आवरणपूजावर्णनम् (Āvaraṇa-pūjā-varṇanam) — Description of Enclosure/Layered Worship

Verse 1

ईश्वर उवाच । अत्रास्ति च महादेवि खल्वावरणपंचकम् । पंचावरणपूजान्तु प्रारभेत यथाक्रमम्

ഈശ്വരൻ അരുളിച്ചെയ്തു—ഹേ മഹാദേവി, ഇവിടെ തീർച്ചയായും പഞ്ചാവരണങ്ങളുടെ ക്രമവ്യവസ്ഥയുണ്ട്. അതിനാൽ പഞ്ചാവരണപൂജ യഥാക്രമം ആരംഭിക്കണം।

Verse 2

प्रथमम्पूजितौ यत्र तत्रैव क्रमशस्सुधीः । गन्धाद्यैरर्चयेत्पूर्वं देवौ हेरंबषण्मुखौ

ആദ്യം പൂജിക്കേണ്ടിടത്ത് തന്നേ ബുദ്ധിമാൻ ഭക്തൻ ക്രമമായി ഗന്ധാദികൾ അർപ്പിച്ച്, ആദ്യം രണ്ടു ദേവന്മാരായ ഹേരംബൻ (ഗണേശൻ)യും ഷൺമുഖൻ (കാർത്തികേയൻ)യും അർച്ചിക്കണം।

Verse 3

पंच ब्रह्माणि परितो वृत्ते सम्पूजयेत्क्रमात् । ईशानदेशे पूर्वे च दक्षिणे चोत्तरे तथा

വൃത്താകൃതിയിൽ ചുറ്റുമുള്ള പഞ്ചബ്രഹ്മതത്ത്വങ്ങളെ ക്രമമായി സമ്പൂജിക്കണം—ഈശാന (വടക്കുകിഴക്ക്) ദിക്കിലും, കൂടാതെ കിഴക്ക്, തെക്ക്, വടക്ക് ദിക്കുകളിലും।

Verse 4

पश्चिमे च ततस्तस्मिन्षडंगानि समर्चयेत । आग्नेये च तथैशाने नैरृते वायुदेशके

അതിനുശേഷം പടിഞ്ഞാറ് ദിക്കിൽ അവിടെ ഷഡംഗങ്ങളെ വിധിപൂർവ്വം സമർചിക്കണം. അതുപോലെ ആഗ്നേയ, ഈശാന, നൈഋത്യ, വായു ദിക്കുകളിലും തത്തത് സ്ഥാനങ്ങളിൽ അതേവിധം പൂജ നടത്തണം।

Verse 5

मध्ये नेत्रन्तद्वदस्त्रम्पूर्वादिपरितः क्रमात् । प्रथमावरणम्प्रोक्तं द्वितीयावरणं शृणु

മദ്ധ്യത്തിൽ ദിവ്യനേത്രം സ്ഥാപിച്ച്, അതുപോലെ കിഴക്കുദിശയിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് ക്രമമായി ചുറ്റും അസ്ത്ര-മന്ത്രം വിന്യസിക്കണം. ഇങ്ങനെ ആദ്യ ആവരണം പറഞ്ഞു; ഇനി രണ്ടാം ആവരണം കേൾക്കുക.

Verse 6

अनन्तम्पूर्वदिक्पत्रे सूक्ष्मन्दक्षिणतस्तथा । शिवोत्तमं पश्चिमत एकनेत्रन्तथोत्तरे

കിഴക്കോട്ടുള്ള ദളത്തിൽ അനന്തം; തെക്കുവശത്ത് സൂക്ഷ്മം. പടിഞ്ഞാറുവശത്ത് ശിവോത്തമം; വടക്കുവശത്ത് അതുപോലെ ഏകനേത്രം.

Verse 7

एकरुद्रन्तथैशाने त्रिमूर्तिं वह्निदिग्दले । श्रीकण्ठं नैरृते वायौ शिखण्डीशं समर्चयेत्

ഈശാന ദിശയിൽ ഏകരുദ്രനെ, അഗ്നിദിക്കിലെ ദളത്തിൽ ത്രിമൂർത്തിയെ, നൈഋത്യത്തിൽ ശ്രീകണ്ഠനെ, വായുദിശയിൽ ശിഖണ്ഡീശനെ ആരാധിക്കണം.

Verse 8

द्वितीयावरणे चैव पूज्यास्ते चक्रवर्तिनः । पूर्वद्वारस्य मध्ये तु वृषेशानम्प्रपूजयेत्

ദ്വിതീയ ആവരണത്തിൽ ആ ചക്രവർത്തിമാരെ വിധിപൂർവ്വം പൂജിക്കണം. പിന്നെ കിഴക്കൻ കവാടത്തിന്റെ മദ്ധ്യത്തിൽ ധർമ്മവൃഷഭാധിപനായ വൃഷേശാനൻ (ശിവൻ)നെ സമ്പൂജിക്കണം.

Verse 9

तद्दक्षिणे नन्दिनञ्च महाकालन्तदुत्तरे । भृंगीशन्दक्षिणद्वारपश्चिमे सम्प्रपूजयेत्

അതിന്റേ ദക്ഷിണഭാഗത്ത് നന്ദിയെ പൂജിക്കണം; അതിന്റെ ഉത്തരത്തിൽ മഹാകാലനെ. കൂടാതെ തെക്കൻ കവാടത്തിന്റെ പടിഞ്ഞാറ് ഭാഗത്ത് ഭൃംഗീശനെ വിധിപൂർവ്വം സമ്പൂജിക്കണം.

Verse 10

तत्पूर्वकोष्ठे गन्धाद्यैस्सम्प्रपूज्य विनायकम् । पश्चिमोत्तरकोष्ठे च वृषभन्दक्षिणे गुहम्

കിഴക്കേ കക്ഷിയിൽ ഗന്ധാദി ഉപചാരങ്ങളാൽ വിധിപൂർവ്വം വിനായകനെ പൂജിക്കണം. വടക്കുപടിഞ്ഞാറേ കക്ഷിയിൽ വൃഷഭൻ (നന്ദി)നെ, തെക്കേ കക്ഷിയിൽ ഗുഹൻ (സ്കന്ദ/കാർത്തികേയ)നെ പൂജിക്കണം.

Verse 11

उत्तरद्वारपूर्वे तु प्रदक्षिणविधानतः । नामाष्टकविधानेन पूजयेदुच्यते हि तत्

വടക്കേ വാതിലിന്റെ കിഴക്കുഭാഗത്ത്, പ്രദക്ഷിണാ-വിധിപ്രകാരം, നാമാഷ്ടക-വിധിയാൽ (ശിവനെ) പൂജിക്കണം എന്നു ഉപദേശിക്കുന്നു.

Verse 12

भवं शर्वं तथेशानं रुद्रम्पशुपतिम्पुनः । उग्रम्भीमम्महादेवन्तृतीयावरणन्त्विदम्

‘ഭവ’, ‘ശർവ’, ‘ഈശാന’, ‘രുദ്ര’ പിന്നെയും ‘പശുപതി’; ‘ഉഗ്ര’, ‘ഭീമ’, ‘മഹാദേവ’—ഇതാണ് പൂജയുടെ മൂന്നാം ആവരണം.

Verse 13

यो वेदादौ स्वर इति समावाह्य महेश्वरम् । पूजयेत्पूर्वदिग्भागे कमले कर्णिकोपरि

വേദത്തിന്റെ ആരംഭത്തിൽ ‘സ്വര’ എന്ന പവിത്രനാദത്തോടെ മഹേശ്വരനെ ആവാഹനം ചെയ്യുന്നവൻ, കിഴക്കുദിക്കിലെ ഭാഗത്ത് താമരയുടെ കർണികയുടെ മീതെ (അവനെ) പൂജിക്കണം.

Verse 14

ईश्वरम्पूर्वदिक्पत्रे विश्वेशन्दक्षिणे ततः । सौम्ये तु परमेशानं सर्वेशम्प श्चिमे यजेत्

കിഴക്കുദിക്കിലെ ദളത്തിൽ ഈശ്വരനെ പൂജിക്കണം; തുടർന്ന് തെക്കിൽ വിശ്വേശനെ; വടക്കിൽ പരമേശാനനെ, പടിഞ്ഞാറിൽ സർവേശനെ വിധിപൂർവ്വം അർച്ചിക്കണം।

Verse 15

दक्षिणे तु यजेद्रुद्रमावोराजानमित्यृचा । आवाह्य गन्धपुष्पाद्यैः कर्णिकायान्दलेषु च

ദക്ഷിണ ദിക്കിൽ ‘ആവോ രാജാനം’ എന്നു തുടങ്ങുന്ന ഋചയാൽ രുദ്രനെ പൂജിക്കണം. അവിടെ അവനെ ആവാഹനം ചെയ്ത് ഗന്ധം, പുഷ്പം മുതലായവ കർണികയിലും ദളങ്ങളിലും അർപ്പിക്കണം.

Verse 16

शिवः पूर्वे दक्षिणतो हर उत्तरतो मृडः । भवः पश्चिमदिक्पत्रे पूज्या एते यथाक्रमम्

കിഴക്കിൽ ശിവൻ, തെക്കിൽ ഹരൻ, വടക്കിൽ മൃഡൻ; പടിഞ്ഞാറുദിക്കിലേക്കുള്ള പത്രത്തിൽ ഭവൻ—ഇവരെ ഈ ക്രമത്തിൽ തന്നെ പൂജിക്കണം.

Verse 17

उत्तरे विष्णुमावाह्य गन्धपुष्पादिभिर्यजेत् । प्रतद्विष्णुरिति प्रोच्य कर्णिकायान्दलेषु च

വടക്കുദിക്കിൽ വിഷ്ണുവിനെ ആവാഹനം ചെയ്ത് ഗന്ധം, പുഷ്പം മുതലായവകൊണ്ട് പൂജിക്കണം. പൂജയ്ക്കിടെ ‘ഇതാ വിഷ്ണു’ എന്നു ഉച്ചരിച്ച് കർണികയിലും ദളങ്ങളിലും ആ ഭാവം സ്ഥാപിക്കണം.

Verse 18

वासुदेवम्पूर्वभागे दक्षिणे चानिरुद्धकम् । सौम्ये संकर्षणञ्चैव प्रद्युम्नम्पश्चिमे यजेत्

കിഴക്കുഭാഗത്ത് വാസുദേവനെയും, തെക്കിൽ അനിരുദ്ധനെയും, വടക്കിൽ സംകർഷണനെയും, പടിഞ്ഞാറിൽ പ്രദ്യുമ്നനെയും യഥാവിധി പൂജിക്കണം।

Verse 19

ब्रह्माणम्पश्चिमे पद्मे समावाह्य समर्चयेत् । हिरण्यगर्भः समवर्तत इति मंत्रेण मंत्रवित्

മന്ത്രവിദൻ പടിഞ്ഞാറുള്ള പദ്മപീഠത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിനെ ആവാഹനം ചെയ്ത് യഥാവിധി ആരാധിക്കണം; ‘ഹിരണ്യഗർഭഃ സമവർതത’ എന്ന മന്ത്രം ജപിച്ച് അർച്ചന ചെയ്യണം।

Verse 20

हिरण्यगर्भं पूर्वस्यां विराजन्दक्षिणे ततः । उत्तरे पुष्करञ्चैव कालम्पश्चिमतो यजेत्

കിഴക്കുദിക്കിൽ ഹിരണ്യഗർഭനെ പൂജിക്കണം; തുടർന്ന് തെക്കിൽ വിരാജനെ. വടക്കിൽ പുഷ്കരനെ, പടിഞ്ഞാറിൽ കാലനെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിക്കണം.

Verse 21

सर्वोर्द्ध्वपंक्तौ पूर्वादिप्रदक्षिणविधानतः । तत्तत्स्थानेषु संपूज्य लोकपालाननुक्रमात्

പിന്നീട് മുഴുവൻ മുകളിലെ നിരയിൽ—കിഴക്കിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച് വിധിപൂർവ്വം പ്രദക്ഷിണക്രമത്തിൽ—തത്തത് സ്ഥാനങ്ങളിൽ ലോകപാലന്മാരെ അനുക്രമമായി സമ്യക് പൂജിക്കണം.

Verse 22

रान्तंपान्तं तथा ज्ञान्तं लान्तं लान्तमपूर्वकम् । षान्तं सान्तञ्च वेदाद्यं श्रीबीजञ्च दशक्रमात्

ദശക്രമത്തിൽ—‘രാന്തം’, ‘പാന്തം’, കൂടാതെ ‘ജ്ഞാന്തം’; പിന്നെ ‘ലാന്തം’, പ്രത്യേകമായി വീണ്ടും ‘ലാന്തം’; ‘ഷാന്തം’യും ‘സാന്തം’യും; കൂടെ വേദാദി (ഓം)യും ‘ശ്രീ’ ബീജവും—ഇങ്ങനെ ക്രമമായി സ്വീകരിക്കണം.

Verse 23

बीजानि लोकपालानामेतैरेतान्समर्चयेत् । नैरृते चोत्तरे तद्वदीशानस्य च दक्षिणे

ഈ മന്ത്രബീജങ്ങളാൽ ദിക്കുകളുടെ രക്ഷകരായ ലോകപാലന്മാരെ വിധിപൂർവ്വം സമർച്ചിക്കണം. നൈഋത്യത്തിലും, ഉത്തരത്തിലും, ഈശാനന്റെ തെക്കിലും അതേവിധം പൂജ നടത്തണം.

Verse 24

ब्रह्म विष्णू च विधिना पूजयेदुपचारकैः । बाह्यरेखासु देवेशम्पञ्चमावरणे यजेत्

വിധിപ്രകാരം ഉപചാരങ്ങളോടെ ബ്രഹ്മാവിനെയും വിഷ്ണുവിനെയും പൂജിക്കണം. മണ്ഡലത്തിന്റെ ബാഹ്യരേഖകളിൽ, പഞ്ചമ ആവരണത്തിൽ ദേവേശനായ ശിവനെ യജിക്കണം.

Verse 25

श्रीमत्त्रिशूलमीशाने वज्रं माहेन्द्रदिङ्मुखे । परशुं वह्निदिग्भागे याम्ये सायकमर्चयेत्

ഈശാന (വടക്കുകിഴക്ക്) ദിക്കിൽ ശ്രീമത് ത്രിശൂലം ആരാധിക്കണം; മാഹേന്ദ്ര (കിഴക്ക്) ദിക്കിൽ വജ്രം. അഗ്നികോണം (തെക്കുകിഴക്ക്) ഭാഗത്ത് പരശു, യാമ്യ (തെക്ക്) ദിക്കിൽ സായകം (അമ്പ്) അർച്ചിക്കണം.

Verse 26

नैरृते तु यजेत्खड्गम्पाशं वरुणगोचरे । अंकुशं मारुते भागे पिनाकं चोत्तरे यजेत्

നൈഋത (തെക്ക്-പടിഞ്ഞാറ്) ദിക്കിൽ ഖഡ്ഗം പൂജിക്കണം; വരുണന്റെ പ്രദേശം (പടിഞ്ഞാറ്) ദിക്കിൽ പാശം. മാരുത (വായു) ദിക്കിൽ അങ്കുശം, ഉത്തര ദിക്കിൽ പിനാകം (ശിവധനുസ്സ്) പൂജിക്കണം.

Verse 27

पश्चिमाभिमुखं रौद्रं क्षेत्रपालं समर्चयेत् । यथाविधि विधानज्ञश्शिवप्रीत्यर्थमेव च

പടിഞ്ഞാറോട്ട് മുഖം തിരിച്ച് രൗദ്രരൂപനായ ക്ഷേത്രപാലനെ യഥാവിധി അർച്ചിക്കണം; വിധിജ്ഞനായ ഉപാസകൻ ഇതെല്ലാം ശിവപ്രീതിക്കായി മാത്രം നടത്തണം.

Verse 28

कृताञ्जलिपुटास्सर्वे चिन्त्याः स्मितमुखाम्बुजाः । सादरं प्रेक्षमाणाश्च देवं देवीञ्च सर्वदा

അവർ എല്ലാവരും കൃതാഞ്ജലി ചേർത്ത് ഭക്തിയോടും ആദരവോടും കൂടി നിന്നു, അന്തർമനസ്സിൽ ധ്യാനത്തിൽ ലീനരായി, സ്മിതം വിരിയുന്ന പദ്മമുഖങ്ങളായി ഉണ്ടായിരുന്നു. അവർ സദാ ഭക്തിപൂർവ്വം ദേവനെയും ദേവിയെയും നിരന്തരം ദർശിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നു।

Verse 29

इत्थमावरणाभ्यर्चां कृत्वा विक्षेपशान्तये । पुनरभ्यर्च्य देवेशम्प्रणवं च शिवं वदेत्

ഇങ്ങനെ മനസ്സിലെ വിക്ഷേപം ശമിപ്പാൻ ആവരണാർച്ചന നടത്തി, പിന്നെ വീണ്ടും ദേവേശ്വരനെ ആരാധിക്കണം; അതിനുശേഷം പ്രണവം ‘ഓം’ എന്നും പവിത്രനാമം ‘ശിവ’ എന്നും ഉച്ചരിക്കണം।

Verse 30

एवमभ्यर्च्य विधिवद्गन्धाद्यैरुपचारकैः । उपचर्य्य ततो दद्यान्नैवेद्यं विधिसाधितम्

ഇങ്ങനെ ഗന്ധാദി ഉപചാരങ്ങളാൽ യഥാവിധി (ശിവനെ) അർച്ചിച്ച്, സേവോപചാരങ്ങൾ നിർവഹിച്ചു, തുടർന്ന് വിധിപ്രകാരം തയ്യാറാക്കിയ നൈവേദ്യം സമർപ്പിക്കണം।

Verse 31

पुनराचमनीयं च दद्यादर्घ्यं यथा पुरा । ततो निवेद्य पानीयन्ताम्बूलं चोपदेशतः

പിന്നെ മുൻപുപോലെ വീണ്ടും ആചമനീയജലം നൽകി അർഘ്യം അർപ്പിക്കണം. തുടർന്ന് ഉപദേശപ്രകാരം പാനീയവും താംബൂലവും കൂടി നിവേദിക്കണം।

Verse 32

नीराजनादिकं कृत्वा पूजाशेषं समापयेत् । ध्यात्वा देवं च देवीञ्च मनुमष्टोत्तरं जपेत्

നീരാജനം (ആരതി) മുതലായവ നടത്തി പൂജയുടെ ശേഷിപ്പു സമാപിക്കണം. തുടർന്ന് ദേവനെയും (ശിവനെയും) ദേവിയെയും ധ്യാനിച്ച് മന്ത്രം 108 പ്രാവശ്യം ജപിക്കണം।

Verse 33

तत उत्थाय रचितपुष्पाञ्जलिपुटः स्थितः । जपेद्ध्यात्वा महादेवं यो देवानामिति क्रमात्

അപ്പോൾ എഴുന്നേറ്റ് പുഷ്പാഞ്ജലി ചേർത്ത കൈകളോടെ നിൽക്കുക; മഹാദേവനെ ധ്യാനിച്ച് ക്രമമായി “യോ ദേവാനാം…” എന്നു തുടങ്ങുന്ന മന്ത്രം ജപിക്കണം।

Verse 34

यो वेदादौ स्वरः प्रोक्त इत्यंतम्परमेश्वरि । पुष्पाञ्जलिन्ततो दत्त्वा त्रिः प्रदक्षिणमाचरेत्

ഹേ പരമേശ്വരി! വേദങ്ങളുടെ ആദിയിൽ പ്രസ്താവിച്ച ആ പരമ പവിത്ര സ്വരത്തെ ധ്യാനിക്കണം; തുടർന്ന് പുഷ്പാഞ്ജലി അർപ്പിച്ച് മൂന്നു പ്രാവശ്യം പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യണം।

Verse 35

साष्टांगम्प्रणमेत्तं स भक्त्या परमयान्वितः । पुनः प्रदक्षिणां कृत्वा प्रणमेत्पुनरेकधा

അവൻ പരമഭക്തിയോടെ ആ ദേവനെ സാഷ്ടാംഗ പ്രണാമം ചെയ്യണം. പിന്നെ വീണ്ടും പ്രദക്ഷിണ ചെയ്ത് ഒരിക്കൽ കൂടി ഭക്തിപൂർവ്വം നമസ്കരിക്കണം.

Verse 36

स्थित्वासने समभ्यर्च्य देवं नामाष्टकेन च । साधु वासाधु वा कर्म यद्यदाचरितं मया

യോഗ്യമായ ആസനത്തിൽ ഇരുന്ന് നാമാഷ്ടകത്തോടെ ദേവനെ വിധിപൂർവ്വം ആരാധിക്കണം. എനിക്കാൽ ചെയ്ത ഏതു കര്‍മ്മവും—നല്ലതോ തെറ്റോ—അത് (എല്ലാം) അവന്റെ പാദങ്ങളിൽ സമർപ്പിതമാകട്ടെ.

Verse 37

तत्सर्वं भगवञ्छम्भो भवदाराधनम्परम् । इति शंखोदकेनैव सपुष्पेण समर्पयेत्

“ഹേ ഭഗവാൻ ശംഭോ! ഇതെല്ലാം നിന്റെ ആരാധനയ്ക്കായുള്ള പരമ സമർപ്പണമാകുന്നു.” എന്ന് പറഞ്ഞു ശംഖജലത്തോടും പുഷ്പത്തോടും കൂടി അർപ്പിക്കണം.

Verse 38

पूज्यं पुनस्समभ्यर्च्य सार्थं नामाष्टकं जपेत् । तदेव शृणु देवेशि संब्रुवे तव भक्तितः

പൂജ്യനായ പ്രഭുവിനെ വീണ്ടും വിധിപൂർവ്വം ആരാധിച്ച് അർത്ഥസഹിതമായ നാമാഷ്ടകം ജപിക്കണം. ഹേ ദേവേശി! അതേ കേൾക്കുക; നിനക്കുള്ള ഭക്തിയാൽ ഞാൻ അത് പ്രസ്താവിക്കുന്നു.