शिवरूपदर्शनम् (Menā’s Vision of Śiva’s Divine Form)
അധ്യായം 45-ൽ ബ്രഹ്മാവിന്റെ റിപ്പോർട്ടും നാരദന്റെ നേരിട്ടുള്ള വചനവും ചേർന്ന് സംഭവക്രമം മുന്നേറുന്നു. വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രേരണയാൽ ദേവകാര്യസിദ്ധിക്കായി നാരദൻ ശംഭുവിനെ സമീപിച്ച് നാനാവിധ സ്തോത്രങ്ങളാൽ സ്തുതിക്കുന്നു. നാരദന്റെ വാക്കുകളിൽ പ്രസന്നനായ ശിവൻ കരുണാമയമായ, പരമവും ദിവ്യവുമായ അത്ഭുതരൂപം വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. ആ ദർശനത്തിൽ ആനന്ദിതനായ നാരദൻ മേനയുടെ അടുക്കൽ മടങ്ങി ശിവന്റെ അതുല്യരൂപം കാണുവാൻ അവളെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു. മേന അത്ഭുതത്തോടെ സ്വയം ശിവതേജസ്സും മംഗളസൗന്ദര്യവും ദർശിക്കുന്നു—കോടി സൂര്യസമപ്രഭ, പൂർണ്ണാവയവങ്ങൾ, വിചിത്രവസ്ത്രങ്ങൾ, അനേകം ആഭരണങ്ങൾ, ശാന്തസ്മിതം, ദീപ്തവർണം, ശിരസ്സിൽ ചന്ദ്രകല. ദേവകാര്യ→സ്തുതി→കൃപാപൂർണ്ണ പ്രത്യക്ഷത→മേനയിലേക്കുള്ള ദർശനസംപ്രേഷണം→രൂപവർണ്ണനം എന്ന ക്രമം അധ്യായം വ്യക്തമാക്കുന്നു.
Shlokas
Verse 1
ब्रह्मोवाच । एतस्मिन्नन्तरे त्वं हि विष्णुना प्रेरितो द्रुतम् । अनुकूलयितुं शंभुमयास्तन्निकटे मुने
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇതിനിടയിൽ, ഹേ മുനേ, വിഷ്ണുവിന്റെ പ്രേരണയാൽ നീ വേഗത്തിൽ ശംഭുവിനെ അനുകൂലിപ്പാൻ അവന്റെ സമീപത്തേക്ക് പോയി।
Verse 2
तत्र गत्वा स वै रुद्रो भवता सुप्रबोधितः । स्तोत्रैर्नानाविधैस्स्तुत्वा देवकार्यचिकीर्षया
അവിടെ ചെന്നു നീ ആ രുദ്രനെ പൂർണ്ണമായി ജാഗ്രതനാക്കി (കർമ്മപ്രവൃത്തനാക്കി). പിന്നെ ദേവകാര്യസിദ്ധിക്കായുള്ള ഉദ്ദേശത്തോടെ നാനാവിധ സ്തോത്രങ്ങളാൽ അവനെ സ്തുതിച്ചു।
Verse 3
श्रुत्वा त्वद्वचनं प्रीत्या शंभुना धृतमद्भुतम् । स्वरूपमुत्तमन्दिव्यं कृपालुत्वं च दर्शितम्
നിന്റെ വാക്കുകൾ സന്തോഷത്തോടെ കേട്ട ശംഭു അത്ഭുതഭാവം ധരിച്ചു; തന്റെ പരമ ദിവ്യസ്വരൂപവും വെളിപ്പെടുത്തി, കരുണയും പ്രകടിപ്പിച്ചു।
Verse 4
तद्दृष्ट्वा सुन्दरं शम्भुं स्वरूपम्मन्मथा धिकम् । अत्यहृष्यो मुने त्वं हि लावण्यपरमायनम्
മന്മഥനെയും അതിക്രമിക്കുന്ന സ്വരൂപമുള്ള ആ പരമസുന്ദരൻ ശംഭുവിനെ കണ്ടപ്പോൾ, ഹേ മുനേ, നീ അത്യന്തം ആനന്ദിച്ചു; അവൻ സർവ്വ ലാവണ്യത്തിന്റെയും പരമാശ്രയമാണ്।
Verse 5
स्तोत्रैर्नानाविधैस्स्तुत्वा परमानन्दसंयुतः । आगच्छस्त्वं मुने तत्र यत्र मेना स्थिताखिलैः
നാനാവിധ സ്തോത്രങ്ങളാൽ പ്രഭുവിനെ സ്തുതിച്ച്, പരമാനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞവൻ പറഞ്ഞു—“ഹേ മുനേ, അവിടേക്ക് വരിക; അവിടെ മേനാ എല്ലാവരാലും ചുറ്റപ്പെട്ട് നില്ക്കുന്നു.”
Verse 6
तत्रागत्य सुप्रसन्नो मुनेऽतिप्रेमसंकुलः । हर्षयंस्तां शैलपत्नी मेनान्त्वं वाक्यमब्रवीः
അവിടെ എത്തി, ഹേ മുനേ, അദ്ദേഹം അത്യന്തം പ്രസന്നനായി അതിപ്രേമത്തിൽ നിറഞ്ഞു. ശൈലപത്നിയായ മേനയെ സന്തോഷിപ്പിച്ച് അവളോടു ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു।
Verse 7
नारद उवाच । मेने पश्य विशालाक्षि शिवरूपमनुत्तमम् । कृता शिवेन तेनैव सुकृपा करुणात्मना
നാരദൻ പറഞ്ഞു—ഹേ മേനേ, വിശാലാക്ഷീ! ശിവന്റെ അതുല്യമായ ആ രൂപം ദർശിക്കൂ. കരുണാസ്വഭാവനായ അതേ ശിവൻ തന്നെയാണ് നിനക്കു സുകൃപ നൽകിയിരിക്കുന്നത്।
Verse 8
ब्रह्मोवाच । श्रुत्वा सा तद्वचो मेना विस्मिता शैलकामिनी । ददर्श शिवरूपन्तत्परमानन्ददायकम्
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് ശൈലകാമിനിയായ മേന അതിശയിച്ചു; പിന്നെ പരമാനന്ദം നൽകുന്ന ശിവന്റെ ആ രൂപം അവൾ ദർശിച്ചു।
Verse 9
कोटिसूर्यप्रतीकाशं सर्वावयवसुन्दरम् । विचित्रवसनं चात्र नानाभूषणभूषितम्
അവൻ കോടി സൂര്യന്മാരുടെ തേജസ്സുപോലെ ദീപ്തനായിരുന്നു; അവന്റെ സർവ്വാവയവങ്ങളും അത്യന്തം സുന്ദരം. ഇവിടെ അവൻ വിചിത്ര വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ചു നാനാവിധ ആഭരണങ്ങളാൽ വിഭൂഷിതനായിരുന്നു.
Verse 10
सुप्रसन्नं सुहासं च सुलावण्यं मनोहरम् । गौराभं द्युतिसंयुक्तं चन्द्ररेखाविभूषितम्
അവൻ അത്യന്തം പ്രസന്നനും മൃദുഹാസ്യസമന്വിതനും അപൂർവ ലാവണ്യത്തോടെ മനോഹരനും ആയിരുന്നു. ഗൗരവർണ്ണ ദ്യുതിയോടെ ദീപ്തനായി, ചന്ദ്രരേഖ (അർദ്ധചന്ദ്ര) കൊണ്ട് വിഭൂഷിതനായിരുന്നു.
Verse 11
सर्वैर्देवगणैः प्रीत्या विष्ण्वाद्यस्सेवितं तथा । सूर्येण च्छत्रितं मूर्ध्नि चन्द्रेण च विशोभितम्
എല്ലാ ദേവഗണങ്ങളും പ്രീതിയോടെ—വിഷ്ണു മുതലായവരോടുകൂടെ—അവനെ സേവിച്ചു; അവന്റെ ശിരസ്സിന് മുകളിൽ സൂര്യൻ രാജച്ഛത്രംപോലെ നിഴലിട്ടു, ചന്ദ്രൻ അതിനെ കൂടുതൽ ശോഭിപ്പിച്ചു।
Verse 12
सर्वथा रमणीयं च भूषितस्य विभूषणैः । वाहनस्य महाशोभा वर्णितुं नैव शक्यते
ആ ദിവ്യവാഹനം എല്ലാ വിധത്തിലും മനോഹരവും ഉത്തമാഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കൃതവുമായിരുന്നു; അതിന്റെ മഹാശോഭയും തേജസ്സും വാക്കുകളിൽ വർണ്ണിക്കാൻ വാസ്തവത്തിൽ കഴിയില്ല।
Verse 13
गंगा च यमुना चैव विधत्तः स्म सुचामरे । सिद्धयोऽष्टौ पुरस्तस्य कुर्वन्ति स्म सुनर्त्तनम्
ഗംഗയും യമുനയും മനോഹരമായ ചാമരങ്ങൾ വീശാൻ നിയോഗിക്കപ്പെട്ടു; അവന്റെ മുമ്പിൽ നിന്ന അഷ്ടസിദ്ധികൾ മംഗളകരമായ നൃത്തം ചെയ്തു।
Verse 14
मया चैव तदा विष्णुरिन्द्राद्या ह्यमरास्तथा । स्वं स्वं वेषं सुसम्भूष्य गिरिशेनाचरन्युताः
അപ്പോൾ എന്നോടൊപ്പം വിഷ്ണുവും ഇന്ദ്രനും മുതലായ എല്ലാ ദേവന്മാരും—തത്തത്വമായ സ്വന്തം വേഷഭൂഷകളാൽ ഭംഗിയായി അലങ്കരിച്ച്—ഗിരീശൻ (ശിവൻ) കൂടെ സഞ്ചരിച്ചു।
Verse 15
तथा जयेति भाषन्तो नानारूपा गणास्तदा । स्वलङ्कृतमहामोदा गिरीशपुरतोऽचरन्
അപ്പോൾ ആ ഗണങ്ങൾ പല അത്ഭുത രൂപങ്ങൾ ധരിച്ചു “ജയം! ജയം!” എന്നു വിളിച്ചുകൊണ്ട് ഗിരീശന്റെ മുമ്പിൽ സഞ്ചരിച്ചു। തങ്ങളുടെ ആഭരണങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട അവർ മഹാ ആനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു।
Verse 16
सिद्धाश्चोपसुरास्सर्वे मुनयश्च महासुखाः । ययुश्शिवेन सुप्रीतास्सकलाश्चापरे तथा
സകല സിദ്ധന്മാരും ഉപസുരന്മാരും മുനിമാരും മഹാസുഖം നിറഞ്ഞവരായി, ശിവനിൽ അത്യന്തം പ്രസന്നരായി പുറപ്പെട്ടു; അതുപോലെ മറ്റെല്ലാവരും കൂടി പുറപ്പെട്ടു।
Verse 17
एवन्देवादयस्सर्वे कुतूहलसमन्विताः । परंब्रह्म गृणन्तस्ते स्वपत्नीभिरलंकृताः
ഇങ്ങനെ എല്ലാ ദേവന്മാരും മറ്റു ദിവ്യജനങ്ങളും കൗതുകഭരിതരായി, തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ പത്നികളോടുകൂടി അലങ്കൃതരായി, പരബ്രഹ്മനായ ശിവനെ സ്തുതിച്ചു।
Verse 18
विश्वावसुमुखास्तत्र ह्यप्सरोगणसंयुताः । गायन्तोप्यग्रतस्तस्य परमं शाङ्करं यशः
അവിടെ വിശ്വാവസുവിനെ മുൻനിർത്തി, അപ്സരാഗണങ്ങളോടുകൂടി, അവർ അവന്റെ മുമ്പിൽ ശങ്കരൻ (ശിവൻ) എന്ന പരമ മഹിമയെ ഗാനം ചെയ്തു।
Verse 19
इत्थं महोत्सवस्तत्र बभूव मुनिस त्तम । नानाविधो महेशे हि शैलद्वारि च गच्छति
ഇങ്ങനെ, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, അവിടെ മഹോത്സവം ഉണ്ടായി. മഹേശ്വരൻ ശൈലദ്വാരത്തിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ നാനാവിധ ആഘോഷങ്ങൾ സ്വാഭാവികമായി ഉദ്ഭവിക്കുന്നു।
Verse 20
तस्मिंश्च समये तत्र सुषमा या परात्मनः । वर्णितुं तां विशेषेण कश्शक्नोति मुनीश्वर
അന്നേ സമയത്ത്, അന്നേ സ്ഥലത്ത്, പരമാത്മാവായ ശിവന്റെ അതുല്യമായ ശോഭ പ്രകാശിച്ചു. ഹേ മുനീശ്വരാ, ആ മഹിമയെ പ്രത്യേകമായി പൂർണ്ണമായി ആര് വിവരിക്കുമോ?
Verse 21
तथाविधं च तन्दृष्ट्वा मेना चित्रगता इव । क्षणमासीत्ततः प्रीत्या प्रोवाच वचनं मुने
അവനെ അത്തരത്തിലുള്ള രൂപത്തിൽ കണ്ട മേനാ ക്ഷണമാത്രം ചിത്രത്തിൽ പതിഞ്ഞതുപോലെ നിശ്ചലമായി നിന്നു; പിന്നെ സ്നേഹപൂർവ്വം, ഹേ മുനേ, ഈ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു।
Verse 22
मेनोवाच । धन्या पुत्री मदीया च यया तप्तं महत्तपः । यत्प्रभावान्महेशान त्वं प्राप्त इह मद्गृहे
മേന പറഞ്ഞു—ധന്യയാണ് എന്റെ പുത്രി; അവൾ മഹത്തായ തപസ് ചെയ്തു. ഹേ മഹേശാന, ആ തപസ്സിന്റെ പ്രഭാവത്താൽ നിങ്ങൾ ഇവിടെ എന്റെ ഗൃഹത്തിൽ എത്തിച്ചേർന്നിരിക്കുന്നു।
Verse 23
मया कृता पुरा या वै शिवनिन्दा दुरत्यया । तां क्षमस्व शिवास्वामिन्सुप्रसन्नो भवाधुना
ഞാൻ മുമ്പ് ചെയ്ത ദുർജയമായ ശിവനിന്ദയെ, ഹേ ശിവസ്വാമിൻ, ക്ഷമിക്കണമേ. ഇപ്പോൾ എനിക്കു മേൽ പൂർണ്ണമായി പ്രസന്നനായി കൃപചെയ്യണമേ।
Verse 24
ब्रह्मोवाच । इत्थं सम्भाष्य सा मेना संस्तूयेन्दुललाटकम् । साञ्जलिः प्रणता शैलप्रिया लज्जापराऽभवत्
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ചു മേനാ ചന്ദ്രകലാധരനായ ഗിരിപ്രിയ ശിവനെ സ്തുതിച്ചു. പിന്നെ കൈകൂപ്പി നമസ്കരിച്ചപ്പോൾ, ശൈലപ്രിയ പാർവതി അത്യന്തം ലജ്ജാഭരിതയായി।
Verse 25
तावत्स्त्रियस्समाजग्मुर्हित्वा कामाननेकशः । बह्व्यस्ताः पुरवासिन्यश्शिवदर्शनलालसाः
അപ്പോൾ തന്നെ അനേകം സ്ത്രീകൾ ഒരുമിച്ചു വന്നു, പലവിധ ലൗകിക ആഗ്രഹങ്ങൾ ഉപേക്ഷിച്ച്. അവർ നഗരവാസിനികളായ ധാരാളം സ്ത്രീകൾ; എല്ലാവരും ഭഗവാൻ ശിവന്റെ പുണ്യദർശനത്തിന് ആകാംക്ഷയോടെ ആയിരുന്നു।
Verse 26
मज्जनं कुर्वती काचित्तच्चूर्णसहिता ययौ । द्रष्टुं कुतूहलाढ्या च शङ्करं गिरिजावरम्
ഒരു കന്യക കുളിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ സുഗന്ധചൂർണം കൈയിൽ എടുത്ത്, കൗതുകം നിറഞ്ഞ് ഗിരിജയുടെ വരനായ ശങ്കരനെ ദർശിക്കാനായി പോയി.
Verse 27
काचित्तु स्वामिनस्सेवां सखीयुक्ता विहाय च । सुचामरकरा प्रीत्यागाच्छम्भोर्दर्शनाय वै
മറ്റൊരു കന്യക സഖിയോടൊപ്പം സ്വാമിനിയുടെ സേവനം വിട്ട്, കൈയിൽ മനോഹരമായ ചാമരം പിടിച്ച്, സന്തോഷത്തോടെ ശംഭുവിന്റെ ദർശനത്തിനായി പോയി.
Verse 28
काचित्तु बालकं हित्वा पिबन्तं स्तन्यमादरात् । अतृप्तं शङ्करन्द्रष्टुं ययौ दर्शनलालसा
ഒരു സ്ത്രീ തന്റെ കുഞ്ഞിനെ വിട്ടുപോയി—അത് സ്നേഹത്തോടെ മുലപ്പാൽ കുടിച്ചിട്ടും തൃപ്തിയാകാതെ ഇരിക്കെ—ശങ്കരന്റെ മംഗളദർശനലാലസയാൽ അവൾ പുറപ്പെട്ടു.
Verse 29
रशनां बध्नती काचित्तयैव सहिता ययौ । वसनं विपरीतं वै धृत्वा काचिद्ययौ ततः
ഒരു സ്ത്രീ അരക്കെട്ട് (രശന) കെട്ടിക്കൊണ്ടിരിക്കെ തന്നെ അവളോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു. പിന്നെ മറ്റൊരു സ്ത്രീ വസ്ത്രം മറിച്ചിട്ട് ധരിച്ചു അവിടെ നിന്ന് യാത്രയായി.
Verse 30
भोजनार्थं स्थितं कान्तं हित्वा काचिद्ययौ प्रिया । द्रष्टुं शिवावरं प्रीत्या सतृष्णा सकुतूहला
ഭക്ഷണത്തിനായി ഇരുന്നിരുന്ന പ്രിയകാന്തനെ വിട്ട് ഒരു പ്രിയസ്ത്രീ പുറപ്പെട്ടു—പ്രീതിയോടെ ആനന്ദിച്ച്, ആകാംക്ഷയും കൗതുകവും നിറഞ്ഞവളായി—ശ്രേഷ്ഠനായ ശിവനെ ദർശിക്കുവാൻ.
Verse 31
काचिद्धस्ते शलाकां च धृत्वांजनकरा प्रिया । अञ्जित्वैकाक्षि सन्द्रष्टुं ययौ शैलसुतावरम्
ഒരു പ്രിയസ്ത്രീ കൈയിൽ അഞ്ജന-ശലാക പിടിച്ച് അഞ്ജനവും എടുത്ത്, ഒരു കണ്ണിൽ മാത്രം കണ്മഷി ഇട്ട്, ശൈലസുതാ പരമേശ്വരി (പാർവതി)യെ ദർശിക്കാൻ പോയി।
Verse 32
काचित्तु कामिनी पादौ रञ्जयन्ती ह्यलक्तकैः । श्रुत्वा घोषं च तद्धित्वा दर्शनार्थमुपागता
ഒരു യുവതി തന്റെ പാദങ്ങൾ അലക്തക (ചുവന്ന വർണം) കൊണ്ട് വർണ്ണമിടുകയായിരുന്നു; കോലാഹലം കേട്ട ഉടൻ അത് വിട്ട് ദർശനാർത്ഥം മുന്നോട്ട് വന്നു।
Verse 33
इत्यादि विविधं कार्यं हित्वा वासं स्त्रियो ययुः । दृष्ट्वा तु शांकरं रूपं मोहं प्राप्तास्तदाऽभवन्
ഇങ്ങനെ സ്ത്രീകൾ വീട്ടിലെ പലവിധ ജോലികൾ ഉപേക്ഷിച്ച് പുറത്തേക്ക് പോയി; എന്നാൽ ശാങ്കരന്റെ രൂപം കണ്ടയുടൻ അവർ ഉടൻ മോഹത്തിലായി—ആകർഷണവും ഭ്രമവും അവരെ കീഴടക്കി।
Verse 34
ततस्ताः प्रेमसंविग्नाश्शिवदर्शनहर्षिताः । निधाय हृदि तन्मूर्तिं वचनं चेदमब्रुवन्
അപ്പോൾ ആ സ്ത്രീകൾ പ്രേമത്തിൽ വിങ്ങി, ശിവദർശനാനന്ദത്തിൽ ഹർഷിതരായി. ആ ശിവന്റെ അതേ രൂപം ഹൃദയത്തിൽ നിക്ഷേപിച്ച് ഇങ്ങനെ വചനം പറഞ്ഞു.
Verse 35
पुरवासिन्य ऊचुः । नेत्राणि सफलान्यासन्हिमवत्पुरवासिनाम् । यो योऽपश्यददो रूपं तस्य वै सार्थकं जनुः
നഗരവാസിനികൾ പറഞ്ഞു—ഹിമവത്പുരവാസികളുടെ കണ്ണുകൾ ധന്യവും ഫലപ്രദവും ആയി. ആരാരോ ആ അത്ഭുതരൂപം ദർശിച്ചുവോ, അവന്റെ ജന്മം തീർച്ചയായും സാർത്ഥകമായി.
Verse 36
तस्यैव सफलं जन्म तस्यैव सफलाः क्रियाः । येन दृष्टश्शिवस्साक्षात्सर्वपापप्रणाशकः
സർവ്വപാപനാശകനായ ഭഗവാൻ ശിവനെ സാക്ഷാൽ ദർശിച്ചവന്റെ ജന്മം തന്നെയാണ് സഫലം; അവന്റെ പ്രവർത്തനങ്ങളും ഫലപ്രദമാണ്।
Verse 37
पार्वत्या साधितं सर्वं शिवार्थं यत्तपः कृतम् । धन्येयं कृतकृत्येयं शिवा प्राप्य शिवम्पतिम्
ശിവാർത്ഥം പാർവതി ചെയ്ത തപസ്സെല്ലാം പൂർണ്ണമായി സിദ്ധിച്ചു. ഈ ശിവാ (പാർവതി) ധന്യയാണ്, കൃതകൃത്യയാണ്; കാരണം അവൾ ഭർത്താവും സ്വാമിയുമായ ശിവനെ പ്രാപിച്ചു.
Verse 38
यदीदं युगलं ब्रह्मा न युंज्याच्छिवयोर्मुदा । तदा च सकलोऽप्यस्य श्रमो निष्फलतामियात्
ബ്രഹ്മാവ് സന്തോഷത്തോടെ ശിവ–പാർവതികളുടെ ഈ ദ്വയം വിവാഹബന്ധത്തിൽ ചേർക്കാതിരുന്നാൽ, ഈ കാര്യത്തിലെ അവന്റെ മുഴുവൻ പരിശ്രമവും നിഷ്ഫലമാകും.
Verse 39
सम्यक् कृतं तथा चात्र योजितं युग्ममुत्तमम् । सर्वेषां सार्थता जाता सर्वकार्यसमुद्भवा
എല്ലാം ശരിയായി നടന്നു; ഇവിടെ ഉത്തമ ദ്വയം വിധിപൂർവ്വം യോജിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. അതിനാൽ എല്ലാവരുടെയും ലക്ഷ്യം സഫലമായി, എല്ലാ മഹത്തായ കര്മ്മങ്ങളുടെയും ഉദ്ഭവം സാധ്യമായി.
Verse 40
विना तु तपसा शम्भोर्दर्शनं दुर्लभन्नृणाम् । दर्शनाच्छंकरस्यैव सर्वे याताः कृतार्थताम्
ഹേ ശംഭോ! തപസ്സില്ലാതെ മനുഷ്യർക്കു ശിവദർശനം ദുർലഭമാണ്. എന്നാൽ ശങ്കരന്റെ ദർശനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ അവർ എല്ലാവരും കൃതാർത്ഥരായി—ജീവിതത്തിന്റെ പരമ ലക്ഷ്യം പ്രാപിച്ചു.
Verse 41
लक्ष्मीर्नारायणं लेभे यथा वै स्वामिनम्पुरा । तथासौ पार्वती देवी हरम्प्राप्य सुभूषिता
ലക്ഷ്മി പണ്ടുകാലത്ത് നാരായണനെ സ്വാമിയായി പ്രാപിച്ചതുപോലെ, ദേവി പാർവതിയും ഹരനെ (ശിവനെ) പ്രാപിച്ച് സുന്ദരമായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട മംഗളമയിയായി ഭാസിച്ചു.
Verse 42
ब्रह्माणं च यथा लेभे स्वामिनं वै सरस्वती । तथासौ पार्वती देवी हरम्प्राप्य सुभूषिता
സരസ്വതി ബ്രഹ്മാവിനെ സ്വാമിയായി പ്രാപിച്ചതുപോലെ, ദേവി പാർവതിയും ഹരനെ (ശിവനെ) പ്രാപിച്ച് സുന്ദരമായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് പരിപൂർണ്ണയായി ഭാസിച്ചു.
Verse 43
वयन्धन्याः स्त्रियस्सर्वाः पुरुषास्सकला वराः । ये ये पश्यन्ति सर्वेशं शंकरं गिरिजापतिम्
ഞങ്ങൾ ധന്യർ; എല്ലാ സ്ത്രീകളും ധന്യർ, എല്ലാ പുരുഷന്മാരും അത്യന്തം ഭാഗ്യവാന്മാർ—ആരാരാണ് സർവേശ്വരനായ ശങ്കരനെ, ഗിരിജാപതിയെ ദർശിക്കുന്നതോ അവർ.
Verse 44
ब्रह्मोवाच इत्थमुक्त्वा तु वचनं चन्दनैश्चाक्षतैरपि । शिवं समर्चयामासुर्लाजान्ववृषुरादरात्
ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞ ശേഷം അവർ ചന്ദനവും അക്ഷതവും സഹിതം ഭഗവാൻ ശിവനെ സമർച്ചിച്ചു; ഭക്ത്യാദരത്തോടെ ലാജ (വറുത്ത ധാന്യം) നിവേദിച്ച് അവന്റെ മേൽ ചിതറിച്ചു।
Verse 45
तस्थुस्तत्र स्त्रियः सर्वा मेनया सह सोत्सुकाः । वर्णयन्त्योऽधिकम्भाग्यम्मेनायाश्च गिरेरपि
അവിടെ എല്ലാ സ്ത്രീകളും മേനയോടൊപ്പം ഉത്സുകാനന്ദത്തോടെ നിന്നു; മേനയുടെയും പർവ്വതരാജൻ ഹിമവാന്റെയും അത്യധിക സൗഭാഗ്യം പുകഴ്ത്തി പറഞ്ഞു।
Verse 46
कथास्तथाविधाश्शृण्वंस्तद्वामा वर्णिताश्शुभाः । प्रहृष्टोऽभूत्प्रभुः सर्वैर्मुने विष्ण्वादिभिस्तदा
ഹേ മുനേ, വാമാ മംഗളമായി വർണ്ണിച്ച അത്തരം കഥകൾ ശ്രവിച്ചപ്പോൾ പ്രഭു അത്യന്തം ഹർഷിച്ചു; അപ്പോൾ വിഷ്ണു മുതലായ സമസ്ത ദേവന്മാരും ആനന്ദിച്ചു.
Frequently Asked Questions
Nārada, prompted by Viṣṇu for a divine purpose, praises Śiva; Śiva reveals his supreme compassionate form; Nārada then leads Menā to witness that form, establishing her direct darśana.
The chapter encodes a Śaiva epistemology: stuti purifies intention, and darśana functions as validated knowledge (pramāṇa-like certainty) grounded in grace—beauty and radiance signify transcendence made accessible.
A luminous, serene, ornamented Śiva-form: koṭi-sūrya-like radiance, perfect limbs, varied garments and ornaments, gentle smile, bright complexion, and the crescent moon (candrarekhā) as a key iconographic marker.