Rig Veda 9.114.1: Mandala 9, Sukta 114, Mantra 1

Sukta 9.114

Rishi: Kāśyapa is explicitly invoked in v.2; the hymn is traditionally connected with Kāśyapa-line seers in Anukramaṇī notices.

Devata: Soma Pavamāna (primary); Indra as recipient in refrain.

Chandas: Jagatī (common in RV 9.114).

Samhita Patha (Devanagari)

य इन्दोः पवमानस्यानु धामान्यक्रमीत् । तमाहुः सुप्रजा इति यस्ते सोमाविधन्मन इन्द्रायेन्दो परि स्रव ॥

Transliteration

yá indoḥ pávamānas yā́nu dhā́māny ákrāmīt | tám āhuḥ su-prajā́ íti yás te sómā́vindhan máná indrā́yendo pári srava ||

Translation

ഹേ പവമാന സോമ (ഇന്ദോ), ശുദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്ന നിന്റെ ധാമങ്ങളെയും വാസസ്ഥാനങ്ങളെയും അനുഗമിക്കുന്നവനെ ‘സുപ്രജ’ എന്നു വിളിക്കുന്നു; കാരണം അവൻ നിനക്കായി മനസ്സിന്റെ യഥാവിധാനത്തെ കണ്ടെത്തിയിരിക്കുന്നു. ഹേ ഇന്ദ്രന്റെ സോമ, ഞങ്ങളുടെ ചുറ്റും ഞങ്ങളിലേക്കും ഒഴുകിവരിക.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्दोः: of Indu (Soma)
• इन्दोः: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: इन्दु (प्रातिपदिक)

• पवमानस्य: of the purifying (Soma)
• पवमानस्य: Adhikaraṇa
• Type: Adjective
• Root: पवमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पू/पु ‘to purify, cleanse’)

• अनु: along, following
• अनु: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: अनु

• धामानि: abodes, stations
• धामानि: Karma
• Type: Noun
• Root: धामन् (प्रातिपदिक)

• अक्रमीत्: stepped, traversed
• अक्रमीत्: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: √क्रम् (क्रमुँ गतौ)

• तम्: him
• तम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आहुः: they have said / call
• आहुः: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: √अह्/√ब्रू (वेद. ‘to say’; परम्परया √अह्)

• सुप्रजाः: the well-offspringed / having good progeny
• सुप्रजाः: Kartā
• Type: Adjective/Noun
• Root: सु-प्रजा (प्रातिपदिक; सु + प्रजा)

• इति: thus
• इति: (वाक्य-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: for you / of you
• ते: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सोमाविधत्: served/worshipped with soma; performed soma-service
• सोमाविधत्: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: सोम-आ-√विध् (विधँ विधाने ‘to arrange, serve, worship’; with ā-)

• मनः: mind, intention
• मनः: Karma
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• इन्द्राय: for Indra
• इन्द्राय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• इन्दो: O Indu (Soma)
• इन्दो: (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: इन्दु (प्रातिपदिक)

• परि: around, forth
• परि: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: परि

• स्रव: flow!
• स्रव: (क्रियापद)
• Type: Verb
• Root: √स्रु (स्रवण/गत्यर्थः)