गिरिजातपः-परीक्षा तथा सप्तर्षि-आह्वानम् (Girijā’s Austerity-Test and the Summoning of the Seven Sages)

Verse 1

नारद उवाच । गतेषु तेषु देवेषु विधि विष्ण्वादिकेषु च । सर्वेषु मुनिषु प्रीत्या किं बभूव ततः परम्

നാരദൻ പറഞ്ഞു—വിധാതാവായ ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മുതലായ ആ ദേവന്മാർ പോയശേഷവും, എല്ലാ മുനിമാരും സന്തോഷത്തോടെ പിരിഞ്ഞശേഷവും, തുടർന്ന് എന്തു സംഭവിച്ചു?

Verse 2

किं कृतं शंभुना तात वरं दातुंसमागतः । कियत्कालेन च कथं तद्वद प्रीतिमावहन्

പ്രിയ പിതാവേ, വരം നൽകാൻ ശംഭു എന്തു ചെയ്തു വന്നു? എത്ര കാലത്തിനു ശേഷം, എങ്ങനെയാണ് അദ്ദേഹം വന്നത്—ഹൃദയത്തിൽ ആനന്ദം പകരുന്നവിധം ദയവായി പറയുക.

Verse 3

ब्रह्मोवाच । गतेषु तेषु देवेषु ब्रह्मादिषु निजाश्रमम् । तत्तपस्सु परीक्षार्थं समाधिस्थोऽभवद्भवः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ബ്രഹ്മാദി ദേവന്മാർ തത്തത്തം ആശ്രമങ്ങളിലേക്കു പോയശേഷം, ആ തപസ്സിന്റെ ദൃഢത പരീക്ഷിക്കാനായി ഭവൻ (ഭഗവാൻ ശിവൻ) സമാധിസ്ഥനായി.

Verse 4

स्वात्मानमात्मना कृत्वा स्वात्मन्येव व्यचिंतयत् । परात्परतरं स्वस्थं निर्माय निरवग्रहम्

അവൻ തന്റെ ശക്തിയാൽ തന്നെ തന്റെ സ്വസ്വരൂപം സ്ഥാപിച്ച്, തന്റെ ആത്മാവിൽ തന്നേ ധ്യാനിച്ചു; പിന്നെ പരാത്പരമായ, സദാ സ്വസ്ഥമായ, ദോഷ-പരിമിതിയില്ലാത്ത പരമതത്ത്വത്തെ പ്രസ്ഫుటമാക്കി.

Verse 5

तद्वस्तुभूतो भगवानीश्वरो वृषभध्वजः । अविज्ञातगतिस्सूतिस्स हरः परमेश्वरः

അവൻ തന്നേ ആ പരമ വസ്തുസ്വരൂപനായി—ഭഗവാൻ ഈശ്വരൻ, വൃഷഭധ്വജൻ. അവന്റെ ഗതി അജ്ഞേയമാണ്; അവന്റെ അവതാരം സാധാരണ ജ്ഞാനത്തിന് അതീതം; അവൻ ഹരൻ, പരമേശ്വരൻ।

Verse 6

ब्रह्मोवाच । गिरिजा हि तदा तात तताप परमं तपः । तपसा तेन रुद्रोऽपि परं विस्मयमागतः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—പ്രിയനേ, അന്ന് ഗിരിജ പരമ തപസ്സു ചെയ്തു; ആ തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ രുദ്രനും അത്യന്തം വിസ്മയത്തിലായി।

Verse 7

समाधेश्चलितस्सोऽभूद्भक्ताधीनोऽपि नान्यथा । वसिष्ठादीन्मुनीन्सप्त सस्मार सूतिकृद्धरः

സമാധിയിൽ സ്ഥാപിതനായിരുന്നിട്ടും അവൻ ചലിച്ചു—എന്നാൽ ഭക്തിയുടെ വശത്താൽ മാത്രം, കാരണം അവൻ ഭക്താധീനൻ. അപ്പോൾ ദുഃഖഹരനായ മഹാബലി ഹരൻ വസിഷ്ഠാദി ഏഴ് മുനിമാരെ സ്മരിച്ചു।

Verse 8

सप्तापि मुनयश्शीघ्रमाययुस्स्मृति मात्रतः । प्रसन्नवदनाः सर्वे वर्णयंतो विधिं बहु

സ്മരണ മാത്രത്താൽ തന്നെ ഏഴ് മുനിമാരും വേഗത്തിൽ എത്തി. പ്രസന്നമുഖരായി അവർ എല്ലാവരും വിധിയെ ദീർഘമായി വിവരിച്ചു, പലവിധത്തിൽ നിയമം വിശദീകരിച്ചു।

Verse 9

प्रणम्य तं महेशानं तुष्टुवुर्हर्षनिर्भराः । वाण्या गद्गदया बद्धकरा विनतकंधराः

ആ മഹേശാനനെ പ്രണാമം ചെയ്ത് അവർ ആനന്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞു. ഗദ്ഗദമായ വാണിയാൽ സ്തുതിച്ചു; കൈകൂപ്പി, കഴുത്ത് കുനിച്ച് വിനീതരായി നിന്നു.

Verse 10

सप्तर्षय ऊचुः । देवदेव महादेव करुणासागर प्रभो । जाता वयं सुधन्या हि त्वया यदधुना स्मृताः

സപ്തർഷികൾ പറഞ്ഞു— ദേവദേവാ, മഹാദേവാ, കരുണാസാഗരനായ പ്രഭോ! ഇപ്പോൾ നിങ്ങൾ ഞങ്ങളെ സ്മരിച്ചതിനാൽ ഞങ്ങൾ സത്യമായും ധന്യരായി.

Verse 11

किमर्थं संस्मृता वाथ शासनं देहि तद्धि नः । स्वदाससदृशीं स्वामिन्कृपां कुरु नमोऽस्तु ते

ഞങ്ങളെ ഏതു കാരണത്താൽ സ്മരിച്ചിരിക്കുന്നു? പ്രഭോ, ഞങ്ങൾക്ക് നിങ്ങളുടെ ആജ്ഞ നൽകുക—എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് പറയുക. സ്വാമീ, നിങ്ങളുടെ ദാസന്മാർക്ക് കാണിക്കുന്നതുപോലെ ഞങ്ങളോടും കൃപ ചെയ്യുക; നിങ്ങളെ നമസ്കരിക്കുന്നു.

Verse 12

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य नीनां तु विज्ञप्तिं करुणानिधिः । प्रोवाच विहसन्प्रीत्या प्रोत्फुल्लनयनाम्बुजः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ആ സ്ത്രീകളുടെ അപേക്ഷ കേട്ട കരുണാസാഗരനായ പ്രഭു സന്തോഷത്തോടെ പുഞ്ചിരിച്ചു; വിരിഞ്ഞ താമരപോലുള്ള കണ്ണുകളോടെ അദ്ദേഹം മറുപടി അരുളി।

Verse 13

महेश्वर उवाच । हे सप्तमुनयस्ताताश्शृणुतारं वचो मम । अस्मद्धितकरा यूयं सर्वज्ञानविचक्षणाः

മഹേശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ സപ്തമുനിമാരേ, പ്രിയരേ, എന്റെ വചനം ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുവിൻ. നിങ്ങൾ നമ്മുടെ ഹിതം സാധിപ്പിക്കുന്നവർ; സർവ്വജ്ഞാനത്തിൽ വിവേകികളും നിപുണരുമാണ്.

Verse 14

तपश्चरति देवेशी पार्वती गिरिजाऽधुना । गौरीशिखरसंज्ञे हि पार्वते दृढमानसा

ഇപ്പോൾ ദേവേശിയായ ഗിരിജാ പാർവതി ‘ഗൗരീ-ശിഖരം’ എന്നറിയപ്പെടുന്ന പർവ്വതശിഖരത്തിൽ ദൃഢനിശ്ചയത്തോടെ ദേവാധിദേവനെ ലക്ഷ്യമാക്കി തപസ്സു ചെയ്യുന്നു।

Verse 15

मां पतिं प्राप्तुकामा हि सा सखीसेविता द्विजाः । सर्वान्कामान्विहायान्यान्परं निश्चयमागता

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, സഖിമാരുടെ സേവനത്തോടെ കൂടിയ അവൾ—എന്നെ ഭർത്താവായി പ്രാപിക്കുവാൻ ആഗ്രഹിച്ച്—മറ്റെല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച് പരമമായ അചഞ്ചല നിശ്ചയത്തിലേക്ക് എത്തി.

Verse 16

तत्र गच्छत यूयं मच्छासनान्मुनिसत्तमाः । परीक्षां दृढतायास्तत्कुरुत प्रेमचेतसः

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, എന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം നിങ്ങൾ അവിടേക്ക് പോകുക. പ്രേമഭക്തിയാൽ നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ ആ സ്ഥിരതയുടെ പരീക്ഷ നടത്തുക.

Verse 17

सर्वथा छलसंयुक्तं वचनीयं वचश्च वः । न संशयः प्रकर्तव्यश्शासनान्मम सुव्रताः

ഹേ സുവ്രതന്മാരേ, എല്ലാ വിധത്തിലും യുക്തിയോടുകൂടിയ വാക്കുകൾ നിങ്ങൾ പറയണം; അതുപോലെ തന്നെ പറയുക. എന്റെ ആജ്ഞയിൽ സംശയം വെക്കരുത്.

Verse 18

ब्रह्मोवाच । इत्याज्ञप्ताश्च मुनयो जग्मुस्तत्र द्रुतं हि ते । यत्र राजति सा दीप्ता जगन्माता नगात्मजा

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ ആജ്ഞ ലഭിച്ച മുനിമാർ വേഗത്തിൽ അവിടേക്ക് പോയി; അവിടെ ദീപ്തയായ ജഗന്മാതാവ്, പർവ്വതപുത്രി പാർവതി മഹിമയോടെ പ്രകാശിച്ചു നിന്നു.

Verse 19

तत्र दृष्ट्वा शिवा साक्षात्तपःसिद्धिरिवापरा । मूर्ता परमतेजस्का विलसंती सुतेजसा

അവിടെ സാക്ഷാൽ ശിവയെ ദർശിച്ചപ്പോൾ—തപസ്സിദ്ധിയുടെ മറ്റൊരു മൂർത്തിപോലെ—അവൾ സാകാരമായി, പരമതേജസ്വിനിയായി, സ്വന്തം സ്വതേജസ്സാൽ ദീപ്തമായി തെളിഞ്ഞു।

Verse 20

हृदा प्रणम्य तां ते तु ऋषयस्सप्त सुव्रताः । सन्नता वचनं प्रोचुः पूजिताश्च विशेषतः

അപ്പോൾ സുവ്രതന്മാരായ ആ ഏഴ് ഋഷിമാർ ഹൃദയപൂർവ്വം അവളെ നമസ്കരിച്ചു വിനീതരായി നിന്നു. പ്രത്യേകമായി പൂജിക്കപ്പെട്ട ശേഷം അവർ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 21

ऋषय ऊचुः । शृणु शैलसुते देवी किमर्थं तप्यते तपः । इच्छसि त्वं सुरं कं च किं फलं तद्वदाधुना

ഋഷികൾ പറഞ്ഞു— ഹേ ദേവി ശൈലസുതേ, കേൾക്കുക; ഏതു ലക്ഷ്യത്തിനായി നീ തപസ്സു ചെയ്യുന്നു? നീ ഏതു ദേവനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ഏതു ഫലം തേടുന്നു? ഇപ്പോൾ പറയുക.

Verse 22

ब्रह्मोवाच । इत्युक्ता सा शिवा देवी गिरींद्रतनया द्विजैः । प्रत्युवाच वचस्सत्यं सुगूढमपि तत्पुरः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ദ്വിജ മുനിമാർ ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തപ്പോൾ, ഗിരിരാജപുത്രിയായ ശിവാ ദേവി അവരുടെ സന്നിധിയിൽ സത്യവചനങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചു; എങ്കിലും അതിന്റെ അർത്ഥം അതിഗൂഢമായിരുന്നു.

Verse 23

पार्वत्युवाच । मुनीश्वरास्संशृणुत मद्वाक्यं प्रीतितो हृदा । ब्रवीमि स्वविचारं वै चिंतितो यो धिया स्वया

പാർവതി പറഞ്ഞു—ഹേ മുനീശ്വരന്മാരേ, പ്രീതിയാൽ സന്തുഷ്ടമായ ഹൃദയത്തോടെ എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രവിക്കൂ. ഞാൻ എന്റെ ധിയാൽ ചിന്തിച്ചു നിശ്ചയിച്ച സ്വവಿಚാരമത്രേ പറയുന്നത്.

Verse 24

करिष्यथ प्रहासं मे श्रुत्वा वाचो ह्यसंभवाः । संकोचो वर्णनाद्विप्रा भवत्येव करोमि किम्

എന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടാൽ—അവ സത്യത്തിൽ അസംബവമെന്നുപോലെ തോന്നുന്നതിനാൽ—നിങ്ങൾ എന്നെ പരിഹസിക്കാം. ഹേ വിപ്രന്മാരേ, വിവരണം ചെയ്യുമ്പോൾ എനിക്ക് സംകോചം വരുന്നു; പറയുമ്പോൾ സ്വാഭാവികമായി ലജ്ജ ഉയരുന്നു, ഞാൻ എന്തു ചെയ്യണം?

Verse 25

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वतीखंडे सप्तर्षिंकृतपरीक्षावर्णनो नाम पंचविशोऽध्याय

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിലെ ദ്വിതീയ റുദ്രസംഹിതയുടെ തൃതീയ പാർവതീഖണ്ഡത്തിൽ “സപ്തർഷികൾ നടത്തിയ പരീക്ഷയുടെ വർണ്ണനം” എന്ന പേരിലുള്ള ഇരുപത്തിയഞ്ചാം അധ്യായം സമാപ്തമായി।

Verse 26

सुरर्षेश्शासनं प्राप्य करोमि सुदृढं तपः । रुद्रः पतिर्भवेन्मे हि विधायेति मनोरथम्

ഋഷികളുടെ അധിപന്റെ ആജ്ഞ ലഭിച്ച ഞാൻ അത്യന്തം ദൃഢമായ തപസ്സു ചെയ്യും; ഹൃദയത്തിൽ ഈ മനോരഥം ധരിച്ചു—‘രുദ്രൻ തന്നേ എന്റെ പതി ആകട്ടെ; വിധാതാവ് അങ്ങനെ വിധിക്കട്ടെ।’

Verse 27

अपक्षो मन्मनः पक्षी व्योम्नि उड्डीयते हठात् । तदाशां शंकरस्वामी पिपर्त्तु करुणानिधिः

ചിറകില്ലെങ്കിലും മോഹിതമനസ്സുള്ള പക്ഷി പെട്ടെന്ന് ആകാശത്തിൽ പറക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു; കരുണാനിധിയായ ശങ്കരസ്വാമി ആ ആശ പൂർത്തിയാക്കട്ടെ।

Verse 28

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्या विहस्य मुनयश्च ते । संमान्य गिरिजां प्रीत्या प्रोचुश्छलवचो मृषा

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ആ മുനിമാർ ചിരിച്ചു. പിന്നെ ഗിരിജയെ സ്നേഹത്തോടെ ആദരിച്ചു, കളിഭാവത്തിൽ വഞ്ചനയുള്ള അസത്യവചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു।

Verse 29

ऋषय ऊचुः । न ज्ञातं तस्य चरितं वृथापण्डितमानिनः । देवर्षेः कूरमनसः सुज्ञा भूत्वाप्यगात्मजे

ഋഷിമാർ പറഞ്ഞു—ഹേ ഗിരിജേ! സുസജ്ഞയായിട്ടും നീ ആ ദേവർഷിയുടെ യഥാർത്ഥ ചരിതം ഗ്രഹിച്ചില്ല. അവൻ മന്ദബുദ്ധിയുള്ളവൻ; എങ്കിലും വ്യർത്ഥമായി തന്നെ പണ്ഡിതനെന്ന് കരുതുന്നു.

Verse 30

नारदः कूटवादी च परचित्तप्रमंथकः । तस्य वार्त्ताश्रवणतो हानिर्भवति सर्वथा

നാരദൻ കപടവാക്കുകൾ പറയുന്നവനും മറ്റുള്ളവരുടെ മനസ്സിനെ കലക്കുന്നതുമായവൻ; അവന്റെ വർത്ത കേട്ടാൽ മാത്രമേ എല്ലാതരത്തിലും ഹാനി തീർച്ചയായും ഉണ്ടാകൂ.

Verse 31

तत्र त्वं शृणु सद्बुध्या चेतिहासं सुशोभितम् । क्रमात्त्वां बोधयंतो हि प्रीत्या तमुपधारय

അതുകൊണ്ട് നീ സദ്ബുദ്ധിയോടും സ്ഥിരചിത്തത്തോടും കൂടി ഈ സുന്ദരമായി അലങ്കരിച്ച പവിത്ര ഇതിഹാസം ശ്രവിക്കൂ. ഞങ്ങൾ സ്നേഹത്തോടെ ക്രമമായി നിന്നെ ബോധിപ്പിക്കും—നീ അതിനെ ഹൃദയത്തിൽ ശ്രദ്ധയോടെ ധരിക്കൂ.

Verse 32

ब्रह्मपुत्रो हि यो दक्षस्सुषुवे पितुराज्ञया । स्वपत्न्यामयुतं पुत्रानयुंक्त तपसि प्रियान्

ബ്രഹ്മപുത്രനായ ദക്ഷൻ പിതാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം തന്റെ ഭാര്യയിലൂടെ പത്തായിരം പ്രിയപുത്രന്മാരെ പ്രസവിപ്പിച്ചു; അവരെ തപസ്സിന്റെ ശാസനയിൽ നിയോഗിച്ചു.

Verse 33

ते सुताः पश्चिमां दिशि नारायणसरो गताः । तपोर्थे ते प्रतिज्ञाय नारदस्तत्र वै ययौ

ആ പുത്രന്മാർ പടിഞ്ഞാറ് ദിശയിലെ നാരായണസരസ്സിലേക്കു പോയി. തപസ്സിനായി പ്രതിജ്ഞ ചെയ്ത് നാരദനും തീർച്ചയായും അവിടെ ചെന്നു.

Verse 34

कूटोपदेशमाश्राव्य तत्र तान्नारदो मुनिः । तदाज्ञया च ते सर्वे पितुर्न गृहमाययुः

അവിടെ മുനി നാരദൻ അവർക്കു കപടോപദേശം കേൾപ്പിച്ചു. അവന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം അവർ എല്ലാവരും പിതാവിന്റെ വീട്ടിലേക്കു മടങ്ങിയില്ല.

Verse 35

तच्छ्रुत्वा कुपितो दक्षः पित्राश्वासितमानसः । उत्पाद्य पुत्रान्प्रायुंक्त सहस्रप्रमितांस्ततः

അത് കേട്ട് ദക്ഷൻ കോപിച്ചു; എന്നാൽ പിതാവിന്റെ ആശ്വാസവചനങ്ങൾ കൊണ്ട് അവന്റെ മനസ്സ് ശാന്തമായി. തുടർന്ന് അവൻ പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിച്ച്, ആയിരം എണ്ണത്തിൽ അവരെ അയച്ചു.

Verse 36

तेऽपि तत्र गताः पुत्रास्तपोर्थं पितुराज्ञया । नारदोऽपि ययौ तत्र पुनस्तत्स्वोपदेशकृत्

ആ പുത്രന്മാരും പിതാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം തപസ്സിനായി അവിടെ പോയി. നാരദനും വീണ്ടും അവിടെ ചെന്നു, വീണ്ടും അവർക്കു ഉപദേശം നൽകുന്നവനായി.

Verse 37

ददौ तदुपदेशं ते तेभ्यो भ्रातृपथं ययुः । आययुर्न पितुर्गेहं भिक्षुवृत्तिरताश्च ते

ആ ഉപദേശം നൽകി അവർ സഹോദരസൗഹൃദത്തിന്റെ പാതയിൽ പുറപ്പെട്ടു. അവർ പിതാവിന്റെ വീട്ടിലേക്കു മടങ്ങിയില്ല; ഭിക്ഷുവൃത്തിയിൽ ലീനരായി ഭിക്ഷയാൽ ജീവിച്ചു.

Verse 38

इत्थं नारदसद्वृत्तिर्विश्रुत्ता शैलकन्यके । अन्यां शृणु हि तद्वृत्तिं वैराग्यकरणीं नृणाम्

ഹേ ശൈലകന്യകേ, ഇങ്ങനെ നാരദന്റെ പ്രസിദ്ധമായ സദ്വൃത്താന്തം പറഞ്ഞു. ഇനി മനുഷ്യരിൽ വൈരാഗ്യം ഉണർത്തുന്ന മറ്റൊരു വൃത്താന്തം കേൾക്കുക.

Verse 39

विद्याधरश्चित्रकेतुर्यो बभूव पुराकरोत् । स्वोपदेशमयं दत्त्वा तस्मै शून्यं च तद्गृहम्

പുരാകാലത്ത് ചിത്രകേതു എന്നൊരു വിദ്യാധരൻ ഉണ്ടായിരുന്നു. ഗുരു തന്റെ സ്വോപദേശജന്യമായ പരമജ്ഞാനം അവനു നൽകി, ആ ഗൃഹം ശൂന്യമാക്കി—സാംസാരികബന്ധനങ്ങളിൽ നിന്ന് വിമുക്തമാക്കി—ശിഷ്യൻ അന്തർമുഖനായി പരമപതി ശിവന്റെ ശരണിൽ മോക്ഷം അന്വേഷിക്കേണ്ടതിന് വഴിയൊരുക്കി.

Verse 40

प्रह्लादाय स्वोपदेशान्हिरण्यकशिपोः परम् । दत्त्वा दुखं ददौ चायं परबुद्धिप्रभेदकः

ഹിരണ്യകശിപുവിന്റെ ഉദ്ദേശത്തിന് വിരുദ്ധമായി ഗുരു പ്രഹ്ലാദനു തന്റെ പരമോപദേശങ്ങൾ നൽകി. അതിനാൽ ഗുരുവിന് തന്നേ ദുഃഖം വന്നുചേർന്നു; കാരണം അദ്ദേഹം ഉയർന്ന ബോധം ഉണർത്തി മറ്റൊരാളുടെ ദുഷ്ടസങ്കൽപ്പം തകർക്കുന്നവനായിരുന്നു.

Verse 41

मुनिना निजविद्या यच्छ्राविता कर्णरोचना । स स्वगेहं विहायाशु भिक्षां चरति प्रायशः

മുനി തന്റെ സ്വന്തം വിദ്യ—കാതിന് രസകരമായത്—അവനു ശ്രവിപ്പിച്ചു. അത് കേട്ട ഉടനെ അവൻ തന്റെ ഗൃഹം വേഗത്തിൽ വിട്ട്, അധികവും ഭിക്ഷാടനം ചെയ്ത് സഞ്ചരിക്കാൻ തുടങ്ങി.

Verse 42

नारदो मलिनात्मा हि सर्वदो ज्ज्वलदेहवान् । जानीमस्तं विशेषेण वयं तत्सहवासिनः

“നാരദൻ വാസ്തവത്തിൽ മലിനസ്വഭാവക്കാരനാണ്; എങ്കിലും അവൻ സർവദാതാവും ദീപ്തദേഹവാനും ആകുന്നു. ഞങ്ങൾ—അവനോടൊപ്പം സഹവസിക്കുന്നവർ—അവനെ പ്രത്യേകമായി അറിയുന്നു.”

Verse 43

बकं साधुं वर्णयंति न मत्स्यानत्ति सर्वथा । सहवासी विजानीयाच्चरित्रं सहवासिनाम्

മനുഷ്യർ കൊക്കിനെ ‘സാധു’ എന്നു പുകഴ്ത്തും—അത് ഒരിക്കലും മീൻ തിന്നില്ലെന്ന്. എന്നാൽ അതിനോടൊപ്പം അടുത്ത് കഴിയുന്നവൻ, സഹവാസികളുടെ യഥാർത്ഥ ചരിതം അറിയും.

Verse 44

लब्ध्वा तदुपदेशं हि त्वमपि प्राज्ञसंमता । वृथैव मूर्खीभूता तु तपश्चरसि दुष्करम्

ആ ഉപദേശം ലഭിച്ചിട്ടും, നീ ജ്ഞാനിനിയായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടും, നീ വ്യർത്ഥമായി മൂഢയായി ദുഷ്കരമായ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നു।

Verse 45

यदर्थमीदृशं बाले करोषि विपुलं तपः । सदोदासी निर्विकारो मदनारिर्नसंशयः

ഹേ ബാലേ, എന്തിനാണ് നീ ഇങ്ങനെ മഹത്തായ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നത്? മദനാരിയായ ശിവൻ സദാ ഉദാസീനനും നിർവികാരനും—സംശയമില്ല।

Verse 46

अमंगलवपुर्धारी निर्लज्जोऽसदनोऽकुली । कुवेषी प्रेतभूतादिसंगी नग्नौ हि शूलभृत्

അവന്റെ ദേഹരൂപം അമംഗളമായി തോന്നുന്നു; അവൻ നിർലജ്ജൻ, ഭവനമില്ലാത്തവൻ, അശാന്തൻ. കുവേഷധാരി, പ്രേത-ഭൂതാദികളുടെ കൂട്ടുകാരൻ; നഗ്നനായി ത്രിശൂലം ധരിക്കുന്നു।

Verse 47

स धूर्तस्तव विज्ञानं विनाश्य निजमायया । मोहयामास सद्युक्त्या कारयामास वै तपः

ആ ധൂർത്തൻ തന്റെ മായയാൽ നിന്റെ വിവേകം കലക്കി നശിപ്പിച്ചു; മധുരമായ യുക്തികളാൽ നിന്നെ മോഹിപ്പിച്ച് സത്യമായി തപസ്സു ചെയ്യിപ്പിച്ചു।

Verse 49

प्रथमं दक्षजां साध्वी विवाह्य सुधिया सतीम् । निर्वाहं कृतवान्नैव मूढः किंचिद्दिनानि हि

ആദ്യത്തിൽ ദക്ഷപുത്രിയായ സദ്ഗുണസമ്പന്നയും ബുദ്ധിമതിയുമായ സതിയെ വിവാഹം കഴിച്ചിട്ടും, ആ മോഹിതൻ കുറച്ച് ദിവസങ്ങൾ പോലും ഗൃഹനിർവഹണം ചെയ്തില്ല।

Verse 50

तां तथैव स वै दोषं दत्त्वात्याक्षीत्स्वयं प्रभुः । ध्यायन्स्वरूप मकलमशोकमरमत्सुखी

അപ്പോൾ പ്രഭു തന്നേ ആ ദോഷം അവളിൽ ഏല്പിച്ച് അതിനെ ഉപേക്ഷിച്ചു; അവിഭാജ്യവും ശോകരഹിതവും അമരവുമായ തന്റെ സ്വരൂപം ധ്യാനിച്ച് അദ്ദേഹം ആനന്ദത്തിൽ സ്ഥിരനായി നിലകൊണ്ടു।

Verse 51

एकलः परनिर्वाणो ह्यसंगोऽद्वय एव च । तेन नार्याः कथं देवि निर्वाहः संभविष्यति

അവൻ ഏകാകി; പരമ നിർവാണത്തിൽ സ്ഥാപിതൻ; അസക്തനും അദ്വൈതനും. അതിനാൽ, ഹേ ദേവി, അവനോടൊപ്പം സ്ത്രീയുടെ ഗൃഹനിർവഹണവും ദാമ്പത്യധർമ്മവും എങ്ങനെ സാധ്യമാകും?

Verse 52

अद्यापि शासनं प्राप्य गृहमायाहि दुर्मतिम् । त्यजास्माकं महाभागे भविष्यति च शं तव

ഇപ്പോഴും ഞങ്ങളുടെ ആജ്ഞ ലഭിച്ചിട്ട് വീട്ടിലേക്കു മടങ്ങുക; ഈ ദുര്മതിജന്യമായ നിശ്ചയം ഉപേക്ഷിക്കുക. ഹേ മഹാഭാഗേ, അങ്ങനെ ചെയ്താൽ നിനക്കു മംഗളവും ശുഭവും നിശ്ചയമായും ഉണ്ടാകും.

Verse 53

त्वद्योग्यो हि वरो विष्णुस्सर्वसद्गुणवान्प्रभुः । वैकुण्ठवासी लक्ष्मीशो नानाक्रीडाविशारदः

നിനക്കു യോജ്യനായ വരൻ വിഷ്ണുവാണ്—സകല സദ്ഗുണങ്ങളാലും സമ്പന്നനായ പ്രഭു. അദ്ദേഹം വൈകുണ്ഠവാസി, ലക്ഷ്മീപതി, നാനാവിധ ദിവ്യലീലകളിൽ നിപുണൻ.

Verse 54

तेन ते कारयिष्यामो विवाहं सर्वसौख्यदम् । इतीदृशं त्यज हठं सुखिता भव पार्वति

ആ മാർഗ്ഗത്തിലൂടെ നിന്റെ വിവാഹം ഞങ്ങൾ നടത്തും; അത് സർവ്വസുഖദായകം. അതിനാൽ, ഹേ പാർവതി, ഇത്തരത്തിലുള്ള ഹഠം ഉപേക്ഷിച്ച് ശാന്തയായി സുഖിനിയായി ഇരിക്കൂ.

Verse 55

ब्रह्मोवाच । इत्येदं वचनं श्रुत्वा पार्वती जगदम्बिका । विहस्य च पुनः प्राह मुनीन्ज्ञान विशारदान्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഈ വചനങ്ങൾ കേട്ട ജഗദംബിക പാർവതി പുഞ്ചിരിച്ചു; പിന്നെ ആത്മജ്ഞാനത്തിൽ നിപുണരായ മുനിമാരോട് വീണ്ടും പറഞ്ഞു.

Verse 56

पार्वत्युवाच । सत्यं भवद्भिः कथितं स्वज्ञानेन मुनीश्वराः । परंतु मे हठो नैव मुक्तो भवति वै द्विजाः

പാർവതി പറഞ്ഞു—ഹേ മുനീശ്വരന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ സ്വാനുഭവജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നു പറഞ്ഞത് സത്യമത്രേ. എന്നാൽ ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, എന്റെ ദൃഢനിശ്ചയം ഒട്ടും വിട്ടുപോകുന്നില്ല.

Verse 57

स्वतनोः शैलजातत्वात्काठिन्यं सहजं स्थितम् । इत्थं विचार्य सुधिया मां निषेद्धुं न चार्हथ

എന്റെ ദേഹം പർവ്വതജന്മമായതിനാൽ കാഠിന്യവും സഹനവും എനിക്കു സ്വാഭാവികമായി നിലകൊള്ളുന്നു. അതിനാൽ, ഹേ സുധീജനങ്ങളേ, ഇങ്ങനെ ചിന്തിച്ച് എന്നെ തടയുന്നത് നിങ്ങള്ക്ക് യോജ്യമല്ല.

Verse 58

सुरर्षेर्वचनं पथ्यं त्यक्ष्ये नैव कदाचन । गुरूणां वचनं पथ्यमिति वेदविदो विदुः

ദേവർഷിയുടെ ഹിതകരമായ വചനം ഞാൻ ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കുകയില്ല. വേദവിദ്വാന്മാർ പറയുന്നു—ഗുരുക്കന്മാരുടെ ഉപദേശം തന്നെയാണ് യഥാർത്ഥ പഥ്യം, അനുസരണീയം.

Verse 59

गुरूणां वचनं सत्यमिति येषां दृढा मतिः । तेषामिहामुत्र सुखं परमं नासुखं क्वचित्

“ഗുരുക്കന്മാരുടെ വചനം സത്യമാകുന്നു” എന്ന ദൃഢനിശ്ചയം ഉള്ളവർ ഇഹലോകത്തിലും പരലോകത്തിലും പരമസുഖം പ്രാപിക്കുന്നു; അവർക്കെവിടെയും ദുഃഖം ഉദിക്കുകയില്ല।

Verse 60

गुरूणां वचनं सत्यमिति यद्धृदये न धीः । इहामुत्रापि तेषां हि दुखं न च सुखं क्वचित्

ഹൃദയത്തിൽ “ഗുരുവിന്റെ വചനം സത്യം” എന്ന തെളിഞ്ഞ നിശ്ചയം ഇല്ലാത്തവർക്ക് ഒരിക്കലും സുഖമില്ല; ഇഹലോകത്തിലും പരലോകത്തിലും അവരുടെ പങ്ക് ദുഃഖം മാത്രമാണ്।

Verse 61

सर्वथा न परित्याज्यं गुरूणां वचनं द्विजाः । गृहं वसेद्वा शून्यं स्यान्मे हठस्सुखदस्सदा

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ഗുരുക്കന്മാരുടെ വചനം ഒരുവിധത്തിലും ഉപേക്ഷിക്കരുത്. വീട് ശൂന്യമായാലും അതിൽ വസിക്കേണ്ടിവന്നാലും, എന്റെ ഈ അചലനിശ്ചയം സദാ ശാന്തിയും ക്ഷേമവും നൽകട്ടെ।

Verse 62

यद्भवद्भिस्सुभणितं वचनं मुनिसत्तमाः । तदन्यथा तद्विवेकं वर्णयामि समासतः

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, നിങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച വചനം നിസ്സംശയം സുവചനമാണ്; എങ്കിലും അതിന്റെ യഥാർത്ഥ വിവേകം ഉദ്ദേശ്യാർത്ഥം ശരിയായി ഗ്രഹിക്കപ്പെടുവാൻ ഞാൻ സംക്ഷേപമായി മറ്റൊരു രീതിയിൽ വിവരിക്കുന്നു।

Verse 63

गुणालयो विहारी च विष्णुस्सत्यं प्रकीर्तितः । सदाशिवोऽगुणः प्रोक्तस्तत्र कारण मुच्यते

വിഷ്ണു ഗുണങ്ങളിൽ അധിവസിക്കുകയും ഗുണങ്ങളിലൂടെയേ വിഹരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവനായി, ആ പരിധിയിൽ ‘സത്യ’മായി കീർത്തിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ സദാശിവൻ ഗുണാതീതൻ, നിർഗുണൻ എന്നു പ്രസ്താവിക്കപ്പെടുന്നു; അതിനാൽ അവനേയാണ് സർവ്വത്തിന്റെയും പരമകാരണമെന്നു ഉപദേശിക്കുന്നത്।

Verse 64

शिवो ब्रह्माविकारः स भक्तहेतोर्धृताकृतिः । प्रभुतां लौकिकीं नैव संदर्शयितुमिच्छति

ശിവൻ ബ്രഹ്മാവിന്റെ വികാരജന്യനല്ല; ഭക്തരുടെ ഹേതുവാൽ അവൻ സാകാരരൂപം ധരിക്കുന്നു. എങ്കിലും വെറും ലൗകിക പ്രഭുത്വമോ ശക്തിയോ കാണിക്കുവാൻ അവൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.

Verse 65

अतः परमहंसानां धार्यये सुप्रिया गतिः । अवधूतस्वरूपेण परानंदेन शंभुना

അതുകൊണ്ട് പരമഹംസന്മാർക്ക് ധരിക്കേണ്ട ഏറ്റവും പ്രിയമായ അഭയം—അവധൂതസ്വരൂപനായി പരമാനന്ദമൂർത്തിയായ ശംഭുവിനെ ധ്യാനിച്ച് ഹൃദയത്തിൽ ധരിക്കലാണ്.

Verse 66

भूषूणादिरुचिर्मायार्लिप्तानां ब्रह्मणो न च । स प्रभुर्निर्गुणोऽजो निर्मायोऽलक्ष्यगतिर्विराट्

മായയിൽ ലിപ്തരായവർ പുറം അലങ്കാരങ്ങളുടെ ദീപ്തിയാൽ എത്ര പ്രകാശിച്ചാലും, അവരുടെ ‘ബ്രഹ്മം’ അവൻ അല്ല. അവൻ തന്നെയാണ് പ്രഭു—നിർഗുണൻ, അജൻ, നിർമ്മായൻ; ഇന്ദ്രിയ-മനസ്സുകൾക്ക് അഗോചരമായ ഗതിയുള്ളവൻ, എങ്കിലും സർവ്വവ്യാപിയായ വിരാട്.

Verse 67

धर्मजात्यादिभिश्शम्भुर्नानुगृह्णाति व द्विजाः । गुरोरनुग्रहेणैव शिवं जानामि तत्त्वतः

ഹേ ദ്വിജന്മാരേ, ശംഭു ധർമ്മം, ജാതി മുതലായ ബാഹ്യലക്ഷണങ്ങളെ ആശ്രയിച്ച് അനുഗ്രഹിക്കുന്നില്ല. ഗുരുവിന്റെ കൃപയാൽ മാത്രമേ ശിവനെ തത്ത്വമായി അറിയാൻ കഴിയൂ.

Verse 68

चेच्छिवस्स हि मे विप्रा विवाहं न करिष्यति । अविवाहा सदाहं स्यां सत्यं सत्यं वदाम्यहम्

ഹേ വിപ്രന്മാരേ, എന്റെ ശിവൻ വിവാഹം നടത്തുകയില്ലെങ്കിൽ ഞാൻ എക്കാലവും അവിവാഹിതയായിരിക്കും. ഇത് സത്യം—സത്യം, സത്യം എന്നു ഞാൻ പറയുന്നു.

Verse 69

उदयति यदि भानुः पश्चिमे दिग्विभागे प्रचलति यदि मेरुश्शीततां याति वह्निः । विकसति यदि पद्मं पर्वताग्रे शिलायां न हि चलति हठो मे सत्यमेतद्ब्रवीमि

സൂര്യൻ പടിഞ്ഞാറ് ഉദിച്ചാലും, മേരു പർവ്വതം നീങ്ങിയാലും, അഗ്നി തണുത്താലും, പർവ്വതശിഖരത്തിലെ പാറയിൽ താമര വിരിഞ്ഞാലും—എന്റെ ദൃഢനിശ്ചയം കുലുങ്ങുകയില്ല; ഇതു ഞാൻ സത്യമായി പറയുന്നു.

Verse 70

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा तान्प्रणम्याशु मुनीन्सा पर्वतात्मजा । विरराम शिवं स्मृत्वा निर्विकारेण चेतसा

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം പർവ്വതപുത്രി ആ മുനിമാരെ വേഗത്തിൽ നമസ്കരിച്ചു। നിർവികാരമായ മനസ്സോടെ ശിവനെ സ്മരിച്ചു അവൾ മൗനമായി ശാന്തയായി നിലകൊണ്ടു.

Verse 71

ऋषयोऽपीत्थमाज्ञाय गिरिजायास्सुनिश्चयम् । प्रोचुर्जयगिरं तत्र ददुश्चाशिषमुत्तमाम्

ഇങ്ങനെ ഗിരിജയുടെ ദൃഢനിശ്ചയം അറിഞ്ഞ ഋഷിമാർ അവിടെ ജയഘോഷം മുഴക്കി, അവൾക്കു പരമോത്തമമായ ആശീർവാദം നൽകി।

Verse 72

अथ प्राणम्य तां देवीं मुनयो हृष्टमानसाः । शिवस्थानं द्रुतं जग्मुस्तत्परीक्षाकरा मुने

അനന്തരം ആ ദേവിയെ പ്രണാമം ചെയ്ത് ഹർഷിതഹൃദയരായ മുനിമാർ, ഹേ മുനേ, ശിവസ്ഥാനത്തേക്ക് വേഗത്തിൽ പോയി; അതിന്റെ മഹിമ പരിശോധിച്ച് ഉറപ്പാക്കുവാൻ।

Verse 73

तत्र गत्वा शिवं नत्वा वृत्तांतं विनिवेद्य तम् । तदाज्ञां समनुप्राप्य स्वर्लोकं जग्मुरादरात्

അവിടെ ചെന്നു അവർ ഭഗവാൻ ശിവനെ നമസ്കരിച്ചു, സംഭവിച്ച മുഴുവൻ വൃത്താന്തവും സമർപ്പിച്ചു. അവിടുത്തെ ആജ്ഞ ലഭിച്ചതോടെ അവർ ആദരത്തോടെ സ്വർഗ്ഗലോകത്തിലേക്ക് പോയി।