गिरिजाया तपोऽनुज्ञा (Permission for Girijā’s Austerities)

Verse 1

ब्रह्मोवाच । त्वयि देवमुने याते पार्वती हृष्टमानसा । तपस्साध्यं हरं मेने तपोर्थं मन आदधे

ബ്രഹ്മാവ് അരുളിച്ചെയ്തു— ഹേ ദേവമുനേ, നീ പോയശേഷം ഹർഷഭരിതമായ മനസ്സോടെ പാർവതി, ഹരനെ തപസ്സിലൂടെ പ്രാപ്യമെന്നു കരുതി; അതിനാൽ തപസ്സിനായി ഹൃദയത്തിൽ ദൃഢനിശ്ചയം ചെയ്തു।

Verse 2

ततः सख्यौ समादाय जयां च विजयां तथा । मातरं पितरं चैव सखीभ्यां पर्यपृच्छत

പിന്നീട് അവൾ ജയയും വിജയയും എന്ന രണ്ടു സഖിമാരെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട്, ആ സഖിമാരുടെ മുഖേന തന്റെ മാതാവിനെയും പിതാവിനെയും കൂടി ചോദിച്ചു।

Verse 3

प्रथमं पितरं गत्वा हिमवन्तं नगेश्वरम् । पर्यपृच्छत्सुप्रणम्य विनयेन समन्विता

ആദ്യം അവൾ പർവതരാജനായ ഹിമവാൻ എന്ന തന്റെ പിതാവിന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു; യഥാവിധി നമസ്കരിച്ചു, വിനയത്തോടെ ആദരപൂർവം ചോദ്യം ചെയ്തു।

Verse 4

सख्यावूचतुः । हिमवञ्च्छ्रूयतां पुत्री वचनं कथ्यतेऽधुना । सा स्वयं चैव देहस्य रूपस्यापि तथा पुनः

സഖിമാർ പറഞ്ഞു—ഹേ ഹിമവാൻ, ശ്രവിക്കൂ. ഇപ്പോൾ നിന്റെ പുത്രിയുടെ വചനങ്ങൾ പറയുന്നു; അവൾ തന്റെ ദേഹത്തെയും രൂപത്തെയും കുറിച്ച് തന്നെ വീണ്ടും വീണ്ടും ഉച്ചരിച്ചു.

Verse 5

भवतो हि कुलस्यास्य साफल्यं कर्तुमिच्छति । तपसा साधनीयोऽसौ नान्यथा दृश्यतां व्रजेत्

അവൻ നിങ്ങളുടെ ഈ കുലത്തെ സഫലമാക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അവനെ തപസ്സിലൂടെ മാത്രമേ പ്രാപിക്കാനാകൂ; മറ്റെന്തുവഴിയിലും ദർശനം ലഭിക്കില്ല.

Verse 6

तस्माच्च पर्वतश्रेष्ठ देह्याज्ञां भवताधुना । तपः करोतु गिरिजा वनं गत्वेति सादरम्

അതുകൊണ്ട്, ഹേ പർവ്വതശ്രേഷ്ഠാ, ഇപ്പോൾ നിങ്ങൾ അനുമതി നൽകുക. ഗിരിജ വനത്തിലേക്ക് പോയി തപസ്സു ചെയ്യട്ടെ—എന്ന് അവർ ആദരത്തോടെ പറഞ്ഞു.

Verse 7

ब्रह्मोवाच । इत्येवं च तदा पृष्टस्सखीभ्यां मुनिसत्तम । पार्वत्या सुविचार्याथ गिरिराजोऽब्रवीदिदम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, ഇങ്ങനെ അന്ന് പാർവതിയെക്കുറിച്ച് രണ്ടു സഖിമാർ ചോദിച്ചപ്പോൾ, ഗിരിരാജൻ നന്നായി ആലോചിച്ച് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.

Verse 8

हिमालय उवाच । मह्यं च रोचतेऽत्यर्थं मेनायै रुच्यतां पुनः । यथेदं भवितव्यं च किमतः परमुत्तमम्

ഹിമാലയം പറഞ്ഞു— ഈ നിർദ്ദേശം എനിക്ക് അത്യന്തം പ്രിയമാണ്; മേനാദേവിക്കും വീണ്ടും ഇത് അംഗീകര്യമാകട്ടെ. ഇത് എങ്ങനെ സംഭവിക്കേണ്ടതോ അങ്ങനെ തന്നെ സംഭവിക്കട്ടെ; ഇതിലധികം പരമമംഗളം മറ്റെന്ത്?

Verse 9

साफल्यं तु मदीयस्य कुलस्य च न संशयः । मात्रे तु रुच्यते चेद्वै ततः शुभतरं नु किम्

എന്റെ വംശത്തിന് സാഫല്യവും മംഗളസിദ്ധിയും ലഭിക്കുമെന്നതിൽ സംശയമില്ല. എന്റെ മാതാവ് മേന സത്യമായി സമ്മതിച്ചാൽ, അതിലധികം ശുഭം മറ്റെന്ത്?

Verse 10

ब्रह्मोवाच । इत्येवं वचनं पित्रा प्रोक्तं श्रुत्वा तु ते तदा । जग्मतुर्मातरं सख्यौ तदाज्ञप्ते तया सह

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—പിതാവ് അന്ന് പറഞ്ഞ വചനങ്ങൾ കേട്ട ശേഷം, ആ രണ്ടു സഖിമാർ മാതാവിന്റെ അടുക്കൽ പോയി; അവൾ കല്പിച്ചതുപോലെ അവളോടൊപ്പം (മുന്നോട്ട്) നീങ്ങി.

Verse 11

गत्वा तु मातरं तस्याः पार्वत्यास्ते च नारद । सुप्रणम्य करो बध्वोचतुर्वचनमादरात्

അപ്പോൾ നാരദൻ പാർവതിയുടെ മാതാവിന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു. അത്യന്തം ആദരത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു കൈകൾ കൂട്ടി, വിനയപൂർവ്വം വചനങ്ങൾ പറഞ്ഞു.

Verse 12

सख्यावूचतुः । मातस्त्वं वचनं पुत्र्याः शृणु देवि नमोऽस्तु ते । सुप्रसन्नतया तद्वै श्रुत्वा कर्तुमिहार्हसि

സഖിമാർ പറഞ്ഞു—ഹേ മാതാവേ, ഹേ ദേവീ, നമസ്കാരം. പുത്രിയുടെ വാക്കുകൾ കേൾക്കുക; പ്രസന്നവും അനുഗ്രഹപൂർണ്ണവുമായ ഹൃദയത്തോടെ കേട്ട് ഇവിടെ ചെയ്യേണ്ടത് നിർവഹിക്കുമാറാകണം.

Verse 13

तप्तुकामा तु ते पुत्री शिवार्थं परमं तपः । प्राप्तानुज्ञा पितुश्चैव तुभ्यं च परिपृच्छति

നിങ്ങളുടെ പുത്രി ശിവപ്രാപ്തിക്കായി പരമ തപസ്സ് ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. പിതാവിന്റെ അനുമതി ലഭിച്ച ശേഷം, ഇപ്പോൾ നിങ്ങളുടെ അനുമതിയും തേടുന്നു.

Verse 14

इयं स्वरूपसाफल्यं कर्तुकामा पतिव्रते । त्वदाज्ञया यदि जायेत तप्यते च तथा तपः

ഹേ പതിവ്രതേ, അവൾ തന്റെ സ്വരൂപസാഫല്യം നേടാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. നിങ്ങളുടെ ആജ്ഞയാൽ അനുമതി ലഭിച്ചാൽ, അവൾ അതുപോലെ തന്നെ നിശ്ചയമായി തപസ്സ് ചെയ്യും.

Verse 15

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा च ततस्सख्यौ तूष्णीमास्तां मुनीश्वर । नांगीचकार मेना सा तद्वाक्यं खिन्नमानसा

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ മുനീശ്വരാ! ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം ആ രണ്ടു സഖിമാർ മൗനമായി നിന്നു. എന്നാൽ മനസ്സു വിഷണ്ണയായ മേന ആ വാക്കുകൾ അംഗീകരിച്ചില്ല.

Verse 16

ततस्सा पार्वती प्राह स्वयमेवाथ मातरम् । करौ बद्ध्वा विनीतात्मा स्मृत्वा शिवपदांबुजम्

അപ്പോൾ പാർവതി സ്വയം തന്റെ മാതാവിനോട് പറഞ്ഞു. കൈകൾ കൂപ്പി, വിനീതമായ മനസ്സോടെ, ശ്രീശിവന്റെ പാദപദ്മങ്ങൾ സ്മരിച്ച് അവൾ സംസാരിച്ചു.

Verse 17

पार्वत्युवाच । मातस्तप्तुं गमिष्यामि प्रातः प्राप्तुं महेश्वरम् । अनुजानीहि मां गंतुं तपसेऽद्य तपोवनम्

പാർവതി പറഞ്ഞു—അമ്മേ, ഞാൻ തപസ്സിനായി പോകുന്നു; പ്രഭാതത്തിൽ മഹേശ്വരനെ പ്രാപിക്കട്ടെ. ഇന്ന് തപോവനത്തിലേക്ക് പോകാൻ എനിക്ക് അനുമതി തരൂ।

Verse 18

ब्रह्मोवाच । इत्याकर्ण्य वचः पुत्र्या मेना दुःख मुपागता । सोपाहूय तदा पुत्रीमुवाच विकला सती

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—മകളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട് മേന ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങി. പിന്നെ മകളെ അടുത്തേക്ക് വിളിച്ച്, വിറയുന്ന സതി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു।

Verse 19

मेनोवाच । दुःखितासि शिवे पुत्री तपस्तप्तुं पुरा यदि । तपश्चर गृहेऽद्य त्वं न बहिर्गच्छ पार्वति

മേന പറഞ്ഞു—ശിവേ മകളേ, നീ ദുഃഖിതയായി മുമ്പേ തപസ്സിന് നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഇന്ന് വീട്ടിൽ തന്നേ തപസ്സു ചെയ്യുക; പുറത്തേക്ക് പോകരുത്, പാർവതി।

Verse 20

कुत्र यासि तपः कर्तुं देवास्संति गृहे मम । तीर्थानि च समस्तानि क्षेत्राणि विविधानि च

നീ തപസ്സിനായി എവിടേക്കാണ് പോകുന്നത്? എന്റെ ഭവനത്തിൽ തന്നെ ദേവന്മാർ സന്നിഹിതരാണ്; അവിടെയേ എല്ലാ തീർത്ഥങ്ങളും വിവിധ ക്ഷേത്രങ്ങളും ഉള്ളൂ.

Verse 21

कर्तव्यो न हठः पुत्रि गंतव्यं न बहिः क्वचित् । साधितं किं त्वया पूर्वं पुनः किं साधयिष्यसि

മകളേ, ഹഠം പിടിക്കരുത്; പുറത്തേക്ക് എവിടെയും പോകേണ്ട. മുമ്പ് നീ എന്ത് സാധിച്ചു? ഇനി വീണ്ടും എന്ത് സാധിക്കുമെന്നു കരുതുന്നു?

Verse 22

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसं तृतीये पार्वती पार्वतीतपोव नाम द्वाविंशोऽध्यायः

ഇങ്ങനെ ശ്രീശിവമഹാപുരാണത്തിന്റെ രണ്ടാം പുസ്തകത്തിലെ രുദ്രസംഹിതയുടെ മൂന്നാം ഭാഗമായ പാർവതീഖണ്ഡത്തിൽ ‘പാർവതീതപോവനം’ എന്ന ഇരുപത്തിരണ്ടാം അധ്യായം സമാപിച്ചു.

Verse 23

स्त्रीणां तपोवनगतिर्न श्रुता कामनार्थिनी । तस्मात्त्वं पुत्रि मा कार्षीस्तपोर्थं गमनं प्रति

കാമനയാൽ പ്രേരിതയായ കന്യക തപോവനത്തിലേക്ക് പോകുന്നു എന്ന് കേട്ടിട്ടില്ല. അതിനാൽ മകളേ, തപസ്സിനായി പോകാനുള്ള മനസ്സുറപ്പ് ചെയ്യരുത്.

Verse 24

ब्रह्मोवाच । इत्येवं बहुधा पुत्री तन्मात्रा विनवारिता । संवेदे न सुखं किंचिद्विनाराध्य महेश्वरम्

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഇങ്ങനെ അമ്മ പലവിധത്തിൽ മകളെ തടഞ്ഞു, വിനയത്തോടെ അപേക്ഷിക്കുകയും ചെയ്തു. എങ്കിലും മഹേശ്വരനെ ആരാധിക്കാതെ അവൾക്ക് അല്പവും സുഖം അനുഭവമായില്ല.

Verse 25

तपोनिषिद्धा तपसे वनं गंतुं च मेनया । हेतुना तेन सोमेति नाम प्राप शिवा तदा

മേന ശിവയെ തപസ്സിനായി വനത്തിലേക്ക് പോകുന്നതിൽ നിന്ന് വിലക്കി. അതേ കാരണത്താൽ അന്നേ സമയം ശിവയ്ക്ക് ‘സോമാ’ എന്ന നാമം ലഭിച്ചു.

Verse 26

अथ तां दुखितां ज्ञात्वा मेना शैलप्रिया शिवाम् । निदेशं सा ददौ तस्याः पार्वत्यास्तपसे मुने

അപ്പോൾ പർവ്വതപ്രിയയായ ശിവാ (പാർവതി) ദുഃഖിതയാണെന്ന് അറിഞ്ഞ്, ഹേ മുനേ, മേന പാർവതിക്ക് ശിവപ്രാപ്തിക്കായി തപസ് അനുഷ്ഠിക്കുവാൻ ഉപദേശം നൽകി.

Verse 27

मातुराज्ञां च संप्राप्य सुव्रता मुनिसत्तम । ततः स्वांते सुखं लेभे पार्वती स्मृतशंकरा

മാതാവിന്റെ അനുമതി ലഭിച്ച ശേഷം, ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ, സുവ്രതയായ പാർവതി—ഹൃദയത്തിൽ ശങ്കരനെ സ്മരിച്ചുകൊണ്ട്—പിന്നീട് തന്റെ അന്തഃകരണത്തിൽ പരമസുഖവും സമാധാനവും പ്രാപിച്ചു।

Verse 28

मातरं पितरं साथ प्रणिपत्य मुदा शिवा । सखीभ्यां च शिवं स्मृत्वा तपस्तप्तुं समुद्गता

ആനന്ദത്തോടെ ശിവാ (പാർവതി) മാതാപിതാക്കൾക്ക് പ്രണാമം ചെയ്തു; പിന്നെ രണ്ടു സഖികളോടൊപ്പം, ഭഗവാൻ ശിവനെ സ്മരിച്ചുകൊണ്ട്, തപസ്സിനായി പുറപ്പെട്ടു।

Verse 29

हित्वा मतान्यनेकानि वस्त्राणि विविधानि च । वल्कलानि धृतान्याशु मौंजीं बद्ध्वा तु शोभनाम्

അനേകം അഭിപ്രായങ്ങളും വിവിധ വസ്ത്രങ്ങളും ഉപേക്ഷിച്ച് അവൾ വേഗത്തിൽ വൽക്കലം ധരിച്ചു; വ്രതശോഭയ്ക്കായി മനോഹരമായ മൗഞ്ജിയും കെട്ടി.

Verse 30

हित्वा हारं तथा चर्म्म मृगस्य परमं धृतम् । जगाम तपसे तत्र गंगावतरणं प्रति

ഹാരം ഉപേക്ഷിച്ച് ഉത്തമമായ മൃഗചർമ്മം ധരിച്ചു, ഗംഗാവതരണം സിദ്ധിപ്പിക്കുവാൻ തപസ്സിനായി അവൻ അവിടെ പോയി.

Verse 31

शंभुना कुर्वता ध्यानं यत्र दग्धो मनोभवः । गंगावतरणो नाम प्रस्थो हिमवतस्स च

ഹിമവതിലെ ആ പീഠഭൂമി ‘ഗംഗാവതരണം’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധം—ശംഭു ധ്യാനത്തിൽ ലീനനായിരിക്കെ മനോഭവൻ (കാമൻ) ദഹിക്കപ്പെട്ടു.

Verse 32

हरशून्योऽथ ददृशे स प्रस्थो हिमभूभृतः । काल्या तत्रेत्य भोस्तात पार्वत्या जगदम्बया

അപ്പോൾ ഹിമഗിരിയുടെ ആ പ്രസ്ഥം ഹരൻ (ശിവൻ) ഇല്ലാത്തതായി ദൃശ്യമായി. അവിടെ കാളിക പറഞ്ഞു—“ഹേ പ്രിയേ, ഇവിടെ ഇങ്ങനെ തന്നേ”; ജഗദംബയായ പാർവതി ആ അവസ്ഥ കണ്ടു മറുപടി പറഞ്ഞു.

Verse 33

यत्र स्थित्वा पुरा शंभुस्तप्तवान्दुस्तरं तपः । तत्र क्षणं तु सा स्थित्वा बभूव विरहार्दिता

ശംഭു മുമ്പ് ദുഷ്കരമായ തപസ്സു ചെയ്ത അതേ സ്ഥലത്ത് അവൾ ക്ഷണമാത്രം നിന്നതോടെ, ഉടൻ തന്നെ വിരഹവേദനയിൽ പീഡിതയായി.

Verse 34

हा हरेति शिवा तत्र रुदन्ती सा गिरेस्सुता । विललापातिदुःखार्ता चिन्ताशोकसमन्विता

അവിടെ ഗിരിസുതയായ ശിവാ ‘ഹാ ഹരി!’ എന്നു വിളിച്ചുകൊണ്ട് കരയാൻ തുടങ്ങി. അത്യന്തദുഃഖത്തിൽ പീഡിതയായി, ചിന്തയും ശോകവും നിറഞ്ഞ് അവൾ വിലപിച്ചു.

Verse 35

ततश्चिरेण सा मोहं धैर्य्या त्संस्तभ्य पार्वती । नियमायाऽभवत्तत्र दीक्षिता हिमवत्सुता

പിന്നീട് ഏറെ സമയത്തിനു ശേഷം പാർവതി ധൈര്യത്തോടെ തന്റെ മോഹം അടക്കി. അവിടെ ഹിമവാന്റെ പുത്രി നിയമാനുഷ്ഠാനത്തിനായി ദീക്ഷിതയായി, ശിവസാധനയുടെ വ്രതങ്ങളിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 36

तपश्चकार सा तत्र शृंगितीर्थे महोत्तमे । गौरीशिखर नामासीत्तत्तपःकरणाद्धि तत्

അവിടെ പരമപവിത്രമായ ശൃംഗീ-തീർത്ഥത്തിൽ അവൾ തപസ്സു ചെയ്തു. ആ തപസ്സിന്റെ ഫലമായി ആ ശിഖരം “ഗൗരീ-ശിഖരം” എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധമായി.

Verse 37

सुंदराश्च द्रुमास्तत्र पवित्राश्शिवया मुने । आरोपिताः परीक्षार्थं तपसः फलभागिनः

മുനേ, അവിടെ ശിവാ (പാർവതി) പരീക്ഷാർത്ഥമായി മനോഹരവും പവിത്രവുമായ വൃക്ഷങ്ങൾ നട്ടു; അവൾ ചെയ്ത തപസ്സിന്റെ ഫലത്തിൽ അവയും പങ്കാളികളായി.

Verse 38

भूभिशुद्धिं ततः कृत्वा वेदीं निर्माय सुन्दरी । तथा तपस्समारब्धं मुनीनामपि दुष्करम्

പിന്നീട് ആ സുന്ദരി ദേവി ഭൂമി ശുദ്ധീകരിച്ച് വേദി നിർമ്മിച്ചു; മുനിമാർക്കും ദുഷ്കരമായ തപസ്സു അവൾ ആരംഭിച്ചു.

Verse 39

विगृह्य मनसा सर्वाणींद्रियाणि सहाशु सा । समुपस्थानिके तत्र चकार परमं तपः

മനസ്സുകൊണ്ട് എല്ലാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെയും ദൃഢമായി നിയന്ത്രിച്ച്, അവൾ വേഗത്തിൽ ആ പുണ്യ ഉപാസനാസ്ഥലത്തിലേക്ക് ചെന്നു അവിടെ പരമ തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ചു।

Verse 40

ग्रीष्मे च परितो वह्निं प्रज्वलंतं दिवानिशम् । कृत्वा तस्थौ च तन्मध्ये सततं जपती मनुम

ഗ്രീഷ്മത്തിൽ അവൾ ചുറ്റും പകലും രാത്രിയും ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നി കൊളുത്തി; അതിന്റെ നടുവിൽ നിന്നുകൊണ്ട് അവൾ നിരന്തരം പുണ്യമന്ത്രം ജപിച്ചു।

Verse 41

सततं चैव वर्षासु स्थंडिले सुस्थिरासना । शिलापृष्ठे च संसिक्ता बभूव जलधारया

മഴക്കാലത്തിലും അവൾ നിരന്തരം വെറും നിലത്ത് അചഞ്ചലാസനത്തോടെ ഇരുന്നു; പാറമേൽ പോലും ജലധാരകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും നനച്ചിട്ടും അവൾ തപസ്സിൽ നിന്ന് കുലുങ്ങിയില്ല।

Verse 42

शीते जलांतरे शश्वत्तस्थौ सा भक्तितत्परा । अनाहारातपत्तत्र नीहारे निशासु च

കഠിനശീതത്തിൽ അവൾ ജലത്തിനിടയിൽ നിരന്തരം നിന്നു, ഭക്തിയിൽ പൂർണ്ണമായി ലീനയായി. അവിടെ അവൾ നിരാഹാരതപം ചെയ്തു, രാത്രിയിലെ മഞ്ഞുമൂടലും സഹിച്ചു.

Verse 43

एवं तपः प्रकुर्वाणा पंचाक्षरजपे रता । दध्यौ शिवं शिवा तत्र सर्वकामफलप्रदम्

ഇങ്ങനെ തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു പഞ്ചാക്ഷരമന്ത്രജപത്തിൽ രതയായി, ശിവാ (പാർവതി) അവിടെ സർവ്വ ധർമ്മസമ്മത ആഗ്രഹങ്ങളുടെ ഫലം നൽകുന്ന ഭഗവാൻ ശിവനെ ധ്യാനിച്ചു.

Verse 44

स्वारोपिताच्छुभान्वृक्षान्सखीभिस्सिंचती मुदा । प्रत्यहं सावकाशे सा तत्रातिथ्यमकल्पयत्

അവൾ തന്നെ നട്ട മംഗളവൃക്ഷങ്ങളെ സഖികളോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ നനച്ചു; ദിവസേന ഒഴിവുകിട്ടുമ്പോൾ അവിടെ അതിഥിസത്കാരം ഒരുക്കുകയും ചെയ്തു।

Verse 45

वातश्चैव तथा शीतवृष्टिश्च विविधा तथा । दुस्सहोऽपि तथा घर्म्मस्तया सेहे सुचित्तया

അവിടെ കഠിനമായ കാറ്റും, പലവിധ ശീതമഴയും ഉണ്ടായിരുന്നു; സഹിക്കാനാകാത്ത ചൂടും—അവൾ ശുദ്ധവും സ്ഥിരവുമായ മനസ്സോടെ സഹിച്ചു।

Verse 46

दुःखं च विविधं तत्र गणितं न तयागतम् । केवलं मन आधाय शिवे सासीत्स्थिता मुने

അവിടെ പലവിധ ദുഃഖങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നുവെങ്കിലും അവൾ അവയെ കണക്കിലെടുത്തില്ല. ഹേ മുനേ! ശിവനിൽ മാത്രം മനസ്സുറപ്പിച്ച് അവൾ അചഞ്ചലയായി നിലകൊണ്ടു।

Verse 47

प्रथमं फलभोगेन द्वितीयं पर्णभोजनैः । तपः प्रकुर्वती देवी क्रमान्निन्येऽमिताः समाः

ആദ്യം ദേവി ഫലങ്ങൾ ഭുജിച്ച് ജീവിച്ചു; രണ്ടാം ഘട്ടത്തിൽ ഇലകളെ മാത്രം ആഹാരമാക്കി. ഇങ്ങനെ ക്രമമായി തപസ്സ് അനുഷ്ഠിച്ച ദേവി പാർവതി ശിവപ്രാപ്തിക്കായി നിയമബദ്ധമായി അളവറ്റ വർഷങ്ങൾ കടുത്ത തപം ചെയ്തു.

Verse 48

ततः पर्णान्यपि शिवा निरस्य हिमवत्सुता । निराहाराभवद्देवी तपश्चरणसंरता

അതിനുശേഷം ഹിമവാന്റെ പുത്രിയായ ശിവാ ഇലകളെയും ആഹാരമായി ഉപേക്ഷിച്ചു. ദേവി പൂർണ്ണ നിരാഹാരിണിയായി തപശ്ചരണത്തിൽ അചഞ്ചലമായി ലീനയായി, ശിവപ്രാപ്തിയിൽ ഏകനിഷ്ഠയായി നിന്നു.

Verse 49

आहारे त्यक्तपर्णाभूद्यस्माद्धिमवतः सुतः । तेन देवैरपर्णेति कथिता नामतः शिवा

ഹിമവാന്റെ പുത്രി തപസ്സിൽ ആഹാരമായി ഇലകളെയും ഉപേക്ഷിച്ചു; അതുകൊണ്ട് ദേവന്മാർ ശിവാ (പാർവതി)യെ ‘അപർണാ’ എന്ന നാമത്തിൽ വിളിച്ചു.

Verse 50

एका पादस्थिता सासीच्छिवं संस्मृत्य पार्वती । पंचाक्षरं जपंती च मनुं तेपे तपो महत्

ഒരു കാലിൽ നിലകൊണ്ട് പാർവതി ശിവസ്മരണയിൽ ലീനയായി. പഞ്ചാക്ഷരി മന്ത്രം ജപിച്ചുകൊണ്ട് അവൾ മഹത്തായ തപസ്സു ചെയ്തു.

Verse 51

चीरवल्कलसंवीता जटासंघातधारिणी । शिवचिंतनसंसक्ता जिगाय तपसा मुनीम्

ചീർ-വൽക്കലം ധരിച്ച്, ജടകളുടെ ഘനസമൂഹം വഹിച്ച്, ശിവചിന്തനത്തിൽ മുഴുകി, തപോബലത്താൽ അവൾ മുനി-സ്ത്രീയെയും അതിക്രമിച്ചു.

Verse 52

एवं तस्यास्तपस्यन्त्या चिंतयंत्या महेश्वरम् । त्रीणि वर्ष सहस्राणि जग्मुः काल्यास्तपोवने

ഇങ്ങനെ അവൾ തപസ്സു തുടരുകയും മഹേശ്വരനെ ധ്യാനിക്കുകയും ചെയ്തിരിക്കെ, കാളിയുടെ തപോവനത്തിൽ മൂവായിരം വർഷങ്ങൾ കടന്നു പോയി.

Verse 53

षष्टिवर्षसहस्राणि यत्र तेपे तपो हरः । तत्र क्षणमथोषित्वा चिंतयामास सा शिवा

ഹരൻ അറുപതിനായിരം വർഷം തപസ്സു ചെയ്ത സ്ഥലത്ത് ശിവാ (പാർവതി) ക്ഷണനേരം താമസിച്ചു; പിന്നെ അവൾ ഗാഢധ്യാനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.

Verse 54

नियमस्थां महादेव किं मां जानासि नाधुना । येनाहं सुचिरं तेन नानुयाता तवोरता

പാർവതി പറഞ്ഞു—ഹേ മഹാദേവാ, നിയമനിഷ്ഠയിൽ നിലകൊള്ളുന്ന എന്നെ ഇപ്പോഴും തിരിച്ചറിയുന്നില്ലേ? ഞാൻ ദീർഘകാലം തപസ്സു ചെയ്ത അതേ ദൃഢനിശ്ചയത്താൽ, നിനക്കുള്ള ഭക്തിവ്രതത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ ഒരിക്കലും വിട്ടുമാറിയിട്ടില്ല.

Verse 55

लोके वेदे च गिरिशो मुनिभिर्गीयते सदा । शंकरस्य हि सर्वज्ञस्सर्वात्मा सर्वदर्शनः

ലോകത്തിലും വേദങ്ങളിലും ഗിരീശനെ മുനിമാർ സദാ പാടുന്നു; കാരണം ശങ്കരൻ തന്നെയാണ് സർവ്വജ്ഞൻ—അവൻ എല്ലാവരിലും ഉള്ള അന്തരാത്മാവും സർവ്വദർശിയും ആകുന്നു.

Verse 56

सर्वभूतिप्रदो देवस्सर्वभावानुभावनः । भक्ताभीष्टप्रदो नित्यं सर्वक्लेशनिवारणः

ആ ദേവൻ സർവ്വസമ്പത്തും നൽകുന്നവൻ, സർവ്വഭാവങ്ങളെയും പരിപാകത്തിലേക്കെത്തിക്കുന്നവൻ; അവൻ നിത്യമായി ഭക്തരുടെ അഭീഷ്ടം നൽകുകയും എല്ലാ ക്ലേശങ്ങളും നീക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 57

सर्वकामान्परित्यज्य यदि चाहं वृषध्वजे । अनुरक्ता तदा सोत्र संप्रसीदतु शंकरः

ഹേ വൃഷധ്വജ മഹാദേവാ! ഞാൻ സർവ്വകാമനകളും ഉപേക്ഷിച്ച് സത്യഭക്തിയോടെ നിനക്കു അനുരക്തയായിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഇവിടെ തന്നേ ശങ്കരൻ എനിക്കു പ്രസാദിക്കട്ടെ.

Verse 58

यदि नारद तत्रोक्तमंत्रो जप्तश्शराक्षरः । सुभक्त्या विधिना नित्यं संप्रसीदतु शंकरः

ഹേ നാരദാ! അവിടെ ഉപദേശിച്ച മന്ത്രം അക്ഷരാക്ഷരമായി വിധിപൂർവ്വം സുദ്ഭക്തിയോടെ നിത്യമായി ജപിച്ചാൽ ശങ്കരൻ പൂർണ്ണമായി പ്രസന്നനാകും.

Verse 59

यदि भक्त्या शिवस्याहं निर्विकारा यथोदितम् । सर्वेश्वरस्य चात्यंतं संप्रसीदतु शंकरः

ശിവഭക്തിയാൽ ഞാൻ യഥോചിതമായി നിർവികാരയായി മാറിയിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, സർവേശ്വരനായ ശങ്കരൻ എനിക്കു അത്യന്തം പ്രസന്നനായി കൃപചെയ്യട്ടെ।

Verse 60

एवं चिंतयती नित्यं तेपे सा सुचिरं तपः । अधोमुखी निर्विकारा जटावल्कलधारिणी

ഇങ്ങനെ നിത്യവും ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട് അവൾ ദീർഘകാലം തപസ്സു ചെയ്തു—അധോമുഖിയായി, നിർവികാരയായി, ജടയും വൽക്കലവസ്ത്രവും ധരിച്ച്।

Verse 61

तथा तया तपस्तप्तं मुनीनामपि दुष्करम् । स्मृत्वा च पुरुषास्तत्र परमं विस्मयं गताः

അവൾ അങ്ങനെ തപസ്സു ചെയ്തു; അത് മുനിമാർക്കും ദുഷ്കരമായിരുന്നു. ആ തപസ്സിനെ ഓർത്തപ്പോൾ അവിടെയുള്ളവർ പരമ വിസ്മയത്തിലായി।

Verse 62

तत्तपोदर्शनार्थं हि समाजग्मुश्च तेऽखिलाः । धन्यान्निजान्मन्यमाना जगदुश्चेति सम्मताः

ആ തപസ്സിന്റെ ദർശനാർത്ഥം അവർ എല്ലാവരും അവിടെ ഒന്നിച്ചു കൂടി. തങ്ങളുടെ ജനങ്ങളെ ധന്യരെന്ന് കരുതി, ഉറച്ച വിശ്വാസത്തോടെ ലോകത്തോട് അതു പ്രസ്താവിച്ചു.

Verse 63

महतां धर्म्मवृद्धेषु गमनं श्रेय उच्यते । प्रमाणं तपसो नास्ति मान्यो धर्म्मस्सदा बुधैः

ധർമ്മത്തിൽ വളർന്ന മഹാത്മാക്കളെ സമീപിക്കുന്നത് ശ്രേയസ്കരമെന്ന് പറയുന്നു. തപസ്സിന് സ്ഥിരമായ അളവില്ല; അതുകൊണ്ട് ജ്ഞാനികൾ എപ്പോഴും ധർമ്മത്തെ ആദരിക്കുന്നു.

Verse 64

श्रुत्वा दृष्ट्वा तपोऽस्यास्तु किमन्यैः क्रियते तपः । अस्मात्तपोऽधिकं लोके न भूतं न भविष्यति

അവളുടെ തപസ്സിനെ കേട്ടും കണ്ടും കഴിഞ്ഞാൽ, മറ്റുള്ളവർ തപസ്സു ചെയ്യേണ്ടതെന്ത്? ഈ ലോകത്തിൽ ഇതിലധികം തപസ്സു ഉണ്ടായിട്ടില്ല; ഇനി ഉണ്ടാകുകയും ഇല്ല।

Verse 65

जल्पंत इति ते सर्वे सुप्रशस्य शिवातपः । जग्मुः स्वं धाम मुदिताः कठिनांगाश्च ये ह्यपि

ഇങ്ങനെ പരസ്പരം സംസാരിച്ചുകൊണ്ട് അവർ എല്ലാവരും ശിവാർത്ഥം ചെയ്ത ആ തപസ്സിനെ അത്യന്തം പ്രശംസിച്ചു. ആനന്ദത്തോടെ തങ്ങളുടെ തങ്ങളുടെ ധാമങ്ങളിലേക്കു പോയി—കഠിനവ്രതം മൂലം ശരീരം കഠിനമായവരും പോലും।

Verse 66

अन्यच्छृणु महर्षे त्वं प्रभावं तपसोऽधुना । पार्वत्या जगदम्बायाः पराश्चर्य्यकरं महत्

മഹർഷേ, ഇപ്പോൾ തപസ്സിന്റെ പ്രഭാവം കൂടി കേൾക്കുക. ജഗദംബയായ പാർവതിയുടെ കാര്യത്തിൽ അത് അതിമഹത്തും പരമാശ്ചര്യകരവുമായിരുന്നു।

Verse 67

तदाश्रमगता ये च स्वभावेन विरोधिनः । तेप्यासंस्तत्प्रभावेण विरोधरहि तास्तदा

ആ ആശ്രമത്തിലേക്ക് വന്നവർ—സ്വഭാവത്തിൽ വിരോധികളായിരുന്നാലും—ആ പുണ്യപ്രഭാവം മൂലം അന്നേരം വിരോധരഹിതരായി മാറി।

Verse 68

सिंहा गावश्च सततं रागादिदोषसंयुताः । तन्महिम्ना च ते तत्र नाबाधंत परस्परम्

സിംഹങ്ങളും പശുക്കളും—എപ്പോഴും രാഗാദി ദോഷങ്ങളോടുകൂടിയവയായിരുന്നാലും—ആ മഹിമയുടെ ശക്തിയാൽ അവിടെ പരസ്പരം ഉപദ്രവിച്ചില്ല।

Verse 69

अथान्ये च मुनिश्रेष्ठ मार्ज्जारा मूषकादयः । निसर्गाद्वैरिणो यत्र विक्रियंते स्म न क्वचित्

ഹേ മുനിശ്രേഷ്ഠാ! അവിടെ പൂച്ച, എലി മുതലായ മറ്റു ജീവികളും സ്വഭാവത്തിൽ ശത്രുക്കളായിരുന്നിട്ടും, ആ സ്ഥലത്ത് ഒരിക്കലും വൈരമോ ഹാനികരമായ പെരുമാറ്റമോ പ്രകടിപ്പിച്ചില്ല।

Verse 70

वृक्षाश्च सफलास्तत्र तृणानि विविधानि च । पुष्पाणि च विचित्राणि तत्रासन्मुनिसत्तम

ഹേ മുനിസത്തമാ! അവിടെ ഫലഭാരമുള്ള വൃക്ഷങ്ങളും, പലവിധ തൃണങ്ങളും, അതുപോലെ വിചിത്രവർണ്ണങ്ങളായ അത്ഭുത പുഷ്പങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു।

Verse 71

तद्वनं च तदा सर्वं कैलासेनोपमान्वितम् । जातं च तपस्तस्यास्सिद्धिरूपमभूत्तदा

അപ്പോൾ ആ സമസ്ത വനവും കൈലാസത്തോട് ഉപമിക്കാവുന്നതായി മാറി; അതേ സമയത്ത് അവളുടെ തപസ്സിന്റെ ഫലം, തപസ്സിനെ പരിപൂർണ്ണമാക്കുന്ന കൃപയാൽ, ‘സിദ്ധി’യായി പ്രകടമായി।