पार्वतीवाक्यं—शिवस्य परब्रह्मत्व-निरूपणम् (Pārvatī’s Discourse: Establishing Śiva as Parabrahman)

Verse 1

पार्वत्युवाच । एतावद्धि मया ज्ञातं कश्चिदन्योयमागतः । इदानीं सकलं ज्ञातमवध्यस्त्वम्विशेषतः

പാർവതി പറഞ്ഞു—ഇത്രമാത്രം മാത്രമേ എനിക്ക് അറിയായിരുന്നുള്ളൂ, മറ്റൊരാൾ ഇവിടെ വന്നിരിക്കുന്നു എന്ന്; എന്നാൽ ഇപ്പോൾ എല്ലാം വ്യക്തമായി—പ്രത്യേകിച്ച് നീ അവധ്യൻ, അജേയൻ।

Verse 2

त्वयोक्तं विदितं देव तदलीकं न चान्यथा । यदि त्वयोदितं स्याद्वै विरुद्धं नोच्यते त्वया

ഹേ ദേവാ, നീ പറഞ്ഞത് സത്യമെന്നായി അറിയപ്പെടുന്നു—അത് അസത്യമല്ല, മറ്റെങ്ങനെതാനും അല്ല. എന്തെങ്കിലും വിരുദ്ധമായിരുന്നെങ്കിൽ നീ അതു ഉച്ചരിക്കുമായിരുന്നില്ല।

Verse 3

कदाचिद्दृश्यते तादृक् वेषधारी महेश्वरः । स्वलीलया परब्रह्म स्वरागोपात्तविग्रहः

ചിലപ്പോഴൊക്കെ മഹേശ്വരൻ അത്തരം വേഷധാരിയായി ദർശനമാകുന്നു. ആ പരബ്രഹ്മൻ തന്റെ ലീലകൊണ്ട്, സ്വേച്ഛാനുരാഗപ്രകാരം, പ്രാകട്യരൂപം ധരിക്കുന്നു.

Verse 4

ब्रह्मचारिस्वरूपेण प्रतारयितुमुद्यतः । आगतश्छलसंयुक्तं वचोवादीः कुयुक्तितः

ബ്രഹ്മചാരിയുടെ രൂപം ധരിച്ചു, അവളെ വഞ്ചിക്കുവാൻ ഉദ്ദേശിച്ച് അവൻ വന്നു. ഹൃദയത്തിൽ ചതി വച്ചു, കുയുക്തിയാൽ കെട്ടിയ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 5

शंकरस्य स्वरूपं तु जानामि सुविशेषतः । शिवतत्त्वमतो वच्मि सुविचार्य्य यथार्हतः

ശങ്കരന്റെ സ്വരൂപം ഞാൻ പ്രത്യേകമായി വ്യക്തമായി അറിയുന്നു. അതുകൊണ്ട് യുക്തമായി ആലോചിച്ച്, യഥോചിതമായി ഇപ്പോൾ ശിവതത്ത്വം ഞാൻ പ്രസ്താവിക്കും.

Verse 6

वस्तुतो निर्गुणो ब्रह्म सगुणः कारणेन सः । कुतो जातिर्भवेत्तस्य निर्गुणस्य गुणात्मनः

വാസ്തവത്തിൽ ബ്രഹ്മം നിർഗുണം; കാരണഭാവം നിമിത്തം സഗുണമെന്നു പറയപ്പെടുന്നു. നിർഗുണനായി ഗുണങ്ങളുടെ അധാരമായ അതിന് ജനനം എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?

Verse 7

स सर्वासां हि विद्यानामधिष्ठानं सदाशिवः । किं तस्य विद्यया कार्य्यं पूर्णस्य परमात्मनः

എല്ലാ വിദ്യകളുടെയും അധിഷ്ഠാനം സദാശിവൻ തന്നേ. പൂർണ്ണനായ പരമാത്മാവായ അവനു വിദ്യയെ ഉപായമായി എന്ത് ആവശ്യം?

Verse 8

वेदा उच्छ्वासरूपेण पुरा दत्ताश्च विष्णवे । शंभुना तेन कल्पादौ तत्समः कोऽस्ति सुप्रभुः

പുരാതനകാലത്ത് ശംഭുവിന്റെ ഉച്ഛ്വാസരൂപമായ വേദങ്ങൾ വിഷ്ണുവിന് ദത്തമായി. അതിനാൽ കല്പാരംഭത്തിൽ ആ സുപ്രഭു ശംഭുവിനോട് സമൻ ആരുണ്ട്?

Verse 9

सर्वेषामादिभूतस्य वयोमानं कुतस्ततः । प्रकृतिस्तु ततो जाता किं शक्तेस्तस्य कारणम्

സകലത്തിന്റെയും ആദിമൂലനായ അവനു വയസ്സിന്റെ അളവ് എവിടെ നിന്ന്? പ്രകൃതി അവനിൽ നിന്നു ജനിച്ചതാണെങ്കിൽ, അവന്റെ ശക്തിക്ക് കാരണമെന്ത്?

Verse 10

ये भजंति च तं प्रीत्या शक्तीशं शंकरं सदा । तस्मै शक्तित्रयं शंभुः स ददाति सदाव्ययम्

സ്നേഹഭക്തിയോടെ എപ്പോഴും ശക്തീശനായ ശങ്കരൻ—ശംഭുവിനെ—ഭജിക്കുന്നവർക്ക് ശംഭു ത്രിവിധ ശക്തി ദാനം ചെയ്യുന്നു; അത് നിത്യവും അവ്യയവും ആകുന്നു.

Verse 11

तस्यैव भजनाज्जीवो मृत्युं जयति निर्भयः । तस्मान्मृत्युंजयन्नाम प्रसिद्धम्भुवनत्रये

അവനെ മാത്രം ഭജിക്കുന്നതാൽ ജീവൻ നിർഭയനായി മരണത്തെ ജയിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം ത്രിഭുവനത്തിൽ ‘മൃത്യുഞ്ജയൻ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധൻ।

Verse 12

तस्यैव पक्षपातेन विष्णुर्विष्णुत्वमाप्नुयात् । ब्रह्मत्वं च यथा ब्रह्मा देवा देवत्वमेव च

അവന്റെ അനുകമ്പയാൽ മാത്രമേ വിഷ്ണു വിഷ്ണുത്വം പ്രാപിക്കൂ; അതുപോലെ ബ്രഹ്മാ ബ്രഹ്മത്വവും, ദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ ദേവത്വവും പ്രാപിക്കുന്നു।

Verse 13

दर्शनार्थं शिवस्यादौ यथा गच्छति देवराट् । भूतादयस्तत्परस्य द्वारपालाश्शिवस्य तु

ദേവരാജൻ ആദ്യം ശിവദർശനാർത്ഥം പോകുന്നതുപോലെ, ഭൂതാദി അനുചരന്മാർ ശിവനിൽ ഏകാഗ്രരായി ശിവന്റെ ദ്വാരപാലകരായി സേവിക്കുന്നു।

Verse 14

दण्डैश्च मुकुटं विद्धं मृष्टं भवति सर्वतः । किं तस्य बहुपक्षेण स्वयमेव महाप्रभुः

ദണ്ഡങ്ങളാൽ അടിക്കപ്പെടുകയും കുത്തിപ്പൊളിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്താൽ കിരീടം എല്ലാടവും മിനുക്കം നേടുന്നു. പിന്നെ ഇതിനെക്കുറിച്ച് പല വാദങ്ങൾ എന്തിന്? മഹാപ്രഭു തന്നെയാണ് അന്തിമ പ്രമാണം।

Verse 15

कल्याणरूपिणस्तस्य सेवयेह न किं भवेत् । किं न्यूनं तस्य देवस्य मामिच्छति सदाशिवः

കല്യാണസ്വരൂപനായ അവനെ സേവിച്ചാൽ ഇവിടെ ഏതു മംഗളവും ഉദിക്കാതിരിക്കുമോ? ആ ദേവനിൽ എന്ത് കുറവാണ്, സദാശിവൻ എന്നെ ആഗ്രഹിക്കുവാൻ?

Verse 16

सप्तजन्मदरिद्रः स्यात्सेवेन्नो यदि शंकरम् । तस्यैतत्सेवनाल्लोको लक्ष्मीः स्यादनपायिनी

ശങ്കരനെ സേവിച്ചു പൂജിക്കാത്തവൻ ഏഴ് ജന്മങ്ങളിലുമെ ദരിദ്രനായി തുടരുന്നു. എന്നാൽ അവന്റെ സേവനഫലമായി ലക്ഷ്മി അനപായിനിയായി നിലനിൽക്കും.

Verse 17

यदग्रे सिद्धयोष्टौ च नित्यं नृत्यंति तोषितुम् । अवाङ्मुखास्सदा तत्र तद्धितं दुर्ल्लभं कुतः

ആരുടെ സന്നിധിയിൽ അഷ്ടസിദ്ധികളും അവനെ തൃപ്തിപ്പെടുത്താൻ നിത്യം നൃത്തം ചെയ്ത് സദാ നതമുഖരായി നിൽക്കുന്നു—അവൻ നൽകുന്ന പരമഹിതം എങ്ങനെ ദുർലഭമാകും?

Verse 18

यद्यस्य मंगालानीह सेवते शंकरस्य न । यथापि मंगलन्तस्य स्मरणादेव जायते

ഇവിടെ ആരെങ്കിലും ശങ്കരനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട മംഗളാചാരങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കാതിരുന്നാലും, ആ മംഗളമയനായ പ്രഭുവിനെ സ്മരിക്കുന്നതുമാത്രം അവനിൽ മംഗളം ജനിപ്പിക്കുന്നു.

Verse 19

यस्य पूजाप्रभावेण कामास्सिद्ध्यन्ति सर्वशः । कुतो विकारस्तस्यास्ति निर्विकारस्य सर्वदा

ആരുടെ പൂജാപ്രഭാവത്താൽ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും എല്ലാതരത്തിലും സിദ്ധിയാകുന്നു, ആ നിത്യ നിർവികാരനായ പരമേശ്വരനിൽ വികാരമോ ദോഷമോ എങ്ങനെ ഉണ്ടാകും?

Verse 20

शिवेति मंगलन्नाम मुखे यस्य निरन्तरम् । तस्यैव दर्शनादन्ये पवित्रास्संति सर्वदा

ആരുടെയോ അധരങ്ങളിൽ ‘ശിവ’ എന്ന മംഗളനാമം നിരന്തരം നിലകൊള്ളുന്നുവോ, അത്തരം ഭക്തനെ ദർശിക്കുന്നതുമാത്രത്തിൽ തന്നെ മറ്റുള്ളവരും എപ്പോഴും പവിത്രരാകുന്നു।

Verse 21

यद्यपूतम्भवेद्भस्म चितायाश्च त्वयोदितम् । नित्यमस्यांगगं देवैश्शिरोभिर्द्धार्यते कथम्

നീ പറഞ്ഞതുപോലെ ചിതാഭസ്മം അശുദ്ധമാണെങ്കിൽ, ദേവന്മാർ അതിനെ നിത്യമായി തങ്ങളുടെ ശരീരത്തിൽ—പ്രത്യേകിച്ച് ശിരസ്സിൽ—എങ്ങനെ ധരിക്കുന്നു?

Verse 22

यो देवो जगतां कर्ता भर्ता हर्ता गुणान्वितः । निर्गुणश्शिवसंज्ञश्च स विज्ञेयः कथम्भवेत्

ജഗത്തിന്റെ കർത്താവും ഭർത്താവും ഹർത്താവുമായ ആ ദേവൻ ഗുണങ്ങളോടു ബന്ധപ്പെട്ടിട്ടും നിർഗുണൻ, ‘ശിവ’ എന്ന നാമത്തിൽ പ്രസിദ്ധൻ—അവനെ തത്ത്വമായി എങ്ങനെ അറിയാം?

Verse 23

अगुणं ब्रह्मणो रूपं शिवस्य परमात्मनः । तत्कथं हि विजानन्ति त्वादृशास्तद्बहिर्मुखाः

പരമാത്മാവായ ശിവന്റെ സ്വരൂപം നിർഗുണ ബ്രഹ്മമാണ്. ആ തത്ത്വത്തിൽ നിന്ന് ബഹിർമുഖരായ നിങ്ങളുപോലുള്ളവർ അവനെ സത്യമായി എങ്ങനെ അറിയും?

Verse 24

दुराचाराश्च पापाश्च देवेभ्यस्ते विनिर्गताः । तत्त्वं ते नैव जानन्ति शिवस्यागुणरूपिणः

ദുരാചാരികളും പാപികളും—ദേവന്മാരിൽ നിന്നു ഉദ്ഭവിച്ചവരായാലും—നിർഗുണസ്വരൂപനായ ശിവന്റെ തത്ത്വം ഒരിക്കലും അറിയുന്നില്ല.

Verse 25

शिवनिन्दां करोतीह तत्त्वमज्ञाय यः पुमान् । आजन्मसंचितं पुण्यं भस्मीभवति तस्य तत्

ശിവതത്ത്വം അറിയാതെ ഇവിടെ ആരെങ്കിലും ശിവനെ നിന്ദിച്ചാൽ, അവന്റെ ജന്മം മുതൽ സമ്പാദിച്ച പുണ്യം ഭസ്മമായി മാറും.

Verse 26

त्वया निंदा कृता यात्र हरस्यामित तेजसः । त्वत्पूजा च कृता यन्मे तस्मात्पापम्भजाम्यहम्

നീ അവിടെ അളവറ്റ തേജസ്സുള്ള ഹരനെ നിന്ദിച്ചു; കൂടാതെ നീ എന്നെയും പൂജിച്ചു—അതുകൊണ്ട് ആ പാപം ഞാൻ തന്നെ ഏറ്റെടുക്കുന്നു।

Verse 27

शिवविद्वेषिणं दृष्ट्वा सचेलं स्नानमाचरेत् । शिवविद्वेषिणं दृष्ट्वा प्रायश्चितं समाचरेत्

ശിവദ്വേഷിയെ കണ്ടാൽ വസ്ത്രസഹിതം സ്നാനം ചെയ്യണം; ശിവദ്വേഷിയെ കണ്ടാൽ വിധിപൂർവ്വം പ്രായശ്ചിത്തവും ആചരിക്കണം.

Verse 28

रे रे दुष्ट त्वया चोक्तमहं जानामि शंकरम् । निश्चयेन न विज्ञातश्शिव एव सनातनः

ഏ ഏ ദുഷ്ടാ! നീ ‘ഞാൻ ശങ്കരനെ അറിയുന്നു’ എന്നു പറയുന്നു; എന്നാൽ നിശ്ചയമായി നീ സനാതനനായ ശിവനെ അറിഞ്ഞിട്ടില്ല—അവൻ തന്നെയാണ് ഏക സനാതന പ്രഭു.

Verse 29

यथा तथा भवेद्रुद्रो यथा वा बहुरूपवान् । ममाभीष्टतमो नित्यं निर्विकारी सतां प्रियः

രുദ്രൻ എങ്ങനെയായാലും—ഇങ്ങനെ ആയാലും അങ്ങനെ ആയാലും, അല്ലെങ്കിൽ അനേകരൂപനായാലും—അവൻ എപ്പോഴും എനിക്ക് അത്യന്തം പ്രിയൻ; അവൻ നിർവികാരി, സത്പുരുഷന്മാർക്ക് നിത്യപ്രിയൻ.

Verse 30

विष्णुर्ब्रह्मापि न समस्तस्य क्वापि महात्मनः । कुतोऽन्ये निर्जराद्याश्च कालाधीनास्सदैवतम्

വിഷ്ണുവും ബ്രഹ്മാവും പോലും യാതൊരു വിധത്തിലും ആ സർവ്വസമാവേശിയായ പരമ മഹാത്മൻ അല്ല. പിന്നെ ‘അമരർ’ എന്നു പറയപ്പെടുന്ന മറ്റു ദേവന്മാർ തങ്ങളുടെ ദൈവത്വത്തോടുകൂടി എപ്പോഴും കാലാധീനരാണ്.

Verse 31

इति बुध्या समालोक्य स्वया सत्या सुतत्त्वतः । शिवार्थं वनमागत्य करोमि विपुलं तपः

ഇങ്ങനെ തന്റെ സത്യബുദ്ധിയാൽ യഥാർത്ഥ തത്ത്വം നിരീക്ഷിച്ച്, ശിവപ്രാപ്തിക്കായി അവൾ വനത്തിലേക്ക് വന്നു വിപുലമായ തപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 32

स एव परमेशानस्सर्वेशो भक्तवत्सलः । संप्राप्तुम्मेऽभिलाषो हि दीनानुग्रहकारकम्

അവൻ തന്നെയാണ് പരമേശാനൻ, സർവേശ്വരൻ, ഭക്തവത്സലൻ. ദീനദുഃഖിതർക്കു കൃപ നല്കുന്ന ആ ശിവനെ പ്രാപിക്കുവാൻ എനിക്ക് അത്യന്തം ആഗ്രഹമുണ്ട്.

Verse 33

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा गिरिजा सा हि गिरीश्वरसुता मुने । विरराम शिवं दध्यो निर्विकारेण चेतसा

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ മുനേ! ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ഗിരീശ്വരന്റെ പുത്രിയായ ഗിരിജ മൗനമായി, നിർവികാരവും സ്ഥിരവുമായ മനസ്സോടെ ശിവനെ ധ്യാനിച്ചു.

Verse 34

तदाकर्ण्य वचो देव्या ब्रह्मचारी स वै द्विजः । पुनर्वचनमाख्यातुं यावदेव प्रचक्रमे

ദേവിയുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ആ ബ്രഹ്മചാരി ദ്വിജൻ ഉടൻ തന്നെ വീണ്ടും തന്റെ മറുപടി പ്രസ്താവിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Verse 35

उवाच गिरिजा तावत्स्वसखीं विजयां द्रुतम् । शिव सक्तमनोवृत्तिश्शिवनिंदापराङ्मुखी

അപ്പോൾ ഗിരിജ തന്റെ സഖി വിജയയോട് വേഗത്തിൽ പറഞ്ഞു—അവളുടെ മനോവൃത്തി മുഴുവനായി ശിവനിൽ ആസക്തമായിരുന്നു; ശിവനിന്ദയിൽ നിന്ന് അവൾ മുഖം തിരിച്ചിരുന്നു.

Verse 36

गिरिजोवाच । वारणीयः प्रयत्नेन सख्ययं हि द्विजाधमः । पुनर्वक्तुमनाश्चैव शिवनिंदां करिष्यति

ഗിരിജ പറഞ്ഞു—സഖീ, ഈ അധമ ദ്വിജനെ പരിശ്രമത്തോടെ തടയണം; അവൻ കലഹത്തിലേക്ക് ചാഞ്ഞവൻ. വീണ്ടും പറയാനുള്ള ഉദ്ദേശത്തോടെ അവൻ ശിവനിന്ദ ചെയ്യും.

Verse 37

न केवलम्भवेत्पापं निन्दां कर्तुश्शिवस्य हि । यो वै शृणोति तन्निन्दां पापभाक् स भवेदिह

ശിവനെ നിന്ദിക്കുന്നവന്ക്കു മാത്രമല്ല പാപം; ആ നിന്ദ കേൾക്കുന്നവനും ഈ ജീവിതത്തിലേ തന്നെ ആ പാപത്തിൽ പങ്കാളിയാകും।

Verse 38

शिवनिन्दाकरो वध्यस्सर्वथा शिवकिंकरैः । ब्राह्मणश्चेत्स वै त्याज्यो गन्तव्यं तत्स्थलाद्द्रुतम्

ശിവനിന്ദ ചെയ്യുന്നവൻ ശിവകിങ്കരന്മാർക്കാൽ എല്ലാതരത്തിലും ശിക്ഷാർഹൻ. അവൻ ബ്രാഹ്മണനായാലും ത്യജ്യൻ; ആ സ്ഥലത്തിൽ നിന്ന് ഉടൻ മാറിപ്പോകണം।

Verse 39

अयं दुष्टः पुनर्निन्दां करिष्यति शिवस्य हि । ब्राह्मणत्वादवध्यश्चैत्त्याज्योऽदृश्यश्च सर्वथा

ഈ ദുഷ്ടൻ വീണ്ടും ശിവനെ നിന്ദിക്കും. എന്നാൽ ബ്രാഹ്മണനായതിനാൽ അവനെ വധിക്കരുത്; അതിനാൽ അവനെ പൂർണ്ണമായി ത്യജിച്ച് എല്ലാതരത്തിലും അകറ്റി—അദൃശ്യനാക്കി—വെക്കണം।

Verse 40

हित्वैतत्स्थलमद्येव यास्यामोऽन्यत्र मा चिरम् । यथा संभाषणं न स्यादनेनाऽविदुषा पुनः

“ഇന്നുതന്നെ ഈ സ്ഥലം വിട്ട്, വൈകാതെ മറ്റിടത്തേക്ക് പോകാം; ഈ അജ്ഞാനിയുമായി വീണ്ടും സംഭാഷണം വേണ്ടിവരാതിരിക്കട്ടെ.”

Verse 41

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा चोमया यावत्पादमुत्क्षिप्यते मुने । असौ तावच्छिवस्साक्षादालंबे प्रियया स्वयम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—മുനേ, ഉമ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് പാദം ഉയർത്താൻ തുടങ്ങിയ അതേ നിമിഷം സാക്ഷാൽ ശിവൻ സ്വയം തന്റെ പ്രിയയുടെ ആശ്രയമായി നിന്നു।

Verse 42

कृत्वा स्वरूपं सुभगं शिवाध्यानं यथा तथा । दर्शयित्वा शिवायै तामुवाचावाङ्मुखीं शिवः

ശിവധ്യാനത്തിന് അനുയോജ്യമായ അത്യന്തം മംഗളകരവും സുന്ദരവുമായ സ്വരൂപം ധരിച്ചു, അത് ശിവാ (പാർവതി)യ്ക്ക് ദർശിപ്പിച്ചു; പിന്നെ മുഖം താഴ്ത്തി നിന്ന അവളോട് ശിവൻ സംസാരിച്ചു।

Verse 43

शिव उवाच । कुत्र यास्यसि मां हित्वा न त्वं त्याज्या मया पुनः । प्रसन्नोऽस्मि वरं ब्रूहि नादेयम्विद्यते तव

ശിവൻ പറഞ്ഞു—എന്നെ വിട്ട് എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്? ഇനി നിന്നെ ഞാൻ വീണ്ടും ഉപേക്ഷിക്കുകയില്ല. ഞാൻ പ്രസന്നനാണ്—വരം പറയുക; നിനക്കായി ഞാൻ നല്കാത്തതൊന്നുമില്ല।

Verse 44

अद्यप्रभृति ते दासस्तपोभिः क्रीत एव ते । क्रीतोऽस्मि तवसौन्दर्यात्क्षणमेकं युगाय ते

ഇന്നുമുതൽ ഞാൻ നിന്റെ ദാസൻ—നിനക്കായി ചെയ്ത തപസ്സുകളാൽ നിനക്കു ‘വാങ്ങപ്പെട്ടവൻ’പോലെ. നിന്റെ സൗന്ദര്യത്തിൽ മോഹിതനായി ഞാൻ ക്രീതനായിരിക്കുന്നു; നിനക്കൊപ്പമുള്ള ഒരു നിമിഷം പോലും എനിക്ക് യുഗംപോലെ തോന്നുന്നു।

Verse 45

त्यज्यतां च त्वया लज्जा मम पत्नी सनातनी । गिरिजे त्वं हि सद्बुध्या विचारय महेश्वरि

ഹേ ഗിരിജേ, ഈ ലജ്ജ ഉപേക്ഷിക്കൂ. നീ എന്റെ സനാതന ഭാര്യയാണ്. ഹേ മഹേശ്വരീ, നിന്റെ സദ്ബുദ്ധിയാൽ ഇതിനെ നന്നായി ആലോചിക്കൂ.

Verse 46

मया परीक्षितासि त्वं बहुधा दृढमानसे । तत्क्षमस्वापराधम्मे लोकलीलानुसारिणः

ഹേ ദൃഢമനസ്സുള്ളവളേ, ഞാൻ നിന്നെ പലവിധത്തിൽ പരീക്ഷിച്ചു. അതിനാൽ ലോകലീല അനുസരിച്ച് പ്രവർത്തിച്ച എന്റെ ഈ അപരാധം ക്ഷമിക്കൂ.

Verse 47

न त्वादृशीम्प्रणयिनीं पश्यामि च त्रिलोकके । सर्वथाहं तवाधीनस्स्वकामः पूर्य्यतां शिवे

മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും നിന്നുപോലൊരു പ്രിയതമയെ ഞാൻ കാണുന്നില്ല. ഞാൻ സർവ്വഥാ നിന്റെ അധീനൻ; അതുകൊണ്ട് ഹേ ശിവേ, എന്റെ അഭീഷ്ടം സഫലമാകട്ടെ.

Verse 48

एहि प्रिये मत्सकाशं पत्नी त्वं मे वरस्तव । त्वया साकं द्रुतं यास्ये स्वगृहम्पर्वत्तोत्तमम्

വാ പ്രിയേ, എന്റെ സമീപത്തേക്ക് വാ. നീ എന്റെ ഭാര്യയാണ്; നിന്റെ വരം അനുവദിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. നിന്നോടൊപ്പം ഞാൻ വേഗത്തിൽ നമ്മുടെ സ്വന്തം മനോഹരഗൃഹമായ ആ ഉത്തമ പർവ്വതത്തിലേക്ക് പോകും.

Verse 49

ब्रह्मोवाच । इत्युक्ते देवदेवेन पार्वती मुदमाप सा । तपोजातं तु यत्कष्टं तज्जहौ च पुरातनम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ദേവദേവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ പാർവതി ആനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞു. തപസ്സിൽ നിന്നുണ്ടായ പഴയ കഷ്ടം അവൾ അന്നേ ഉപേക്ഷിച്ചു.

Verse 50

सर्वः श्रमो विनष्टोभूत्स त्यास्तु मुनिसत्तम । फले जाते श्रमः पूर्वो जन्तोर्नाशमवाप्नुयात्

ഹേ മുനിസത്തമ, ഇത് സത്യമാണ്—ഫലം ലഭിച്ചാൽ മുൻപത്തെ എല്ലാ പരിശ്രമവും നശിച്ചതുപോലെ തോന്നും; ഫലം ഉദിച്ചാൽ ജീവിയുടെ പഴയ കഷ്ടം അകലുന്നു.