Rig Veda 8.70.4: Mandala 8, Sukta 70, Mantra 4

Sukta 8.70

Devata: Indra

Samhita Patha (Devanagari)

अषाळ्हमुग्रं पृतनासु सासहिं यस्मिन्महीरुरुज्रयः । सं धेनवो जायमाने अनोनवुर्द्यावः क्षामो अनोनवुः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 8.70.4

Transliteration

aṣā́ḷham ugráṁ pṛ́tanāsu sāsahíṁ yásmin mahī́r uru-jráyaḥ | sáṁ dhenávo jā́yamāne anonavuḥ dyā́vaḥ kṣā́maḥ anonavuḥ ||

Translation

അജേയനും ഉഗ്രനും യുദ്ധങ്ങളിൽ ജയിക്കുന്നവനും ആയ—അവൻ (ഇന്ദ്രൻ) ജനിക്കുമ്പോൾ മഹത്തായ, വിശാലമായ ശക്തികൾ ഒന്നായി പൊങ്ങിവരും. ധേനുക്കൾ (പോഷക പ്രവാഹങ്ങൾ) ജനനസമയത്ത് തന്നെ ഐക്യമായി ഒഴുകുന്നു; ദ്യാവാ-ക്ഷമാ (ആകാശവും ഭൂമിയും) പോലും മുഴങ്ങി മുന്നോട്ട് തള്ളിപ്പോകുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अषा॑ळ्हम्: unconquered, invincible
• अषा॑ळ्हम्: कर्म (स्तुत्य/वर्ण्य-वस्तु के रूप में)
• Type: Adjective
• Root: अषा॑ळ्ह (प्रातिपदिक; √सह् ‘सहने’ से निष्पन्न ‘अ-षा॑ळ्ह’ = ‘अजेय/अपराजित’)

• उ॒ग्रम्: fierce, mighty
• उ॒ग्रम्: कर्म (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उग्र (प्रातिपदिक)

• पृत॑नासु: in battles
• पृत॑नासु: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: पृतना (प्रातिपदिक)

• सास॒हिम्: conquering, overpowering
• सास॒हिम्: कर्म (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सासहि (प्रातिपदिक; √सह् ‘सहने/जितने’ का तीव्र/वर्धित रूप; ‘विजयी/पराजयकर्ता’)

• यस्मि॑न्: in whom / in which
• यस्मि॑न्: अधिकारण (सम्बन्धवाचक ‘जिसमें/जिसके भीतर’)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• म॒हीः: the great (ones)
• म॒हीः: कर्तृ
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: मही (प्रातिपदिक; ‘मह्’ से ‘महान्/विशाल’)

• उ॒रु॒ज्रयः: wide-ranging, far-striding
• उ॒रु॒ज्रयः: कर्तृ (महीः के साथ समन्वय/विशेषण-सम्बन्ध)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: उरुज्रि/उरुज्रय (प्रातिपदिक; ‘उरु’ + ‘ज्रि/ज्रय’ = ‘विस्तृत/प्रसारित मार्ग/गति वाले’—वैदिक विशेषण)

• सम्: together, completely
• सम्: — (क्रिया-विशेषक/उपसर्ग)
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• धेनवः: the cows
• धेनवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: धेनु (प्रातिपदिक)

• जाय॑माने: at (his) being born; when being born
• जाय॑माने: अधिकारण (काल/अवस्था)
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: √जन् (धातु) → जायमान (कृदन्त, वर्तमान कृदन्त/शतृ-प्राय ‘being born’)

• अ॒नो॒न॒वुः: they bellowed/lowed (repeatedly)
• अ॒नो॒न॒वुः: कर्तृ-क्रिया (धेनवः के साथ)
• Type: Verb
• Root: √नु/नव् (धातु; वैदिक पुनरुक्ति-आधारित परिपूर्ण/तीव्र क्रिया-रूप ‘अनो-नव’)

• द्यावः: the heavens
• द्यावः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक)

• क्षामः: the earths / the earth
• क्षामः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: क्षाम (प्रातिपदिक; ‘पृथ्वी/भूमि’)

• अ॒नो॒न॒वुः: they resounded/bellowed (repeatedly)
• अ॒नो॒न॒वुः: कर्तृ-क्रिया (द्यावः क्षामः के साथ)
• Type: Verb
• Root: √नु/नव् (धातु)