം ബ്രാഹ്മണ അതിഥി-സത്കാരവും ബന്ധപ്പെട്ട ധർമ്മങ്ങളും പുകഴ്ത്തി പറഞ്ഞു—“ഇപ്പോൾ ഈ അവസരം വന്നിരിക്കുന്നു; അതിന്റെ യഥോചിത വിധി വിവരിക്കപ്പെടട്ടെ.”

Verse 5

तथेति चोक्त्वा ते सर्वे कालज्ञा द्विजसत्तमाः । तिथ्यादिकीर्तनं चक्रुः प्रीत्या परमनिर्वृताः

“തഥാസ്തു” എന്നു പറഞ്ഞു, കാലജ്ഞാനത്തിൽ നിപുണരായ ആ ശ്രേഷ്ഠ ദ്വിജർ പ്രീതിയോടെ, പരമ തൃപ്തിയിൽ നിറഞ്ഞ്, തിഥി മുതലായവ സന്തോഷത്തോടെ പ്രഖ്യാപിച്ചു.

Verse 6

ततो हिमाचलः प्रीत्या शम्भुना प्रेरितो हृदा । सूती कृतः परेशेन विहसञ्शम्भुमब्रवीत्

അപ്പോൾ ഹിമാചലൻ അത്യന്തം പ്രീതനായി; ഹൃദയത്തിൽ ശംഭുവിന്റെ പ്രേരണയാൽ പ്രേരിതനായി, പരമേശ്വരൻ അവനെ വക്താവായി നിയോഗിച്ചു. അവൻ പുഞ്ചിരിയോടെ ശംഭുവിനോട് പറഞ്ഞു.

Verse 7

स्वगोत्रं कथ्यतां शम्भो प्रवरश्च कुलं तथा । नाम वेदं तथा शाखां मा कार्षीत्समयात्ययम्

ഓ ശംഭോ! നിങ്ങളുടെ സ്വഗോത്രം, പ്രവരം, കുലം എന്നിവ പ്രസ്താവിക്കണമേ; കൂടാതെ നിങ്ങളുടെ നാമം, വേദം, വേദശാഖയും അറിയിക്കണമേ. നിശ്ചിത സമയത്തെ കടന്ന് താമസിപ്പിക്കരുതേ.

Verse 8

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य हिमाद्रेश्शङ्करस्तदा । सुमुखाविमुखः सद्योऽप्यशोच्यः शोच्यतां गतः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ ഹിമാലയത്തിൽ വസിച്ച ശങ്കരൻ ഉടൻ സുമുഖയോട് വിമുഖനായി; സ്വഭാവത്തിൽ ശോകാതീതനായിട്ടും, ക്ഷണത്തിൽ കരുണാർഹമായ നിലയിലേക്കു, ശോകിക്കുന്നവനെപ്പോലെ, എത്തി.

Verse 9

एवंविधस्सुरवरैर्मुनिभिस्तदानीं गन्धर्वयक्षगणसिद्धगणैस्तथैव । दृष्टो निरुत्तरमुखो भगवान्महेशोऽकार्षीस्तु हास्यमथ तत्र स नारदत्वम्

അപ്പോൾ ദേവശ്രേഷ്ഠരും മുനിമാരും ഗന്ധർവ-യക്ഷ-സിദ്ധഗണങ്ങളും ഭഗവാൻ മഹേശനെ മറുപടിയില്ലാത്ത മൗനമുഖത്തോടെ നിൽക്കുന്നതായി കണ്ടു. തുടർന്ന് അദ്ദേഹം മന്ദഹാസം ചെയ്തു; അതേ ക്ഷണത്തിൽ നാരദൻ നാരദത്വത്തിൽ സ്ഥാപിതനായി.

Verse 10

वीणामवादयस्त्वं हि ब्रह्मविज्ञोऽथ नारद । शिवेन प्रेरितस्तत्र मनसा शम्भुमानसः

ഹേ ബ്രഹ്മവിജ്ഞനായ നാരദാ! അവിടെ നീ വീണ വായിക്കാൻ തുടങ്ങി—സ്വയം ശിവന്റെ പ്രേരണയാൽ, മനസ്സിനെ ശംഭുവിൽ ലയിപ്പിച്ച്.

Verse 11

तदा निवारितो धीमान्पर्वतेन्द्रेण वै हठात् । विष्णुना च मया देवैर्मुनिभिश्चाखिलैस्तथा

അപ്പോൾ ആ ധീമാനെ പർവതേന്ദ്രൻ ബലമായി തടഞ്ഞു; അതുപോലെ വിഷ്ണുവും, ഞാനും, ദേവന്മാരും, എല്ലാ മുനിമാരും കൂടി അവനെ നിരോധിച്ചു.

Verse 12

न निवृत्तोऽभवस्त्वं हि स यदा शङ्करेच्छया । इति प्रोक्तोऽद्रिणा तर्हि वीणां मा वादयाधुना

സത്യമായി, ആ സമയത്ത് നീ പിന്മാറിയില്ല; അത് ശങ്കരന്റെ ഇച്ഛയാലായിരുന്നു. പർവ്വതരാജൻ (ഹിമാലയം) ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ അവൻ പറഞ്ഞു—“ഇപ്പോൾ വീണ വായിക്കരുത്.”

Verse 13

सुनिषिद्धो हठात्तेन देवर्षे त्वं यदा बुध । प्रत्यवोचो गिरीशं तं सुसंस्मृत्य महेश्वरम्

ഹേ ദേവർഷേ, ഹേ ബുദ്ധിമാനേ! അവൻ ഹഠാത് കഠിനമായി നിന്നെ തടഞ്ഞപ്പോൾ, നീ മഹേശ്വരനായ ഗിരീശ മഹാദേവനെ സ്മരിച്ചു മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 14

नारद उवाच । त्वं हि मूढत्वमापन्नो न जानासि च किञ्चन । वाच्ये महेशविषयेऽतीवासि त्वं बहिर्मुखः

നാരദൻ പറഞ്ഞു—“നീ സത്യമായി മോഹത്തിലായിരിക്കുന്നു; ഒന്നും അറിയുന്നില്ല. മഹേശനെ സംബന്ധിച്ച് പറയേണ്ട കാര്യങ്ങളിൽ നീ അത്യന്തം ബഹിർമുഖനാണ്.”

Verse 15

त्वया पृष्ठो हरस्साक्षात्स्वगोत्रकथनं प्रति । समयेऽस्मिंस्तदत्यन्तमुपहासकरं वचः

നീ സാക്ഷാൽ ഹരനോടു തന്നെ അവന്റെ സ്വഗോത്രകഥയെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു; ഈ സമയത്ത് അത്തരം വാക്കുകൾ അത്യന്തം പരിഹാസകരം—വിനോദത്തിനേ യോജ്യം.

Verse 16

अस्य गोत्रं कुलं नाम नैव जानन्ति पर्वत । विष्णुब्रह्मादयोऽपीह परेषां का कथा स्मृता

ഹേ പർവതരാജാ, അവന്റെ ഗോത്രവും കുലവും നാമവും ആരും അറിയുന്നില്ല. ഇവിടെ വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മാദികളും അറിയുന്നില്ല—പിന്നെ മറ്റുള്ളവരെക്കുറിച്ച് എന്ത് പറയണം?

Verse 17

यस्यैकदिवसे शैल ब्रह्मकोटिर्लयं गता । स एव शङ्करस्तेद्य दृष्टः कालीतपोबलात

ഹേ ശൈലമേ! ആരുടെ ഒരേ ദിവസത്തിൽ ബ്രഹ്മന്മാരുടെ കോടികൾ ലയത്തിലേക്ക് ലയിച്ചുപോകുന്നുവോ—അവൻ തന്നെയാണ് ശങ്കരൻ; കാളിയുടെ തപോബലത്താൽ ഇന്ന് നീ അവനെ ദർശിച്ചു।

Verse 18

अरूपोऽयं परब्रह्म निर्गुणः प्रकृतेः परः । निराकारो निर्विकारो मायाधीशः परात्परः

ഇവൻ അരൂപ പരബ്രഹ്മം—നിർഗുണൻ, പ്രകൃതിക്കതീതൻ. നിരാകാരൻ, നിർവികാരൻ, മായാധീശൻ, പരാത്പരൻ।

Verse 19

अगोत्रकुलनामा हि स्वतन्त्रो भक्तवत्सलः । तदिच्छया हि सगुणस्सुतनुर्बहुनामभृत्

അവന് സ്ഥിരമായ ഗോത്രവും കുലവും പരിമിത നാമവും ഇല്ല; അവൻ പൂർണ്ണ സ്വതന്ത്രനും ഭക്തവത്സലനും. എങ്കിലും സ്വന്തം ഇച്ഛയാൽ സഗുണനായി സുന്ദര ദേഹം ധരിച്ചു അനേകം നാമങ്ങൾ വഹിക്കുന്നു।

Verse 20

सुगोत्री गोत्रहीनश्च कुलहीनः कुलीनकः । पार्वतीतपसा सोऽद्य जामाता ते न संशयः

അവൻ സുഗോത്രിയുമാണ്, ഗോത്രഹീനനുമാണ്; കുലഹീനനായിട്ടും കുലീനൻ. പാർവതിയുടെ തപോബലത്താൽ അവൻ തന്നെയാണ് ഇന്ന് നിന്റെ ജാമാതാവായത്—സംശയമില്ല।

Verse 21

लीलाविहारिणा तेन मोहितं च चराचरम् । नो जानाति शिवं कोऽपि प्राज्ञोऽपि गिरिसत्तम

ഹേ ഗിരിസത്തമാ, ലീലാവിഹാരിയായ അവനാൽ ചരാചരമൊക്കെയും മോഹിതമായിരിക്കുന്നു; അതിനാൽ പ്രാജ്ഞനെന്നു കരുതപ്പെടുന്നവനും ശിവനെ യഥാർത്ഥത്തിൽ അറിയുന്നില്ല.

Verse 22

लिंगाकृतेर्महेशस्य केन दृष्टं न मस्तकम् । विष्णुर्गत्वा हि पातालं तदेनं नापविस्मितः

ലിംഗരൂപത്തിൽ പ്രത്യക്ഷനായ മഹേശ്വരന്റെ ശിരസ് (മുകളിലെ പരിധി) ആരാണ് കണ്ടത്? വിഷ്ണുവും പാതാളത്തിലേക്ക് ഇറങ്ങി അന്വേഷിച്ചിട്ടും ആ തത്ത്വത്തിന്റെ അറ്റമോ പരമോ കണ്ടെത്താൻ കഴിഞ്ഞില്ല।

Verse 23

किंबहूक्त्या नगश्रेष्ठ शिवमाया दुरत्यया । तदधीनास्त्रयो लोका हरिब्रह्मादयोपि च

കൂടുതൽ എന്തു പറയണം, ഹേ പർവ്വതശ്രേഷ്ഠാ! ശിവമായ അതിക്രമിക്കുക ദുഷ്കരം. മൂന്ന് ലോകങ്ങളും അതിന്റെ അധീനമാണ്—വിഷ്ണു, ബ്രഹ്മാദികളും പോലും।

Verse 24

तस्मात्त्वया शिवा तात सुविचार्य प्रयत्नतः । न कर्तव्यो विमर्शोऽत्र त्वेवंविधवरे मनाक्

അതുകൊണ്ട്, പ്രിയ പുത്രാ, ശിവാ (പാർവതി)യെക്കുറിച്ച് പൂർണ്ണ പരിശ്രമത്തോടെ സൂക്ഷ്മമായി ആലോചിക്ക. ഈ കാര്യത്തിൽ അല്പം പോലും സംശയമോ മടിയോ വയ്ക്കരുത്; നീ ഈ ഐക്യത്തിന് യോജ്യനായ വരനാണ്।

Verse 25

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा त्वं मुने ज्ञानी शिवेच्छाकार्यकारकः । प्रत्यवोचः पुनस्तं वै शैलेद्रं हर्षयन्गिरा

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ മുനേ! നീ ജ്ഞാനിയും ശിവേച്ഛയുടെ കാര്യം സഫലമാക്കുന്നവനും ആകുന്നു. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ട് നീ വീണ്ടും ആ ശൈലേന്ദ്രനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു, വാക്കുകളാൽ അവനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു।

Verse 26

नारद उवाच । शृणु तात महाशैल शिवाजनक मद्वचः । तच्छ्रुत्वा तनयां देवीं देहि त्वं शंकराय हि

നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ താത മഹാശൈല, ഹേ ശിവാജനകാ, എന്റെ വാക്ക് കേൾക്കുക. ഇത് കേട്ടിട്ട് നിന്റെ ദിവ്യ പുത്രിയെ തീർച്ചയായും ശങ്കരനു വിവാഹമായി നൽകുക.

Verse 27

सगुणस्य महेशस्य लीलया रूप धारिणः । गोत्रं कुलं विजानीहि नादमेव हि केवलम्

അറിയുക—ലീലകൊണ്ട് രൂപം ധരിക്കുന്ന സഗുണ മഹേശനു ഗോത്രവും കുലവും എന്നൊന്നുമില്ല; അവന്റെ സാരത്വം നാദം മാത്രമാണ്.

Verse 28

शिवो नादमयः सत्त्यं नादश्शिवमयस्तथा । उभयोरन्तरं नास्ति नादस्य च शिवस्य च

സത്യമായി ശിവൻ നാദമയൻ; നാദവും ശിവമയമാണ്. നാദത്തിനും ശിവനും ഇടയിൽ യാതൊരു ഭേദവും ഇല്ല, അകലവും ഇല്ല.

Verse 29

सृष्टौ प्रथमजत्वाद्धि लीलासगुणरूपिणः । शिवान्नादस्य शैलेन्द्र सर्वोत्कृष्टस्ततस्स हि

ഹേ ശൈലേന്ദ്രാ, സൃഷ്ടിയിൽ ആദ്യം ഉദ്ഭവിച്ചതിനാൽ, ശിവന്റെ ലീലാസഗുണരൂപമായി പ്രകാശിക്കുന്ന ഈ നാദം എല്ലാറ്റിലും ശ്രേഷ്ഠമെന്നു പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 30

अतो हि वादिता वीणा प्रेरितेन मयाद्य वै । सर्वेश्वरेण मनसा शङ्करेण हिमालय

അതുകൊണ്ട് ഹേ ഹിമാലയാ! ഇന്ന് ഈ വീണ ഞാൻ വാദിച്ചു; സർവേശ്വരനായ ശങ്കരന്റെ ദിവ്യേച്ഛയാൽ എന്റെ മനസ് പ്രേരിതമായി।

Verse 31

ब्रह्मोवाच । एतच्छ्रुत्वा तव मुने वचस्तत्तु गिरिश्वरः । हिमाद्रिस्तोषमापन्नो गतविस्मयमानसः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ മുനേ! നിന്റെ വചനങ്ങൾ കേട്ടപ്പോൾ ഗിരീശ്വരൻ (ശിവൻ)യും ഹിമാദ്രിയും സന്തുഷ്ടരായി; അവരുടെ മനസ്സിലെ വിസ്മയം നീങ്ങി.

Verse 32

अथ विष्णुप्रभृतयस्सुराश्च मुनयस्तथा । साधुसाध्विति ते सर्वे प्रोचुर्विगतविस्मयाः

അപ്പോൾ വിഷ്ണു മുതലായ ദേവന്മാരും മുനിമാരും—എല്ലാവരും വിസ്മയമൊഴിഞ്ഞ്—ഒരുമിച്ച് “സാധു! സാധു!” എന്നു ഉച്ചരിച്ചു.

Verse 33

महेश्वरस्य गांभीर्यं ज्ञात्वा सर्वे विचक्षणाः । सविस्मया महामोदान्विताः प्रोचुः परस्परम्

മഹേശ്വരന്റെ ഗാംഭീര്യം അറിഞ്ഞ വിവേകികൾ എല്ലാവരും വിസ്മയവും മഹാനന്ദവും നിറഞ്ഞ് പരസ്പരം സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Verse 34

यस्याज्ञया जगदिदं च विशालमेव जातं परात्परतरो निजबोधरूपः । शर्वः स्वतन्त्रगतिकृत्परभावगम्यस्सोऽसौ त्रिलोकपतिरद्य च नस्सुदृष्टः

ആരുടെ ആജ്ഞയാൽ ഈ വിശാലമായ ജഗത്ത് ഉദ്ഭവിച്ചുവോ—പരമത്തിലും പരനായ, സ്വയംപ്രകാശ ചൈതന്യസ്വരൂപനായ—ആ ശർവൻ, പരിപൂർണ്ണ സ്വാതന്ത്ര്യഗതിയോടെ വിഹരിക്കുന്നവൻ, പരമ അന്തർബോധംകൊണ്ടുമാത്രം ഗമ്യൻ; ആ ത്രിലോകപതി ഇന്ന് കൃപയാൽ ഞങ്ങൾക്ക് ദർശനമായി.

Verse 35

अथ ते पर्वतश्रेष्ठा मेर्वाद्या जातसंभ्रमाः । ऊचुस्ते चैकपद्येन हिमवन्तं नगेश्वरम्

അപ്പോൾ മേരു മുതലായ ശ്രേഷ്ഠ പർവ്വതങ്ങൾ ഭക്തിഭരിതമായ ആവേശത്തിൽ ഉണർന്നു, ഒരേ സ്വരത്തിൽ പർവ്വതാധിപൻ ഹിമവാനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു പറഞ്ഞു.

Verse 36

पर्वता ऊचुः । कन्यादाने स्थीयतां चाद्य शैलनाथोक्त्या किं कार्यनाशस्तवेव । सत्यं ब्रूमो नात्र कार्यो विमर्शस्तस्मात्कन्या दीयतामीश्वराय

പർവ്വതങ്ങൾ പറഞ്ഞു—“ഇന്നുതന്നെ കന്യാദാനകർമ്മം നടത്തപ്പെടട്ടെ. ശൈലനാഥൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതുകൊണ്ട് നിനക്ക് എന്ത് ലക്ഷ്യനാശം? ഞങ്ങൾ സത്യം പറയുന്നു—ഇവിടെ കൂടുതൽ ആലോചന വേണ്ട; അതിനാൽ കന്യയെ ഈശ്വരൻ (ശിവൻ) ക്കു നൽകുക.”

Verse 37

ब्रह्मो वाच । तच्छुत्वा वचनं तेषां सुहृदां स हिमालयः । स्वकन्यादानमकरोच्छिवाय विधिनोदितः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—സുഹൃദ്മിത്രങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഹിമാലയം, വിധിപ്രകാരം പ്രേരിതനായി, ശിവനോടു തന്റെ പുത്രിയുടെ കന്യാദാനം വിവാഹാർത്ഥം നിർവഹിച്ചു।

Verse 38

इमां कन्यां तुभ्यमहं ददामि परमेश्वर । भार्यार्थे परिगृह्णीष्व प्रसीद सकलेश्वर

ഹേ പരമേശ്വരാ! ഈ കന്യയെ ഞാൻ അങ്ങേക്കു ദാനം ചെയ്യുന്നു; ഭാര്യയായി സ്വീകരിക്കണമേ, ഹേ സകലേശ്വരാ, പ്രസാദിക്കണമേ।

Verse 39

तस्मै रुद्राय महते मंत्रेणानेन दत्तवान् । हिमाचलो निजां कन्यां पार्वतीं त्रिजगत्प्रसूम्

അനന്തരം ഹിമാചലൻ ഈ തന്നേ പവിത്രമന്ത്രം ചൊല്ലി, ത്രിജഗത്തിന്റെ പ്രസൂയായ തന്റെ പുത്രി പാർവതിയെ മഹാരുദ്രനു ദാനം ചെയ്തു।

Verse 40

इत्थं शिवाकरं शैलं शिवहस्तेनिधाय च । मुमोदातीव मनसि तीर्णकाममहार्णवः

ഇങ്ങനെ ശിവഹസ്തംകൊണ്ട് ശിവസ്പർശം മൂലം മംഗളമായ ആ ശൈലം സ്ഥാപിച്ച്, അവൻ ഹൃദയത്തിൽ അത്യന്തം ആനന്ദിച്ചു—കാമമഹാസമുദ്രം കടന്നവനെപ്പോലെ।

Verse 41

वेदमंत्रेण गिरिशो गिरिजाकरपङ्कजम् । जग्राह स्वकरेणाशु प्रसन्नः परमेश्वरः

പ്രസന്നനായ പരമേശ്വരൻ ഗിരീശൻ വേദമന്ത്രങ്ങളോടെ ഗിരിജയുടെ കരകമലത്തെ തന്റെ കൈകളിൽ സ്വീകരിച്ചു.

Verse 42

क्षितिं संस्पृश्य कामस्य कोदादिति मनुं मुने । पपाठ शङ्करः प्रीत्या दर्शयंल्लौकिकीं गतिम्

ഹേ മുനേ, ഭൂമിയെ സ്പർശിച്ച് ശങ്കരൻ പ്രീതിയോടെ കാമബന്ധമായ ‘കോദാ…’ എന്നു ആരംഭിക്കുന്ന മന്ത്രം ജപിച്ചു; കൂടാതെ ലൗകിക ഗതിയും കാണിച്ചു।

Verse 43

महोत्सवो महानासीत्सर्वत्र प्रमुदावहः । बभूव जयसंरावो दिवि भूम्यन्तरिक्षके

ഒരു മഹാമഹോത്സവം നടന്നു; അത് എല്ലായിടത്തും ആനന്ദം പകർന്നു. ദിവിയിലും ഭൂമിയിലും അന്തരീക്ഷത്തിലുമെല്ലാം ജയഘോഷം മുഴങ്ങി।

Verse 44

साधुशब्दं नमः शब्दं चक्रुस्सर्वेऽति हर्षिताः । गंधर्वास्सुजगुः प्रीत्या ननृतुश्चाप्सरोगणाः

അത്യന്തം ഹർഷത്തോടെ എല്ലാവരും ‘സാധു!’ ‘നമഃ!’ എന്നു വിളിച്ചു. ഗന്ധർവർ പ്രീതിയോടെ മധുരഗാനം പാടി; അപ്സരാഗണങ്ങൾ നൃത്തം ചെയ്തു।

Verse 45

हिमाचलस्य पौरा हि मुमुदु श्चाति चेतसि । मंगलं महदासीद्वै महोत्सवपुरस्सरम्

ഹിമാചലത്തിന്റെ നഗരവാസികൾ സത്യമായും ഹൃദയത്തിൽ അത്യന്തം ആനന്ദിച്ചു. ആ മഹോത്സവത്തിന് മുൻപായി അവിടെ മഹാമംഗളം ഉദിച്ചു।

Verse 46

अहं विष्णुश्च शक्रश्च निर्जरा मुनयोऽखिलाः । हर्षिता ह्यभवंश्चाति प्रफुल्लवदनाम्बुजाः

ഞാൻ, വിഷ്ണു, ശക്രൻ (ഇന്ദ്രൻ), കൂടാതെ അമരദേവന്മാരും സകല മുനിമാരും—എല്ലാവരും ഹർഷിതരായി; ആനന്ദത്തിൽ ഞങ്ങളുടെ താമരമുഖങ്ങൾ പൂർണ്ണമായി വിരിഞ്ഞു.

Verse 47

अथ शैलवरस्सोदात्सुप्रसन्नो हिमाचलः । शिवाय कन्यादानस्य साङ्गतां सुयथोचिताम्

അപ്പോൾ പർവ്വതശ്രേഷ്ഠനായ ഹിമാചലൻ അത്യന്തം പ്രസന്നനായി, ശിവനു കന്യാദാനം നടത്തുവാൻ യഥോചിതമായി സാംഗപൂർണ്ണമായ എല്ലാ ഒരുക്കങ്ങളും ചെയ്തു।

Verse 48

ततो वन्धुजनास्तस्य शिवां सम्पूज्य भक्तितः । ददुश्शिवाय सद्द्रव्यं नानाविधिविधानतः

അതിനുശേഷം അവളുടെ ബന്ധുജനങ്ങൾ ഭക്തിയോടെ ശിവാ (പാർവതി)യെ സമ്പൂജിച്ചു; പലവിധ വിധിവിധാനങ്ങളനുസരിച്ച് ശിവനു ഉത്തമ ദ്രവ്യങ്ങളും മംഗളോപഹാരങ്ങളും അർപ്പിച്ചു।

Verse 49

हिमालयस्तुष्टमनाः पार्वतीशि वप्रीतये । नानाविधानि द्रव्याणि ददौ तत्र मुनीश्वर

ഹേ മുനീശ്വരാ! ഹിമാലയം ആനന്ദഭരിതമായ ഹൃദയത്തോടെ പാർവതിയെയും ശിവനെയും പ്രസന്നരാക്കുവാൻ അവിടെ പലവിധ വിലയേറിയ ദ്രവ്യങ്ങൾ ദാനമായി നൽകി।

Verse 50

कौतुकानि ददौ तस्मै रत्नानि विविधानि च । चारुरत्नविकाराणि पात्राणि विविधानि च

അവൻ അവനു മംഗളകരമായ സമ്മാനങ്ങളും നാനാവിധ രത്നങ്ങളും നൽകി; കൂടാതെ മനോഹരമായ രത്നനിർമ്മിതമായ വിവിധ പാത്രങ്ങളും സമർപ്പിച്ചു.

Verse 51

गवां लक्षं हयानां च सज्जितानां शतं तथा । दासीनामनुरक्तानां लक्षं सद्द्रव्यभूषितम्

ഒരു ലക്ഷം പശുക്കളും, അതുപോലെ സുസജ്ജമായ നൂറ് കുതിരകളും; കൂടാതെ ഉത്തമ ധന-ഭൂഷണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, ഭക്തിയോടെ അനുരക്തയായ ദാസിമാരുടെ ഒരു ലക്ഷവും (ദാനമായി) അർപ്പിക്കപ്പെട്ടു।

Verse 52

नागानां शतलक्षं हि रथानां च तथा मुने । सुवर्णजटितानां च रत्नसारविनिर्मितम्

ഹേ മുനേ! തീർച്ചയായും ഒരു ലക്ഷം ആനകൾ, അതുപോലെ രഥങ്ങളും—സ്വർണ്ണം ജഡിതമായതും ശ്രേഷ്ഠ രത്നസാരത്തിൽ നിന്നു നിർമ്മിതമായതുമായിരുന്നു।

Verse 53

इत्थं हिमालयो दत्त्वा स्वसुतां गिरिजां शिवाम् । शिवाय परमेशाय विधिनाऽऽप कृतार्थताम्

ഇങ്ങനെ ഹിമാലയൻ വിധിപൂർവം തന്റെ പുത്രി ഗിരിജാ-ശിവയെ പരമേശ്വരനായ ശിവനു സമർപ്പിച്ച് കൃതാർത്ഥത പ്രാപിച്ചു।

Verse 54

अथ शैलवरो माध्यंदिनोक्तस्तोत्रतो मुदा । तुष्टाव परमेशानं सद्गिरा सुकृताञ्जलिः

അതിനുശേഷം ശൈലവരൻ ആനന്ദത്തോടെ മധ്യാഹ്നത്തിന് നിർദേശിച്ച സ്തോത്രം ചൊല്ലി പരമേശാനനെ സ്തുതിച്ചു; സത്യവചനങ്ങളാൽ, ശോഭയുള്ള അഞ്ജലി ചേർത്ത് വന്ദനം അർപ്പിച്ചു।

Verse 55

ततो वेदविदा तेनाज्ञप्ता मुनिगणास्तदा । शिरोऽभिषेकं चक्रुस्ते शिवायाः परमोत्सवाः

പിന്നീട് വേദവിദനായ അവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം മുനിഗണങ്ങൾ അപ്പോൾ ശിവാ (പാർവതി)യ്ക്ക് ശിരോഭിഷേകം നടത്തി; അതിനെ പരമമംഗളോത്സവമായി ആഘോഷിച്ചു।

Verse 56

देवाभिधानमुच्चार्य्य पर्य्यक्षणविधिं व्यधुः । महोत्सवस्तदा चासीन्महानन्दकरो मुने

ദിവ്യനാമങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച് അവർ പ്രദക്ഷിണാവിധി നിർവഹിച്ചു. തുടർന്ന്, ഹേ മുനേ, മഹാനന്ദം പകരുന്ന മഹോത്സവം ഉണ്ടായി।