Mantra 10
Sukta 7.15
Rishi: Vasiṣṭha
Devata: Agni
Chandas: Tr̥ṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
अग्नी रक्षांसि सेधति शुक्रशोचिरमर्त्यः । शुचिः पावक ईड्यः ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒ग्नी रक्षां॑सि सेधति शु॒क्रशो॑चि॒रम॑र्त्यः । शुचि॑: पाव॒क ईड्य॑: ॥
Transliteration
agnī́ rakṣā́ṃsi sedhati śukráśocir amártyaḥ | śúciḥ pāvaká ī́ḍyaḥ ||
Translation
അഗ്നി രക്ഷാംസികളെ തടഞ്ഞു പിന്തിരിപ്പിക്കുന്നു; ദീപ്തജ്വാലയുള്ള അമർത്ത്യൻ, ശുദ്ധൻ—പാവകൻ, ഈഡ്യൻ (സ്തുത്യൻ) — യജ്ഞമാർഗത്തെ കാത്തുരക്ഷിക്കുന്നു.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒ग्निः । रक्षां॑सि । से॒ध॒ति॒ । शु॒क्रऽशो॑चिः । अम॑र्त्यः । शुचिः॑ । पा॒व॒कः । ईड्यः॑ ॥अग्निः । रक्षांसि । सेधति । शुक्रशोचिः । अमर्त्यः । शुचिः । पावकः । ईड्यः ॥agniḥ | rakṣāṃsi | sedhati | śukra-śociḥ | amartyaḥ | śuciḥ | pāvakaḥ | īḍyaḥ
Word by Word
अग्निःAgni (the fire-god)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि- (प्रातिपदिक)
रक्षांसिdemonic beings, harmful spirits
रक्षांसि:
कर्म
TypeNoun
Rootरक्षस्- (प्रातिपदिक)
सेधतिrepels, drives away
सेधति:
(क्रिया)
TypeVerb
Root√सिध्/सेध् (धातु; ‘to ward off, repel, restrain’)
शुक्रशोचिःbright-flamed, having shining light
शुक्रशोचिः:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective (epithet)
Rootशुक्र- + शोचि- (तत्पुरुष समास; प्रातिपदिक)
अमर्त्यःimmortal
अमर्त्यः:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootअ-मर्त्य- (प्रातिपदिक; नञ्-समास)
शुचिःpure, bright
शुचिः:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootशुचि- (प्रातिपदिक)
पावकःpurifying (one), purifier
पावकः:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective/Noun (epithet)
Rootपावक- (प्रातिपदिक; √पू ‘to purify’ से)
ईड्यःto be praised, worthy of invocation
ईड्यः:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective (gerundive/necessitative)
Rootईड्य- (कृत्-प्रत्यय; √ईड्/√ईळ् ‘to praise, invoke’)