गणसमागमः (Śiva Summons the Gaṇas for the Great Festival)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । अथ शम्भुः समाहूय नन्द्यादीन् सकलान्गणान् । आज्ञापयामास मुदा गन्तुं स्वेन च तत्र वै

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ശംഭു നന്ദി മുതലായ എല്ലാ ഗണങ്ങളെയും വിളിച്ചു, ആനന്ദത്തോടെ ‘എന്നോടൊപ്പം അവിടേക്ക് പോകുവിൻ’ എന്നു ആജ്ഞാപിച്ചു।

Verse 2

शिव उवाच । अपि यूयं सह मया संगच्छध्वं गिरेः पुरम् । कियद्गणानिहास्थाप्य महोत्सवपुरस्सरम्

ശിവൻ പറഞ്ഞു—“നിങ്ങളും എന്നോടൊപ്പം ഗിരിയുടെ നഗരത്തിലേക്ക് (ഹിമാലയപുരത്തിലേക്ക്) വരുമോ? ഇവിടെ ചില ഗണങ്ങളെ നിർത്തി, മുൻപേ പോയി മഹോത്സവത്തിന്റെ ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തുക।”

Verse 3

ब्रह्मोवाच । अथ ते समनुज्ञप्ता गणेशा निर्ययुर्मुदा । स्वंस्वं बलमुपादाय तान् कथंचिद्वदाम्यहम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—അപ്പോൾ ആ ഗണേശന്മാർ (ശിവഗണങ്ങൾ) അനുവാദം ലഭിച്ച് ആനന്ദത്തോടെ പുറപ്പെട്ടു. ഓരോരുത്തനും താന്താന്റെ ബലം കൈക്കൊണ്ട്; അവരുടെ കഥ ഞാൻ യഥാശക്തി പറയുന്നു।

Verse 4

अभ्यगाच्छंखकर्णश्च गणकोट्या गणेश्वरः । शिवेन सार्द्धं संगन्तुं हिमाचलपुरम्प्रति

അപ്പോൾ ശംഖകർണ്ണൻ എന്ന ഗണേശ്വരൻ, ശിവഗണങ്ങളുടെ ഒരു കോടി സഹിതം, ഭഗവാൻ ശിവനോടൊപ്പം ഹിമാചലപുരത്തേക്ക് പുറപ്പെടുവാൻ എത്തി।

Verse 5

दशकोट्या केकराक्षो गणानां समहोत्सवः । अष्टकोट्या च विकृतो गणानां गणनायकः

ശിവഗണങ്ങളിൽ ദശകോടി ഗണങ്ങളുടെ അധിപനായ കേകരാക്ഷൻ മഹാസമൂഹ-മഹോത്സവത്തിന്റെ സംഘാടകനായിരുന്നു; അഷ്ടകോടി ഗണങ്ങളുടെ അധിപനായ വികൃതൻ ഗണങ്ങളുടെ സേനാനായകനും ഗണനായകനുമായിരുന്നു।

Verse 6

चतुष्कोट्या विशाखश्च गणानां गणनायकः । पारिजातश्च नवभिः कोटिभिर्गणपुंगवः

ചതുര്‍കോടി ഗണങ്ങളോടുകൂടെ വിശാഖൻ ഗണങ്ങളുടെ ഗണനായകനാണ്; നവകോടി ഗണങ്ങളോടുകൂടെ പാരിജാതൻ ഗണങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പ്രധാന ഗണപുംഗവനാണ്।

Verse 7

षष्टिस्सर्वान्तकः श्रीमान्तथैव विकृताननः । गणानान्दुन्दुभोष्टाभिः कोटिकोटिभिर्गणनायकः

അവൻ ഷഷ്ടി—സർവാന്തകൻ, ശ്രീമാൻ, അതുപോലെ വികൃതാനനൻ എന്ന പേരുകളിൽ പ്രസിദ്ധൻ; ഗണദുന്ദുഭികളുടെ ഘനനാദം ചുറ്റിനിന്നു, കോടിക്കോടി ഗണങ്ങളോടുകൂടെ ഗണനായകനായി നിലകൊള്ളുന്നു।

Verse 8

पञ्चभिश्च कपालाख्यो गणेशः कोटिभिस्तथा । षड्भिस्सन्दारको वीरो गणानां कोटिभिर्मुने

ഹേ മുനേ, കപാലാഖ്യ ഗണേശൻ അഞ്ചുകോടി ശിവഗണങ്ങളോടുകൂടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; വീരനായ സന്ദാരകനും ആറുകോടി ഗണങ്ങളോടുകൂടെ വന്നു।

Verse 9

कोटिकोटिभिरेवेह कन्दुकः कुण्डकस्तथा । विष्टम्भो गणपोऽष्टाभिर्गणानां कोटिभिस्तथा

ഇവിടെ കന്ദുകനും കുണ്ഡകനും കോടി കോടി ഗണങ്ങളോടുകൂടെ (ശിവസേവയിൽ) ഉണ്ടായിരുന്നു; അതുപോലെ വിഷ്ടംഭനും ഗണപനും എട്ട് പ്രധാനസംഘങ്ങളോടും കോടികളായ ശിവഗണങ്ങളോടും കൂടെയുണ്ടായിരുന്നു।

Verse 10

सहस्रकोट्या गणपः पिप्पलो मुदितो ययौ । तथा संनादको वीरो गणेशो मुनिसत्तम

മുനിശ്രേഷ്ഠനേ, പിപ്പലൻ എന്ന ഗണപൻ സഹസ്ര കോടി ഗണങ്ങളോടുകൂടെ ആനന്ദത്തോടെ പുറപ്പെട്ടു; അതുപോലെ സംനാദകൻ എന്ന വീര ഗണേശനും പുറപ്പെട്ടു।

Verse 11

आवेशनस्तथाष्टाभिः कोटिभिर्गणनायकः । महाकेशस्सहस्रेण कोटीनां गणपो ययौ

അതിനുശേഷം ഗണനായകൻ ആവേശനൻ എട്ട് കോടി (ഗണ)കളോടുകൂടെ പുറപ്പെട്ടു; മഹാകേശനും സഹസ്ര കോടി ഗണങ്ങളോടുകൂടെ ഗണപനായി പ്രസ്ഥാനം ചെയ്തു।

Verse 12

कुण्डो द्वादशकोट्या हि तथा पर्वतको मुने । अष्टाभिः कोटिभिर्वीरस्समगाच्चन्द्रतापनः

മുനേ, കുണ്ടം ദ്വാദശ കോടി (പരിമാണ)ത്തിൽ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടു; പർവതകവും അത്രതന്നെയായിരുന്നു. വീരൻ ചന്ദ്രതാപനൻ എട്ട് കോടി (അനുചര)കളോടുകൂടെ അവിടെ എത്തി।

Verse 13

कालश्च कालकश्चैव महाकालश्शतेन वै । कोटीनां गणनाथो हि तथैवाग्निकनामकः

അവിടെ ‘കാല’യും ‘കാലക’യും എന്ന ഗണങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു; കൂടാതെ നൂറ് ‘മഹാകാല’ ഗണങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു. കോടി കോടി ഗണങ്ങൾക്ക് മേൽ ഗണനാഥൻ തന്നെയാണ് അധിപതി; ‘അഗ്നിക’ എന്ന പേരിലുള്ള ഗണനും ഉണ്ടായിരുന്നു.

Verse 14

कोट्यग्निमुख एवागाद् गणानां गणनायकः । आदित्यमूर्द्धा कोट्या च तथा चैव घनावहः

പിന്നീട് ‘കോട്യഗ്നിമുഖ’ വന്നു—ഗണങ്ങളിൽ ഗണനായകൻ. അവനോടൊപ്പം ‘ആദിത്യമൂർദ്ധാ’, ‘കോട്യാ’ എന്നും ‘ഘനാവഹ’ എന്നും പേരുള്ളവരും വന്നു.

Verse 15

सन्नाहश्शतकोट्या हि कुमुदो गणपस्तथा । अमोघः कोकिलश्चैव शतकोट्या गणाधिपः

സന്നാഹൻ നൂറുകോടി സൈന്യത്തോടുകൂടെ ഉണ്ടായിരുന്നു; കുമുദനും ഗണപനായിരുന്നു. അമോഘനും കോകിലനും ഓരോരുത്തരും നൂറുകോടി ഗണങ്ങളുടെ അധിപതികളായിരുന്നു।

Verse 16

सुमन्त्रः कोटिकोट्या च गणानां गणानायकः । काकपादोदरः कोटिषष्ट्या सन्तानकस्तथा

സുമന്ത്രൻ കോടി കോടി ഗണങ്ങളുടെ നേതാവായിരുന്നു; അതുപോലെ കാകപാദോദരൻ ‘സന്താനക’ എന്ന പേരിൽ അറുപത് കോടി ഗണങ്ങളോടുകൂടെ ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 17

महाबलश्च नवभिर्मधुपिंगश्च कोकिलः । नीलो नवत्या कोटीनां पूर्णभद्रस्तथैव च

മഹാബലൻ ഒമ്പത് കോടി ഗണങ്ങളോടുകൂടെ ഉണ്ടായിരുന്നു; മധുപിംഗനും കോകിലനും (ഉല്ലേഖിതർ). നീലൻ തൊണ്ണൂറ് കോടി ഗണങ്ങളോടുകൂടെ; പൂർണഭദ്രനും അതുപോലെ.

Verse 18

सप्तकोट्या चतुर्वक्त्रः करणो विंशकोटिभिः । ययौ नवतिकोट्या तु गणेशानो हि रोमकः

ഏഴ് കോടിയോടുകൂടെ ചതുര്മുഖ ബ്രഹ്മാവ് പുറപ്പെട്ടു; ഇരുപത് കോടിയോടുകൂടെ കരണം പുറപ്പെട്ടു; തൊണ്ണൂറ് കോടിയോടുകൂടെ റോമകനാമനായ ഗണേശനും പ്രസ്ഥാനം ചെയ്തു।

Verse 19

यज्वाशश्शतमन्युश्च मेघमन्युश्च नारद । तावत्कोट्या ययुस्सर्वे गणेशा हि पृथक्पृथक्

ഓ നാരദാ, യജ്വാശൻ, ശതമന്യു, മേഘമന്യു എന്നിവരും മറ്റു എല്ലാ ഗണേശന്മാരും അത്രയേറെ കോടികളുടെ കൂട്ടത്തോടെ, ഓരോരുത്തരും വേറേവേറെ തങ്ങളുടെ സ്ഥാനത്തേക്കും കര്‍ത്തവ്യത്തിലേക്കും പുറപ്പെട്ടു।

Verse 20

काष्ठाङ्गुष्ठश्चतुष्षष्ट्या कोटीनां गणनायकः । विरूपाक्षस्सुकेशश्च वृषाभश्च सनातनः

അറുപത്തിനാല് കോടി ഗണങ്ങളുടെ നായകനായ കാഷ്ഠാംഗുഷ്ഠൻ; വിരൂപാക്ഷനും സുകേശനും; സനാതനനായ വൃഷഭനും—ഇവർ ശിവന്റെ ഗണങ്ങളിൽ പ്രധാനികളാണ്.

Verse 21

तालकेतुः षडास्यश्च चञ्च्वास्यश्च सनातनः । सम्वर्तकस्तथा चैत्रो लकुलीशस्स्वयम्प्रभुः

താലകേതു, ഷഡാസ്യൻ, ചഞ്ച്യാസ്യൻ, സനാതനൻ, സംവർത്തകൻ, ചൈത്രൻ, സ്വയംപ്രഭുവായ ലകുലീശൻ—ഇവരെല്ലാം ശിവഗണങ്ങളായി ആരാധിക്കപ്പെടുന്നു.

Verse 22

लोकान्तकश्च दीप्तात्मा तथा दैत्यान्तको मुने । देवो भृंगिरिटिश्श्रीमान्देवदेवप्रियस्तथा

ഹേ മുനി, അദ്ദേഹം ലോകാന്തകൻ, ദീപ്താത്മാവ്, ദൈത്യന്മാരെ നശിപ്പിക്കുന്ന ദൈത്യന്തകൻ എന്നിങ്ങനെ അറിയപ്പെടുന്നു. അദ്ദേഹം ദേവാധിദേവനായ ശിവന് അത്യന്തം പ്രിയപ്പെട്ട ശ്രീമാൻ ഭൃംഗിരിടി ദേവനാണ്.

Verse 23

अशनिर्भानुकश्चैव चतुष्षष्ट्या सहस्रशः । ययुश्शिवविवाहार्थं शिवेन सहसोत्सवाः

അശനി, ഭാനുകൻ എന്നിവരും കൂടാതെ അറുപത്തിനാലായിരം പേർ, ശിവവിവാഹാർത്ഥം മഹാദേവനോടൊപ്പം മഹോത്സവാനന്ദത്തോടെ പുറപ്പെട്ടു।

Verse 24

भूतकोटिसहस्रेण प्रमथाः कोटिभिस्त्रिभिः । वीरभद्रश्चतुष्षष्ट्या रोमजानान्त्रिकोटिभिः

ആയിരക്കണക്കിന് കോടി ഭൂതങ്ങളോടുകൂടി മൂന്ന് കോടി പ്രമഥന്മാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; കൂടാതെ ഭഗവാന്റെ രോമങ്ങളിൽ നിന്നു ജനിച്ച ഉഗ്രഗണങ്ങളുടെ അറുപത്തിനാലു കോടിയും അനേകം മറ്റു കൂട്ടങ്ങളും വീരഭദ്രനെ ചുറ്റിപ്പറ്റി നിന്നു।

Verse 25

कोटिकोटिसहस्राणां शतैर्विंशतिभिर्वृताः । तत्र जग्मुश्च नन्द्याद्या गणपाश्शंकरोत्सवे

കോടിക്കോടി സഹസ്രങ്ങളുടെ, നൂറുകളും ഇരുപതുകളും ചേർന്ന കൂട്ടങ്ങൾ ചുറ്റിനിന്ന നന്ദി മുതലായ ശിവഗണങ്ങൾ ശങ്കരന്റെ മഹോത്സവത്തിലേക്ക് അവിടെ പോയി।

Verse 26

क्षेत्रपालो भैरवश्च कोटिकोटिगणैर्युतः । उद्वाहश्शंकरस्येत्याययौ प्रीत्या महोत्सवे

ക്ഷേത്രപാല ഭൈരവനും കോടിക്കോടി ഗണങ്ങളോടുകൂടെ, “ഇത് ശങ്കരന്റെ വിവാഹം” എന്നു പ്രഖ്യാപിച്ചുകൊണ്ട്, പ്രീതിയോടെ ആ മഹോത്സവത്തിലേക്ക് വന്നു।

Verse 27

एते चान्ये च गणपा असङ्ख्याता महाबलाः । तत्र जग्मुर्महाप्रीत्या सोत्साहाश्शंकरोत्सवे

ഇവരും മറ്റു അനേകം അസംഖ്യ മഹാബല ഗണങ്ങളും, മഹാപ്രീതിയോടും ഉത്സാഹത്തോടും കൂടി ശങ്കരോത്സവത്തിലേക്ക് അവിടെ പോയി।

Verse 28

सर्वे सहस्रहस्ताश्च जटामुकुटधारिणः । चन्द्ररेखावतंसाश्च नीलकण्ठास्त्रिलोचनाः

അവർ എല്ലാവരും സഹസ്രബാഹുക്കൾ, ജടാമുകുടധാരികൾ. ചന്ദ്രരേഖാവതംസധാരികൾ; എല്ലാവരും നീലകണ്ഠരും ത്രിനേത്രരും ആയിരുന്നു.

Verse 29

रुद्राक्षाभरणास्सर्वे तथा सद्भस्मधारिणः । हारकुण्डलकेयूरमुकुटाद्यैरलंकृताः

അവർ എല്ലാവരും രുദ്രാക്ഷാഭരണങ്ങളാൽ ഭൂഷിതരും പവിത്രഭസ്മധാരികളും ആയിരുന്നു. ഹാരം, കുണ്ഡലം, കേയൂരം, മുകുടം മുതലായവകൊണ്ട് അലങ്കൃതർ.

Verse 30

ब्रह्मविष्ण्विन्द्रसंकाशा अणिमादिगुणैर्युताः । सूर्य्यकोटिप्रतीकाशास्तत्र रेजुर्गणेश्वराः

അവിടെ ശിവഗണങ്ങളുടെ ഗണേശ്വരന്മാർ പ്രകാശിച്ചു—ബ്രഹ്മാ, വിഷ്ണു, ഇന്ദ്രൻ എന്നിവരെപ്പോലെ തേജസ്സോടെ; അണിമാദി സിദ്ധിഗുണങ്ങളാൽ യുക്തരായി; കോടി സൂര്യന്മാരുടെ സമാന ദീപ്തിയോടെ ജ്വലിച്ചു.

Verse 31

पृथिवीचारिणः केचित् केचित्पातालचारिणः । केचिद्व्योमचराः केचित्सप्तस्वर्गचरा मुने

ഹേ മുനേ, ചിലർ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ചു, ചിലർ പാതാളത്തിൽ; ചിലർ ആകാശത്തിൽ വിഹരിച്ചു, ചിലർ സപ്തസ്വർഗങ്ങളിൽ ഗമിച്ചു.

Verse 32

किम्बहूक्तेन देवर्षे सर्वलोकनिवासिनः । आययुस्स्वगणाश्शम्भोः प्रीत्या वै शङ्करोत्सवे

ഹേ ദേവർഷേ, അധികം പറയേണ്ടതെന്ത്? സർവ്വലോകനിവാസികൾ—ശംഭുവിന്റെ സ്വന്തം ഗണങ്ങളും—ശങ്കരോത്സവത്തിലേക്ക് പ്രീതിയോടെ ആനന്ദത്തോടെ വന്നു.

Verse 33

इत्थं देवैर्गणैश्चान्यैस्सहितश्शङ्करः प्रभुः । ययौ हिमगिरिपुरं विवाहार्थं निजस्य वै

ഇങ്ങനെ ദേവന്മാരും മറ്റ് ഗണങ്ങളും കൂടെ ചേർന്ന് പ്രഭു ശങ്കരൻ തന്റെ വിവാഹാർത്ഥം ഹിമഗിരിയുടെ നഗരത്തിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.

Verse 34

यदाजगाम सर्वेशो विवाहार्थे सुरादिभिः । तदा तत्र ह्यभूद्वृत्तं तच्छृणु त्वं मुनीश्वर

സർവേശ്വരനായ ശിവൻ ദേവന്മാരാദികളോടൊപ്പം വിവാഹാർത്ഥം അവിടെ എത്തിയപ്പോൾ, അവിടെ സംഭവിച്ച വൃത്താന്തം നീ കേൾക്കുക, ഹേ മുനീശ്വരാ.

Verse 35

रुद्रस्य भगिनी भूत्वा चण्डी सूत्सवसंयुता । तत्राजगाम सुप्रीत्या परेषां सुंभयावहा

രുദ്രന്റെ സഹോദരിയായി ചണ്ഡി ശുഭോത്സവങ്ങളോടുകൂടി പരമപ്രീതിയോടെ അവിടെ എത്തി; വൈരിപക്ഷങ്ങൾക്ക് ഭയം വരുത്തി.

Verse 36

प्रेतासनसमारूढा सर्पाभरणभूषिता । पूर्णं कलशमादाय हैमं मूर्ध्नि महाप्रभम्

പ്രേതാസനത്തിൽ ആരൂഢയായി, സർപ്പാഭരണങ്ങളാൽ ഭൂഷിതയായ അവൾ നിറഞ്ഞ കലശം എടുത്ത് ആ മഹാപ്രഭമായ സ്വർണ്ണപാത്രം തലയിൽ വച്ചു.

Verse 37

स्वपरीवारसंयुक्ता दीप्तास्या दीप्तलोचना । कुतूहलम्प्रकुर्वन्ती जातहर्षा महाबला

സ്വപരിവാരത്തോടുകൂടി, ദീപ്തമുഖവും ദീപ്തനയനങ്ങളും ഉള്ള ആ മഹാബല ദേവി കൗതുകം ഉണർത്തി ഹർഷത്തിൽ നിറഞ്ഞു.

Verse 38

तत्र भूतगणा दिव्या विरूपः कोटिशो मुने । विराजन्ते स्म बहुशस्तथा नानाविधास्तदा

ഹേ മുനേ, അവിടെ ദിവ്യമായ ഭൂതഗണങ്ങൾ കോടികളായി, വിചിത്രവും നാനാവിധവുമായ രൂപങ്ങളോടെ, അന്നേരം മഹാസമൂഹങ്ങളായി ദീപ്തമായി വിരാജിച്ചു.

Verse 39

तैस्समेताग्रतश्चण्डी जगाम विकृतानना । कुतूहलान्विता प्रीता प्रीत्युपद्रव कारिणी

അവരോടൊപ്പം മുന്നിൽ മുന്നിൽ വികൃതവും ഉഗ്രവുമായ മുഖത്തോടെ ചണ്ഡി പുറപ്പെട്ടു. കൗതുകം നിറഞ്ഞ് സന്തോഷിച്ച്, കളിയാനന്ദത്തിൽ അല്പം കലഹം സൃഷ്ടിച്ചു.

Verse 40

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखण्डे यात्रावर्णनं नाम चत्वारिशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ ഭാഗമായ രുദ്രസംഹിതയുടെ തൃതീയ പാർവതീഖണ്ഡത്തിൽ ‘യാത്രാവർണ്ണനം’ എന്ന നാമമുള്ള നാല്പതാം അധ്യായം സമാപ്തമായി.

Verse 41

तदा डमरुनिर्घोषैर्व्याप्तमासीज्जगत्त्रयम् । भेरीझंकारशब्देन शंखानां निनदेन च

അപ്പോൾ ഡമരുവിന്റെ മുഴക്കത്താൽ, ഭേരിയുടെ ഝങ്കാരശബ്ദത്താൽ, ശംഖങ്ങളുടെ നിനാദത്താൽ ത്രിലോകവും നിറഞ്ഞുപോയി.

Verse 42

तथा दुन्दुभिनिर्घोषैश्शब्दः कोलाहलोऽभवत् । कुर्वञ्जगन्मंगलं च नाशयेन्मंगलेतरत्

അതുപോലെ ദുന്ദുഭികളുടെ ഘോഷനാദങ്ങളാൽ മഹാ കോലാഹലശബ്ദം ഉയർന്നു; അത് ലോകമംഗളം വരുത്തി അമംഗളത്തെ നശിപ്പിച്ചു.

Verse 43

गणानां पृष्ठतो भूत्वा सर्वे देवास्समुत्सुकाः । अन्वयुस्सर्वसिद्धाश्च लोकपालादिका मुने

ഹേ മുനേ, ശിവന്റെ ഗണങ്ങളുടെ പിന്നിൽ നിന്നുകൊണ്ട് എല്ലാ ദേവന്മാരും ആകാംക്ഷയോടെ മുന്നേറി. സർവ്വസിദ്ധരും ലോകപാലാദികളും കൂടി അനുഗമിച്ചു.

Verse 44

मध्ये व्रजन् रमेशोऽथ गरुडासनमाश्रितः । शुशुभे ध्रियमाणेन क्षत्रेण महता मुने

ഹേ മുനേ, തുടർന്ന് രമേശൻ മദ്ധ്യത്തിലൂടെ മുന്നേറി ഗരുഡാസനം ആശ്രയിച്ചു. മഹത്തായ രാജതേജസ്സും രക്ഷാശക്തിയും വഹിക്കപ്പെട്ട് അദ്ദേഹം ദീപ്തനായി ശോഭിച്ചു.

Verse 45

चामरैर्वीज्यमानोऽसौ स्वगणैः परिवारितः । पार्षदैर्विलसद्भिश्च स्वभूषाविधिभूषितः

അവൻ ചാമരങ്ങളാൽ വീശപ്പെടുകയും, സ്വന്തം ഗണങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെടുകയും ചെയ്തു. ദീപ്തമായ പാർഷദന്മാർ സേവിക്കെ, നിശ്ചിതാഭരണങ്ങളും ദിവ്യ രാജചിഹ്നങ്ങളും ധരിച്ചു അദ്ദേഹം ശോഭിച്ചു.

Verse 46

तथाऽहमप्यशोभम्वै व्रजन्मार्गे विराजितः । वेदैर्मूर्तिधरैश्शास्त्रैः पुराणैरागमैस्तथा

അതുപോലെ ഞാനും വഴിയിൽ പോകുമ്പോൾ നിശ്ചയമായും ശോഭിച്ചു ദീപ്തനായി—മൂർത്തിധര വേദങ്ങൾ, പ്രമാണശാസ്ത്രങ്ങൾ, പുരാണങ്ങൾ, ആഗമങ്ങൾ എന്നിവയാൽ അനുഗമിക്കപ്പെടുകയും മഹിമപ്പെടുത്തപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

Verse 47

सनकादिमहासिद्धैस्सप्रजापतिभिस्सुतैः । परिवारैस्संयुतो हि शिवसेवनतत्परः

സനകാദി മഹാസിദ്ധന്മാരോടും പ്രജാപതിമാരോടും അവരുടെ പുത്രന്മാരോടും കൂടി, തങ്ങളുടെ പരിവാരങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, അവൻ ശിവസേവയിൽ പൂർണ്ണമായി തത്പരനായിരുന്നു.

Verse 48

स्वसैन्यमध्यगश्शक्र ऐरावतगज स्थितः । नामाविभूषितोऽत्यन्तं व्रजन् रेजे सुरेश्वरः

സ്വസൈന്യത്തിന്റെ മദ്ധ്യേ നിലകൊണ്ട്, ഐരാവത ഗജത്തിൽ ആരൂഢനായ ദേവാധിപൻ ഇന്ദ്രൻ, നാമ-ചിഹ്നങ്ങളാൽ അത്യന്തം വിഭൂഷിതനായി മുന്നേറുമ്പോൾ മഹാദീപ്തിയോടെ ശോഭിച്ചു।

Verse 49

तदा तु व्रजमानास्ते ऋषयो बहवश्च ते । विरेजुरतिसोत्कण्ठश्शिवस्योद्वाहनम्प्रति

അപ്പോൾ ആ അനേകം ഋഷിമാർ യാത്രചെയ്യുമ്പോൾ അത്യന്തം ഉത്സുകതയാൽ ദീപ്തരായി; ശ്രീശിവന്റെ മംഗളവിവാഹം ദർശിക്കണമെന്ന ആകാംക്ഷയിൽ അവരുടെ ഹൃദയം നിബദ്ധമായിരുന്നു।

Verse 50

शाकिन्यो यातुधानाश्च वेताला ब्रह्मराक्षसाः । भूतप्रेतपिशाचाश्च तथान्ये प्रमथादयः

ശാകിനികൾ, യാതുധാനങ്ങൾ, വേതാളങ്ങൾ, ബ്രഹ്മരാക്ഷസർ, കൂടാതെ ഭൂത-പ്രേത-പിശാചുകൾ, അതുപോലെ മറ്റു പ്രമഥാദി ഗണങ്ങൾ—ഇവയെല്ലാം (ശിവന്റെ മണ്ഡലത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന ഉഗ്ര അനുചരസത്ത്വങ്ങൾ) ഇവിടെ പരാമർശിക്കുന്നു।

Verse 51

तुम्बुरुर्नारदो हाहा हूहूश्चेत्यादयो वराः । गन्धर्वाः किन्नरा जग्मुर्वाद्यानाध्माय हर्षिताः

തുമ്പുരു, നാരദൻ, ഹാഹാ, ഹൂഹൂ മുതലായ ശ്രേഷ്ഠർ—ഗന്ധർവരും കിന്നരരും—ഹർഷത്തോടെ വാദ്യങ്ങൾ ഊതിയും വായിച്ചും മുന്നേറി।

Verse 52

जगतो मातरस्सर्वा देवकन्याश्च सर्वशः । गायत्री चैव सावित्री लक्ष्मीरन्यास्सुरस्त्रियः

ജഗത്തിന്റെ എല്ലാ മാതൃദേവിമാരും, എല്ലാതരത്തിലുള്ള ദേവകന്യകളും—ഗായത്രി, സാവിത്രി, ലക്ഷ്മി എന്നിവരും മറ്റു ദിവ്യ സുരസ്ത്രീകളും—അവിടെ സമവേതരായി।

Verse 53

एताश्चान्याश्च देवानां पत्नयो भवमातरः । उद्वाहश्शंकरस्येति जग्मुस्सर्वा मुदान्विताः

ഇവരും മറ്റു ദേവപത്നിമാരും—ലോകത്തിൽ ഭവമാതാക്കളായി ആദരിക്കപ്പെടുന്നവർ—“ഇത് ശങ്കരന്റെ വിവാഹം” എന്നു പറഞ്ഞുകൊണ്ട്, എല്ലാവരും ആനന്ദത്തോടെ പുറപ്പെട്ടു।

Verse 54

शुद्धस्फटिकसंकाशो वृषभस्सर्वसुन्दरः । यो धर्म उच्यते वेदैश्शास्त्रैस्सिद्धमहर्षिभिः

അവൻ ശുദ്ധസ്ഫടികംപോലെ ദീപ്തിമാനാണ്; വൃഷഭൻ സർവ്വവിധത്തിലും പരമസുന്ദരൻ. വേദശാസ്ത്രങ്ങളും സിദ്ധമഹർഷികളും പ്രസ്താവിച്ച ധർമ്മം തന്നെയാണ് അവൻ സാക്ഷാത് ധർമ്മസ്വരൂപൻ.

Verse 55

तमारूढो महादेवो वृषभं धर्मवत्सलः । शुशुभेतीव देवर्षिसेवितस्सकलैर्व्रजन्

ധർമ്മവത്സലനായ മഹാദേവൻ ആ വൃഷഭത്തിൽ ആരൂഢനായി മുന്നോട്ട് നീങ്ങി. ദേവർഷികളുടെ സേവനത്തോടെയും എല്ലാവരോടും കൂടെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ അദ്ദേഹം മഹിമയാൽ അത്യന്തം ദീപ്തനായി തോന്നി.

Verse 56

एभिस्समेतैस्सफलैमहर्षिभिर्बभौ महेशो बहुशोत्यलंकृतः । हिमालयाह्वस्य धरस्य संव्रजन् पाणिग्रहार्थं सदनं शिवायाः

ശുഭഫല-അർപ്പണങ്ങൾ വഹിച്ച മഹർഷികളോടൊപ്പം മഹേശ്വരൻ പലവിധ അലങ്കാരങ്ങളാൽ വിഭൂഷിതനായി അത്യന്തം ശോഭിച്ചു. ഹിമാലയനെന്ന പർവ്വതാധിപന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക്, ശിവാദേവിയുടെ പാണിഗ്രഹണസംസ്കാരത്തിനായി അദ്ദേഹം യാത്രയായി.

Verse 57

इत्युक्तं शम्भुचरितं गमनम्परमोत्सवम् । हिमालयपुरोद्भूतं सद्वृत्तं शृणु नारद

ഇങ്ങനെ ശംഭുവിന്റെ ചരിതം—അവന്റെ ഗമനം, പരമോത്സവം—എന്നു പറഞ്ഞുകഴിഞ്ഞു. ഇനി, ഹേ നാരദാ, ഹിമാലയപുരത്തിൽ നിന്നുയർന്ന ഈ സദ്വൃത്തം, ശുഭകഥ കേൾക്കുക.