Rig Veda 9.96.13: Mandala 9, Sukta 96, Mantra 13

Sukta 9.96

Devata: Soma Pavamāna

Samhita Patha (Devanagari)

पवस्व सोम मधुमाँ ऋतावापो वसानो अधि सानो अव्ये । अव द्रोणानि घृतवान्ति सीद मदिन्तमो मत्सर इन्द्रपानः ॥

Transliteration

páv asva soma mádhu-māṃ ṛtā́vāpo vásāno ádhi sā́nó ávyé | áva dróṇāni ghṛtá-vanti sīda madíntamo matsará indra-pā́naḥ ||

Translation

ഹേ സോമാ, മധുരസസമ്പന്നനും ഋതത്തിന്റെ പാലകനുമായ നീ ശുദ്ധനാകുക; അവ്യ (ഉണ്ണിന്റെ) ശിഖരത്തിൽ അപഃ (ജലങ്ങളെ) ധരിച്ചുകൊണ്ട്. ഘൃതം നിറഞ്ഞ ദ്രോണങ്ങളിൽ നീ ഇരിക്ക; അത്യന്തം മദകരവും അത്യന്തം ആഹ്ലാദകരവും ആയ ഇന്ദ്രപാനം—അർപ്പിത രൂപങ്ങളിൽ ആനന്ദം ദൃഢമായി വസിക്കട്ടെ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पवस्व: purify yourself; flow forth (as Soma)
• पवस्व: —
• Type: Verb
• Root: √पू (पवते) / √पु (शोधन)

• सोम: O Soma
• सोम: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: सोम- (प्रातिपदिक)

• मधुमान्: honeyed; sweet
• मधुमान्: सम्बोधन
• Type: Adjective
• Root: मधु- + -मान् (मतुप्/मानिन्-प्रत्ययान्त)

• ऋतावा: possessing ṛta; true/ritually-right
• ऋतावा: सम्बोधन
• Type: Adjective
• Root: ऋत- + -वा (वन्/वान्-प्रत्यय; वैदिक रूप)

• आपः: the waters
• आपः: कर्तृ (पवमान-प्रवाहे सहचर/आवरण-भावेन)
• Type: Noun
• Root: अप्- (प्रातिपदिक)

• वसानः: clothing himself; wearing
• वसानः: कर्तृ (सोमः ‘clothing himself’)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: √वस् (वसते ‘to clothe’) → वसान (शतृ/शानच् कृदन्त)

• अधि: upon; over
• अधि: अधिकरण-सम्बन्धे (on/upon)
• Type: Indeclinable
• Root: अधि (उपसर्ग/अव्यय)

• सानो: the ridge; summit; surface
• सानो: कर्म (अधि + द्वितीया: ‘upon the ridge/surface’)
• Type: Noun
• Root: सानु- (प्रातिपदिक)

• अव्ये: in/into the wool (filter)
• अव्ये: अधिकरण
• Type: Noun/Adjective (locative)
• Root: अवि- (प्रातिपदिक) → अव्य- (विशेषण ‘sheep’s/woollen’)

• अव: down; forth
• अव: —
• Type: Indeclinable
• Root: अव (उपसर्ग/अव्यय)

• द्रोणानि: the troughs/vats (wooden vessels)
• द्रोणानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: द्रोण- (प्रातिपदिक)

• घृतवन्ति: filled with ghee; ghee-bearing
• घृतवन्ति: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: घृत- + -वन्त् (मतुप्)

• सीद: sit/settle; sink down
• सीद: —
• Type: Verb
• Root: √सद् (सीदति ‘to sit, settle, sink’)

• मदिन्तमः: most intoxicating
• मदिन्तमः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: मदिन्- (प्रातिपदिक ‘intoxicating’) + तमप् (superlative)

• मत्सरः: exhilaration; exhilarator (Soma as stimulant)
• मत्सरः: कर्तृ (सम्बोध्य सोमः ‘the exhilarator’)
• Type: Noun
• Root: मत्सर- (प्रातिपदिक)

• इन्द्रपानः: Indra’s drink; drunk by Indra
• इन्द्रपानः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Noun/Adjective
• Root: इन्द्र- + पान- (√पा ‘to drink’ → पान ‘drinking’; तत्पुरुष)