Rig Veda 7.87.3: Mandala 7, Sukta 87, Mantra 3

Sukta 7.87

Rishi: Vasiṣṭha (Vasiṣṭha Maitrāvaruṇi)

Devata: Varuṇa (with his spaśaḥ as attendant powers)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

परि स्पशो वरुणस्य स्मदिष्टा उभे पश्यन्ति रोदसी सुमेके । ऋतावानः कवयो यज्ञधीराः प्रचेतसो य इषयन्त मन्म ॥

Transliteration

pári spáśo váruṇasya smádiṣṭā ubhé paśyanti ródasī suméke | ṛtā́vānaḥ kaváyo yajñádhīrāḥ prá-cetaso yá iṣáyanta mánma ||

Translation

വരുണന്റെ സർവ്വത്ര വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്ന സ്പശർ—അത്യന്തം ജാഗ്രതയുള്ളവർ—സുനിയമിതമായ ക്രമത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ഇരുലോകങ്ങളായ രോദസീകളെ നിരീക്ഷിക്കുന്നു. ഋതം നിറഞ്ഞവരും യജ്ഞത്തിൽ ധീരരുമായ പ്രചേതസ്സായ കവികൾ നമ്മുടെ ഉള്ളിൽ സത്യത്തിലേക്ക് പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന മന്ത്ര-ചിന്തയെ ഉണർത്തുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• परि: around, all around
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• स्पशः: spies, watchers
• स्पशः: Kartā
• Type: Noun
• Root: स्पश् (प्रातिपदिक: स्पश-)

• वरुणस्य: of Varuṇa
• वरुणस्य: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• स्मत्: of us
• स्मत्: सम्बन्ध (Genitive)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इष्टाः: appointed, chosen
• इष्टाः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इष् (धातु) → इष्ट (कृदन्त, भूतकृत/कर्मणि-क्त)

• उभे: both
• उभे: Karma
• Type: Adjective
• Root: उभ (सर्वनाम-विशेषण प्रातिपदिक: उभ-)

• पश्यन्ति: they see
• पश्यन्ति: —
• Type: Verb
• Root: दृश् (पश्य-)

• रोदसी: the two worlds (heaven and earth)
• रोदसी: Karma
• Type: Noun
• Root: रोदसी (द्वन्द्व/द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावापृथिव्यौ)

• सु-मेके: well-set, steadfast
• सु-मेके: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग) + मेक (प्रातिपदिक)

• ऋतावानः: possessing ṛta (cosmic order), truthful
• ऋतावानः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ऋत (प्रातिपदिक) + वत् (मतुप्-प्रत्यय) → ऋतावन्

• कवयः: seers, sages
• कवयः: Kartā
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• यज्ञधीराḥ: ritually-wise, having insight in sacrifice
• यज्ञधीराḥ: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक) + धीर (प्रातिपदिक) → यज्ञधीर

• प्रचेतसः: clear-minded, foreknowing
• प्रचेतसः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्र-चेतस् (प्रातिपदिक)

• ये: who
• ये: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इषयन्त: they set in motion, impel
• इषयन्त: —
• Type: Verb
• Root: इष् (धातु) → इषय (णिच् causative stem)

• मनः: thought, mind (intent)
• मनः: Karma
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)