गणेशविवाहोत्सवः तथा सिद्धि-बुद्धि-सन्तानवर्णनम् | Gaṇeśa’s Wedding Festival and the Progeny of Siddhi & Buddhi

Verse 1

ब्रह्मोवाच । एतस्मिन्नंतरे तत्र विश्वरूपः प्रजापतिः । तदुद्योगं संविचार्य सुखमाप प्रसन्नधीः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—അതിനിടയിൽ അവിടെ പ്രജാപതി വിശ്വരൂപൻ ആ ഉദ്യമത്തെ സമ്യകായി ആലോചിച്ചു. പ്രസന്നബുദ്ധിയോടെ സുഖവും ശാന്തിയും പ്രാപിച്ചു.

Verse 2

विश्वरूपप्रजेशस्य दिव्यरूपे सुते उभे । सिद्धिबुद्धिरिति ख्याते शुभे सर्वांगशोभने

പ്രജാപതി വിശ്വരൂപനു ദിവ്യരൂപമുള്ള രണ്ടു പുത്രിമാർ ജനിച്ചു. അവർ ‘സിദ്ധി’ ‘ബുദ്ധി’ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധർ—ഇരുവരും ശുഭമയരും സർവ്വാംഗശോഭിതരും.

Verse 3

ताभ्यां चैव गणेशस्य गिरिजा शंकरः प्रभू । महोत्सवं विवाहं च कारयामासतुर्मुदा

അപ്പോൾ അവരുടെ കൂടെ ഗിരിജയും പ്രഭു ശങ്കരനും ആനന്ദത്തോടെ ഗണേശന്റെ മഹോത്സവവും വിവാഹകർമ്മവും—ഇരണ്ടും—നടത്തിച്ചു.

Verse 4

समाप्तोयं रुद्रसंहितान्तर्गतः कुमारखण्डश्चतुर्थः

ഇങ്ങനെ രുദ്രസംഹിതയിൽ ഉൾപ്പെട്ട നാലാം വിഭാഗമായ ‘കുമാരഖണ്ഡം’ സമാപ്തമായി.

Verse 5

तथा च विश्वकर्माऽसौ विवाहं कृतवांस्तथा । तथा च ऋषयो देवा लेभिरे परमां मुदम्

അപ്പോൾ വിശ്വകർമ്മാവും വിധിപൂർവ്വം വിവാഹകർമ്മം നിർവഹിച്ചു. തുടർന്ന് ഋഷിമാരും ദേവന്മാരും പരമാനന്ദം പ്രാപിച്ചു.

Verse 6

गणेशोपि तदा ताभ्यां सुखं चैवाप्तिचिंतकम् । प्राप्तवांश्च मुने तत्तु वर्णितुं नैव शक्यते

അപ്പോൾ ഗണേശനും അവരിരുവരാൽ, പ്രാപ്തിയുടെ ആശങ്ക അകറ്റുന്ന സുഖവും പൂർണ്ണതയും പ്രാപിച്ചു. ഹേ മുനേ, ആ അനുഭവം വാക്കുകളിൽ വിവരിക്കാൻ കഴിയില്ല.

Verse 7

कियता चैव कालेन गणेशस्य महात्मनः । द्वयोः पत्न्योश्च द्वौ दिव्यौ तस्य पुत्रौ बभूवतुः

കുറച്ച് കാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ മഹാത്മാവായ ഗണേശനു തന്റെ രണ്ടു ഭാര്യമാരിലൂടെ രണ്ടു ദിവ്യവും തേജസ്സുള്ള പുത്രന്മാർ ജനിച്ചു.

Verse 8

सिद्धेर्गणेशपत्न्यास्तु क्षेमनामा सुतोऽभवत् । बुद्धेर्लाभाभिधः पुत्रो ह्यासीत्परभशोभनः

ഗണേശഭഗവാന്റെ ഭാര്യയായ സിദ്ധിയിൽ നിന്ന് ‘ക്ഷേമ’ എന്ന പുത്രൻ ജനിച്ചു. ബുദ്ധിയിൽ നിന്ന് ‘ലാഭ’ എന്ന പുത്രനും ജനിച്ചു; രൂപവും സൗഭാഗ്യവും കൊണ്ട് അത്യന്തം ദീപ്തനായവൻ.

Verse 9

एवं सुखमचिंत्यं व भुंजाने हि गणेश्वरे । आजगाम द्वितीयश्च क्रांत्वा पृथ्वीं सुतस्तदा

ഇങ്ങനെ ഗണേശ്വരൻ ആ അചിന്ത്യസുഖം അനുഭവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, രണ്ടാമത്തെ പുത്രൻ ഭൂമിയെ പരിക്രമിച്ച് അവിടെ എത്തിച്ചേർന്നു.

Verse 10

तावश्च नारदेनैव प्राप्तो गेहे महात्मना । यथार्थं वच्मि नोऽसत्यं न छलेन न मत्सरात्

അപ്പോൾ മഹാത്മാവായ നാരദൻ അവരുടെ വീട്ടിൽ തന്നെ എത്തിച്ചേർന്നു. ഞാൻ പറയുന്നത് യാഥാർത്ഥ്യം—അസത്യമല്ല; വഞ്ചനയാലുമല്ല, അസൂയയാലുമല്ല.

Verse 11

पितृभ्यां तु कृतं यच्च शिवया शंकरेण ते । तन्न कुर्य्यात्परो लोके सत्यं सत्यं ब्रवीम्यहम्

നിങ്ങളുടെ മാതാപിതാക്കളായ ശിവനും ശങ്കരനും ചെയ്തതു പോലെ ലോകത്തിൽ മറ്റാരും ചെയ്യുകയില്ല. ഇത് സത്യം; സത്യമേ സത്യമെന്ന് ഞാൻ പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു.

Verse 12

निष्कास्य त्वां कुक्रमणं मिषमुत्पाद्य यत्नतः । गणेशस्य वरोकारि विवाहः परशोभनः

നിന്നെ പുറത്തേക്കയച്ച്, ദുഷ്ക്രമത്തിന് അവസരം വരാതിരിക്കാനായി, പരിശ്രമത്തോടെ ഒരു നിമിത്തം സൃഷ്ടിച്ചു. ഓ വരദാ! അപ്പോൾ ഗണേശന്റെ പരമ മംഗളകരവും അത്യന്തം ശോഭനവുമായ വിവാഹം നടത്തപ്പെട്ടു.

Verse 13

गणेशस्य कृतोद्वाहो लब्धवांस्स्त्रीद्वयं मुदा । विश्वरूपप्रजेशस्य कन्यारत्नं महोत्तमम्

ഇങ്ങനെ ഗണേശന്റെ വിവാഹം വിധിപൂർവ്വം സമ്പന്നമായി. ആനന്ദത്തോടെ അദ്ദേഹം രണ്ട് ഭാര്യമാരെ ലഭിച്ചു—വിശ്വരൂപ പ്രജാപതിയുടെ പരമോത്തമമായ രത്നസമാന പുത്രിമാർ.

Verse 14

पुत्रद्वयं ललाभासौ द्वयोः पत्न्योश्शुभांगयोः । सिद्धे क्षेमं तथा बुद्धेर्लाभं सर्वं सुखप्रदम्

അദ്ദേഹത്തിന് രണ്ട് ശുഭാംഗിനി ഭാര്യമാരിൽ നിന്ന് രണ്ട് പുത്രന്മാർ ലഭിച്ചു—സിദ്ധ, ക്ഷേമ, ബുദ്ധേർലാഭ; അവർ ക്ഷേമവും രക്ഷയും എല്ലാസുഖവും നൽകുന്നവർ.

Verse 15

पत्न्योर्द्वयोर्गणेशोऽसौ लब्ध्वा पुत्रद्वयं शुभम् । मातापित्रोर्मतेनैव सुखं भुंक्ते निरंतरम्

ആ ഗണേശൻ രണ്ട് ഭാര്യമാരിൽ നിന്ന് രണ്ട് ശുഭ പുത്രന്മാരെ ലഭിച്ച ശേഷം, മാതാപിതാക്കളുടെ ഉപദേശവും ഇച്ഛയും അനുസരിച്ച് നിരന്തരം സുഖം അനുഭവിക്കുന്നു.

Verse 16

भवता पृथिवी क्रांता ससमुद्रा सकानना । तच्छलाज्ञावशात्तात तस्य जातं फलं त्विदम्

പ്രിയ പുത്രാ! സമുദ്രങ്ങളും വനങ്ങളും സഹിതം ഭൂമിയെ നീ പര്യടനം ചെയ്തു; എന്നാൽ അത് ആ (ദിവ്യ) ആജ്ഞയും യുക്തിയും കൊണ്ടാണ് സംഭവിച്ചത്—ഇതാണ് അതിൽ നിന്നുയർന്ന ഫലം.

Verse 17

पितृभ्यां क्रियतास्मैवच्छलं तात विचार्यताम् । स्वस्वामिभ्यां विशेषेण ह्यन्यः किन्न करोति वै

അതുകൊണ്ട്, പുത്രാ! അവന്റെ മാതാപിതാക്കളിലൂടെ തന്നേ ഈ തന്ത്രം ആലോചിച്ച് നടപ്പാക്കുക—നന്നായി വിചാരിക്ക. സ്വന്തം സ്വാമിക്കും സ്വന്തം കാര്യമെന്നതിനും വേണ്ടി മറ്റൊരാൾ ചെയ്യാത്തത് എന്തുണ്ട്?

Verse 18

असम्यक्च कृतं ताभ्यां त्वत्पितृभ्यां हि कर्म ह । विचार्यतां त्वयाऽपीह मच्चित्ते न शुभं मतम्

നിശ്ചയമായും നിന്റെ മാതാപിതാക്കൾ ചെയ്ത കര്‍മ്മം ശരിയായ രീതിയിൽ നടന്നിട്ടില്ല. നീയും ഇവിടെ അതിനെ വിചാരിക്ക; എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ അത് ശുഭമായി തോന്നുന്നില്ല.

Verse 19

दद्याद्यदि गरं माता विक्रीणीयात्पिता यदि । राजा हरति सर्वस्वं कस्मै किं च ब्रवीतु वै

മാതാവ് വിഷം കൊടുത്താൽ, പിതാവ് സ്വന്തം മകനെ വിൽക്കുകയാണെങ്കിൽ, രാജാവ് സർവ്വസ്വവും കവർന്നാൽ—അപ്പോൾ ആരോടാണ്, എന്താണ്, സത്യത്തിൽ പറയാനോ അപേക്ഷിക്കാനോ കഴിയുക?

Verse 20

येनैवेदं कृतं स्याद्वै कर्मानर्थकरं परम् । शांतिकामस्सुधीस्तात तन्मुखं न विलोकयेत्

ഈ പരമാനർത്ഥകരമായ കര്‍മ്മം ചെയ്തവൻ ആരായാലും—പ്രിയനേ—ശാന്തി ആഗ്രഹിക്കുന്ന ബുദ്ധിമാൻ അവന്റെ മുഖത്തേക്കും നോക്കരുത്.

Verse 21

इति नीतिः श्रुतौ प्रोक्ता स्मृतौ शास्त्रेषु सर्वतः । निवेदिता च सा तेऽद्य यथेच्छसि तथा कुरु

ഇങ്ങനെ ആചാരനീതി ശ്രുതിയിൽ പ്രസ്താവിതമാണ്, സ്മൃതിയിലും സർവ്വശാസ്ത്രങ്ങളിലും എല്ലായിടത്തും പറയുന്നു. ഇന്ന് ഞാൻ അത് നിനക്കു അറിയിച്ചു; ഇനി നിനക്കിഷ്ടമുള്ളപോലെ ചെയ്യുക.

Verse 22

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा नारद त्वं तु महेश्वरमनोगतिः । तस्मै तथा कुमाराय वाक्यं मौनमुपागतः

ബ്രഹ്മാവ് പറഞ്ഞു—ഹേ നാരദാ! ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, മഹേശ്വരനിൽ ലീനമായ മനസ്സോടെ നീ ആ കുമാരനോട് പിന്നെ ഒരു വാക്കും ഉച്ചരിക്കാതെ മൗനത്തിലായി.

Verse 23

स्कन्दोऽपि पितरं नत्वा कोपाग्निज्वलितस्तदा । जगाम पर्वतं क्रौंचं पितृभ्यां वारितोऽपि सन्

സ്കന്ദനും പിതാവിനെ നമസ്കരിച്ചു; അപ്പോൾ കോപാഗ്നിയിൽ ജ്വലിച്ചു. മാതാപിതാക്കൾ ഇരുവരും തടഞ്ഞിട്ടും അവൻ ക്രൗഞ്ചപർവതത്തിലേക്ക് പോയി.

Verse 24

वारणे च कृते त्वद्य गम्यते च कथं त्वया । इत्येवं च निषिद्धोपि प्रोच्य नेति जगाम सः

“ഇന്ന് നിന്നെ തടഞ്ഞിട്ടും നീ എങ്ങനെ പോകുന്നു?” എന്ന് ഇങ്ങനെ വിലക്കിയിട്ടും, അവൻ “ഇല്ല” എന്നു പറഞ്ഞു പുറപ്പെട്ടു പോയി.

Verse 25

न स्थातव्यं मया तातौ क्षणमप्यत्र किंचन । यद्येवं कपटं प्रीतिमपहाय कृतं मयि

പ്രിയ പിതാക്കളേ! ഞാൻ ഇവിടെ ഒരു ക്ഷണമെങ്കിലും നില്ക്കരുത്. സത്യസ്നേഹം ഉപേക്ഷിച്ച് എന്നോടു ഇങ്ങനെ കപടം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, ഇവിടെ താമസിക്കുന്നത് യുക്തമല്ല.

Verse 26

एवमुक्त्वा गतस्तत्र मुने सोऽद्यापि वर्तते । दर्शनेनैव सर्वेषां लोकानां पापहारकः

ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഹേ മുനേ, അവൻ അവിടേക്ക് പോയി ഇന്നും അവിടെയേ വിരാജിക്കുന്നു; ദർശനമാത്രം കൊണ്ടുതന്നെ സർവ്വലോകങ്ങളിലെ ജനങ്ങളുടെ പാപം ഹരിക്കുന്നവൻ.

Verse 27

तद्दिनं हि समारभ्य कार्तिकेयस्य तस्य वै । शिवपुत्रस्य देवर्षे कुमारत्वं प्रतिष्ठितम्

ഹേ ദേവർഷേ! ആ ദിനം മുതൽ തന്നെ ആ കാർത്തികേയൻ—ശിവപുത്രൻ—‘കുമാര’ (നിത്യയൗവനം) എന്ന നിലയിൽ ദൃഢമായി പ്രതിഷ്ഠിതനായി.

Verse 28

तन्नाम शुभदं लोके प्रसिद्धं भुवनत्रये । सर्वपापहरं पुण्यं ब्रह्मचर्यप्रदं परम्

ആ നാമം ലോകത്തിൽ മംഗളപ്രദവും ത്രിഭുവനത്തിൽ പ്രസിദ്ധവുമാണ്; അത് പവിത്രം, പരമ പുണ്യകരം, സർവ്വപാപഹരം, ഉത്തമ ബ്രഹ്മചര്യം നൽകുന്നതുമാണ്.

Verse 29

कार्तिक्यां च सदा देवा ऋषयश्च सतीर्थकाः । दर्शनार्थं कुमारस्य गच्छंति च मुनीश्वराः

കാർത്തികീ അവസരത്തിൽ ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും—തീർത്ഥങ്ങളോടുകൂടി—എപ്പോഴും കുമാരൻ (സ്കന്ദൻ) ദർശനാർത്ഥം പോകുന്നു; മുനീശ്വരന്മാരും അവന്റെ ദർശനത്തിനായി പുറപ്പെടുന്നു.

Verse 30

कार्तिक्यां कृत्तिकासंगे कुर्याद्यः स्वामिदर्शनम् । तस्य पापं दहेत्सर्वं चित्तेप्सित फलं लभेत्

കാർത്തികീ കാലത്ത് കൃത്തികകളുടെ ശുഭസംഗമത്തിൽ ആരെങ്കിലും സ്വാമി (ശിവൻ) ദർശനം ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ, അവന്റെ സർവ്വപാപങ്ങളും ദഹിച്ച്, ഹൃദയം ആഗ്രഹിച്ച ഫലം ലഭിക്കും.

Verse 31

उमापि दुःखमापन्ना स्कन्दस्य विरहे सति । उवाच स्वामिनं दीना तत्र गच्छ मया प्रभो

സ്കന്ദന്റെ വിരഹത്തിൽ ഉമാദേവിയും ദുഃഖാകുലയായി. ദീനയായി അവൾ സ്വാമിയോട് പറഞ്ഞു— “പ്രഭോ, എനിക്കൊപ്പം അവിടെ പോകണമേ.”

Verse 32

तत्सुखार्थं स्वयं शंभुर्गतस्स्वांशेन पर्वते । मल्लिकार्जुननामासीज्ज्योतिर्लिङ्गं सुखावहम्

ആ ഭക്തന്റെ സുഖത്തിനായി ശംഭു സ്വയം തന്റെ അംശത്തോടുകൂടി ആ പർവ്വതത്തിലേക്ക് പോയി, അവിടെ അദ്ദേഹം സുഖദായകമായ 'മല്ലികാർജുനൻ' എന്ന ജ്യോതിർലിംഗമായി മാറി.

Verse 33

अद्यापि दृश्यते तत्र शिवया सहितश्शिवः । सर्वेषां निजभक्तानां कामपूरस्सतां गतिः

ഇന്നും അവിടെ ശിവാ (പാർവതി) സഹിതനായ ഭഗവാൻ ശിവൻ ദർശനമരുളുന്നു. അവൻ തന്റെ ഭക്തരുടെ എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്നവൻ; സദ്ജനങ്ങളുടെ പരമാശ്രയവും പരമഗതിയും ആകുന്നു.

Verse 34

तमागतं स विज्ञाय कुमारस्सशिवं शिवम् । स विरज्य ततोऽन्यत्र गंतुमासीत्समुत्सुकः

ശിവഗണങ്ങളോടുകൂടി ഭഗവാൻ ശിവൻ എത്തിയതായി അറിഞ്ഞ ദിവ്യ കുമാരൻ ഉള്ളിൽ എല്ലാറ്റിലും വിരക്തനായി, മറ്റൊരു സ്ഥലത്തേക്ക് പോകാൻ ഉത്സുകനായി ഒരുക്കപ്പെട്ടു.

Verse 35

देवैश्च मुनिभिश्चैव प्रार्थितस्सोपि दूरतः । योजनत्रयमुत्सृज्य स्थितः स्थाने च कार्तिकः

ദേവന്മാരും മുനിമാരും ദൂരത്തിൽ നിന്ന് അപേക്ഷിച്ചിട്ടും കാർത്തികേയൻ ദൂരത്തുതന്നെ നിന്നു. മൂന്ന് യോജന അകലം പാലിച്ച്, തന്റെ സ്ഥാനത്ത് ദൃഢമായി നിലകൊണ്ടു.

Verse 36

पुत्रस्नेहातुरौ तौ वै शिवौ पर्वणि पर्वणि । दर्शनार्थं कुमारस्य तस्य नारद गच्छतः

ഓ നാരദാ, പുത്രസ്നേഹത്തിൽ ആകുലരായ ആ രണ്ടുപേർ—ശിവനും (പാർവതിയും)—ഓരോ പുണ്യപർവ്വത്തിലും വീണ്ടും വീണ്ടും ആ കുമാരന്റെ ദർശനത്തിനായി പോകുമായിരുന്നു.

Verse 37

अमावास्यादिने शंभुः स्वयं गच्छति तत्र ह । पूर्णमासी दिने तत्र पार्वती गच्छति ध्रुवम्

അമാവാസി ദിനത്തിൽ ശംഭു സ്വയം തീർച്ചയായും അവിടെ പോകുന്നു; പൂർണ്ണിമ ദിനത്തിൽ പാർവതിയും ഉറപ്പായി അവിടെ പോകുന്നു.

Verse 38

यद्यत्तस्य च वृत्तांतं भवत्पृष्टं मुनीश्वर । कार्तिकस्य गणेशस्य परमं कथितं मया

ഹേ മുനീശ്വരാ, നിങ്ങൾ ചോദിച്ച അവന്റെ വൃത്താന്തമൊക്കെയും—കാർത്തികേയനും ഗണേശനും സംബന്ധിച്ച പരമവും സാരഭൂതവുമായ കഥ ഞാൻ നിങ്ങളോട് പറഞ്ഞു കഴിഞ്ഞു.

Verse 39

एतच्छ्रुत्वा नरो धीमान् सर्वपापैः प्रमुच्यते । शोभनां लभते कामानीप्सितान्सकलान्सदा

ഇത് ശ്രവിച്ച ബുദ്ധിമാൻ സർവ്വപാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാകുന്നു. അവൻ എപ്പോഴും മംഗളം പ്രാപിച്ച്, ആഗ്രഹിച്ച എല്ലാം നേടുന്നു.

Verse 40

यः पठेत्पाठयेद्वापि शृणुयाच्छ्रावयेत्तथा । सर्वान्कामानवाप्नोति नात्र कार्या विचारणा

ഇത് പാരായണം ചെയ്യുന്നവനും പാരായണം ചെയ്യിപ്പിക്കുന്നവനും, കേൾക്കുന്നവനും കേൾപ്പിക്കുന്നവനും—എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും പ്രാപിക്കുന്നു; ഇതിൽ സംശയം വേണ്ട.

Verse 41

ब्राह्मणो ब्रह्मवर्चस्वी क्षत्रियो विजयी भवेत् । वैश्यो धन समृद्धस्स्याच्छूद्रस्सत्समतामियात्

ഇവിടെ പ്രസ്താവിച്ച ശിവസംബന്ധ പുണ്യഫലത്താൽ ബ്രാഹ്മണൻ ബ്രഹ്മതേജസ്സാൽ ദീപ്തനാകും; ക്ഷത്രിയൻ വിജയിയാകും. വൈശ്യൻ ധനസമൃദ്ധി പ്രാപിക്കും; ശൂദ്രൻ സജ്ജനന്മാരോടൊപ്പമുള്ള മഹത്തായ സമത്വം കൈവരും.

Verse 42

रोगी रोगात्प्रमुच्येत भयान्मुच्येत भीतियुक् । भूतप्रेतादिबाधाभ्यः पीडितो न भवेन्नरः

രോഗി രോഗത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും; ഭയബാധിതൻ ഭയത്തിൽ നിന്ന് വിടുതൽ നേടും. ഭൂത-പ്രേതാദി ബാധകളാൽ പീഡിതനായ മനുഷ്യൻ പിന്നെ ദുഃഖിതനാകുകയില്ല.

Verse 43

एतदाख्यानमनघं यशस्यं सुखवर्द्धनम् । आयुष्यं स्वर्ग्यमतुलं पुत्रपौत्रादिकारकम्

ഈ നിർമലമായ പുണ്യാഖ്യാനം യശസ്സു നൽകുകയും സന്തോഷം വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ഇത് ആയുസ്സ് കൂട്ടി, അതുല്യമായ സ്വർഗ്ഗ്യപുണ്യം നൽകുകയും, പുത്ര-പൗത്രാദികളുടെ പ്രാപ്തിക്ക് കാരണമാകുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 44

अपवर्गप्रदं चापि शिवज्ञानप्रदं परम् । शिवाशिवप्रीतिकरं शिवभक्तिविवर्द्धनम्

ഇത് അപവർഗം (മോക്ഷം) നൽകുകയും പരമമായ ശിവജ്ഞാനം പ്രസാദിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ശിവനെയും അവനോടു ഭക്തിയുള്ള ശുഭജനങ്ങളെയും പ്രസന്നമാക്കുകയും ശിവഭക്തി വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

Verse 45

श्रवणीयं सदा भक्तैर्निःकामैश्च मुमुक्षुभिः । शिवाद्वैतप्रदं चैतत्सदाशिवमयं शिवम्

ഭക്തർ—നിഷ്കാമരും മുമുക്ഷുക്കളും—ഇത് എപ്പോഴും ശ്രവിക്കണം. കാരണം ഇത് ശിവാദ്വൈതബോധം നൽകുന്നു; ഇത് സ്വയം സദാശിവമയമായ, മംഗളകരമായ ശിവസ്വരൂപമാണ്.