Sukta 103

Mantra 1

संवत्सरं शशयाना ब्राह्मणा व्रतचारिणः । वाचं पर्जन्यजिन्वितां प्र मण्डूका अवादिषुः ॥

ഒരു സംവത്സരം അവർ മൗനമായി കിടന്നു—വ്രതചരികളായ ബ്രാഹ്മണർ; പിന്നെ പർജന്യൻ പ്രേരിപ്പിച്ചതോടെ തവളകൾ വാണിയെ—വചനത്തെ—പ്രകടിപ്പിച്ചു.

Mantra 2

दिव्या आपो अभि यदेनमायन्दृतिं न शुष्कं सरसी शयानम् । गवामह न मायुर्वत्सिनीनां मण्डूकानां वग्नुरत्रा समेति ॥

ദിവ്യമായ ആപഃ അവന്റെ മേൽ വന്നപ്പോൾ—തടാകത്തട്ടിൽ ഉണങ്ങിയ ത്വക്കുപോലെ കിടന്നവന്റെ മേൽ—അപ്പോൾ ഇവിടെ തവളകളുടെ നാദം ഒന്നായി ചേരുന്നു; കിടാക്കളോടുകൂടിയ പശുക്കളുടെ മുഴക്കുപോലെ, സുഷുപ്തമായ പ്രാണബലങ്ങളെ ഉണർത്തി ഒരേ ചലനത്തിലേക്ക് കൂട്ടുന്നു.

Mantra 3

यदीमेनाँ उशतो अभ्यवर्षीत्तृष्यावतः प्रावृष्यागतायाम् । अख्खलीकृत्या पितरं न पुत्रो अन्यो अन्यमुप वदन्तमेति ॥

പ്രാവൃഷ്യയുടെ വരവിൽ ദാഹിച്ചിരുന്ന ഇവരിൽ മഴ പെയ്തപ്പോൾ, അപ്പോൾ—തടഞ്ഞുതടഞ്ഞു ഉച്ചരിച്ച്—ഒരാൾ മറ്റൊരാളുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു സംസാരിക്കുന്നു, മകൻ പിതാവിനോടെന്നപോലെ; പുനർജനിച്ച വാണി തന്റെ ഉറവിടം തേടി വീണ്ടും തന്റെ ഛന്ദോലയം പഠിക്കുന്നു.

Mantra 4

अन्यो अन्यमनु गृभ्णात्येनोरपां प्रसर्गे यदमन्दिषाताम् । मण्डूको यदभिवृष्टः कनिष्कन्पृश्निः सम्पृङ्क्ते हरितेन वाचम् ॥

ജലങ്ങളുടെ പ്രവാഹത്തിൽ, അവർ ഉന്മേഷിതരാകുമ്പോൾ, ഒരാൾ മറ്റെയാളെ പിടിച്ചെടുക്കുന്നു. മഴ കപ്പയുടെ മേൽ വീഴുമ്പോൾ അത് വീണ്ടും വീണ്ടും ചാടിത്തുള്ളുന്നു; പുള്ളിപ്പുള്ളിയായവൻ മഞ്ഞപ്പച്ച (ഹരിത)നായവനോടൊപ്പം തന്റെ ശബ്ദം കലർത്തുന്നു—പല സ്വരങ്ങൾ ഒന്നായ ഉണർന്ന വാക്കായി ലയിക്കുന്നു.

Mantra 5

यदेषामन्यो अन्यस्य वाचं शाक्तस्येव वदति शिक्षमाणः । सर्वं तदेषां समृधेव पर्व यत्सुवाचो वदथनाध्यप्सु ॥

അവരിൽ ഒരാൾ മറ്റെയാളുടെ വാക്കിനെ, നിപുണ പാഠകനെപ്പോലെ പഠിച്ചുകൊണ്ട്, ആവർത്തിച്ച് പറയുമ്പോൾ, ആ മുഴുവൻ കൈമാറ്റം അവർക്കു സമൃദ്ധിയുടെ സംയുക്ത ‘ഉത്സവ-പടി’യായി മാറുന്നു—കാരണം, സുവാചർ (സുവാചോ) ആയി, നിങ്ങൾ ജലങ്ങളുടെ മേൽ ഉച്ചരിക്കുന്നു; പ്രവാഹത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായ വാക്ക് പൂർണ്ണതയിലേക്കു വളരുന്നു.

Mantra 6

गोमायुरेको अजमायुरेकः पृश्निरेको हरित एक एषाम् । समानं नाम बिभ्रतो विरूपाः पुरुत्रा वाचं पिपिशुर्वदन्तः ॥

ഒരാൾക്ക് ‘പശുവിന്റെ വിളി’, ഒരാൾക്ക് ‘ആടിന്റെ വിളി’; ഒരാൾ പുള്ളിപ്പുള്ളിയായവൻ, ഒരാൾ മഞ്ഞപ്പച്ച (ഹരിത)നായവൻ. എങ്കിലും ഒരേ നാമം ധരിച്ച്, പല രൂപങ്ങളായ അവർ, സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, പലവിധത്തിൽ വാക്കിനെ പണിയുന്നു—ഒരേ ശക്തിയുടെ വ്യത്യസ്ത തേജസ്സുകൾ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.

Mantra 7

ब्राह्मणासो अतिरात्रे न सोमे सरो न पूर्णमभितो वदन्तः । संवत्सरस्य तदहः परि ष्ठ यन्मण्डूकाः प्रावृषीणं बभूव ॥

അതിരാത്രത്തിൽ സോമപാനം ചെയ്യുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാരെപ്പോലെ, നിറഞ്ഞ തടാകംപോലെ, അവർ എല്ലാടവും മുഴങ്ങിക്കൊണ്ട് സംസാരിക്കുന്നു. ആ ദിനം തന്നെയാണ് വർഷത്തിന്റെ തിരിവ്—മണ്ഡൂകങ്ങൾ ‘മഴയുടേതായി’ മാറുമ്പോൾ; കാലത്തിന്റെ യജ്ഞം വീണ്ടും തുറക്കപ്പെടുന്നു, വാക്ക് തന്റെ വൃത്തത്തിലേക്ക് മടങ്ങിവരുന്നു.

Mantra 8

ब्राह्मणासः सोमिनो वाचमक्रत ब्रह्म कृण्वन्तः परिवत्सरीणम् । अध्वर्यवो घर्मिणः सिष्विदाना आविर्भवन्ति गुह्या न के चित् ॥

സോമധാരകർ വാക്കിനെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; സംവത്സരചക്രം മുഴുവൻ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പരിവത്സരീയം ബ്രഹ്മം നിർമ്മിക്കുന്നു. അധ്വര്യുക്കൾ ഉള്ളിലെ താപത്തിൽ ദഹിച്ച്, പരിശ്രമത്തിൽ വിയർത്ത്, പ്രത്യക്ഷരാകുന്നു—മുമ്പ് എല്ലാവരിൽ നിന്നും ഗുഹ്യമായിരുന്നവർ; പ്രചോദനത്തിന്റെ ഋതു വന്നാൽ മറഞ്ഞ ശക്തികൾ ഇങ്ങനെ തന്നെ ഉദയം ചെയ്യുന്നു.

Mantra 9

देवहितिं जुगुपुर्द्वादशस्य ऋतुं नरो न प्र मिनन्त्येते । संवत्सरे प्रावृष्यागतायां तप्ता घर्मा अश्नुवते विसर्गम् ॥

അവർ ദേവഹിതിയെ—ദേവനിശ്ചിത ക്രമത്തെ—കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു; ഈ പുരുഷന്മാർ ദ്വാദശചക്രത്തിന്റെ ഋതുവിനെ ലംഘിക്കുന്നില്ല. സംവത്സരത്തിൽ പ്രാവൃഷ് എത്തുമ്പോൾ, തപ്ത ഘർമങ്ങൾ വിസർഗം പ്രാപിക്കുന്നു—അടക്കിവെച്ച ഊർജങ്ങൾ യുക്തകാലത്ത് വിടുതൽ നേടുന്നു.

Mantra 10

गोमायुरदादजमायुरदात्पृश्निरदाद्धरितो नो वसूनि । गवां मण्डूका ददतः शतानि सहस्रसावे प्र तिरन्त आयुः ॥

ഗോമായു ദാനം നൽകി, അജമായുവും ദാനം നൽകി; പൃശ്നിയും ദാനം നൽകി, ഹരിതന്മാർ ഞങ്ങൾക്ക് വസുക്കൾ (സമ്പത്ത്) നൽകി. ഗവാം മണ്ടൂകർ (തവളകൾ) നൂറുകളായി ദാനം ചെയ്‌തുകൊണ്ട്, സഹസ്ര-സാവയിൽ (ആയിരമടങ്ങ് സോമപീഡനത്തിൽ) ആയുസ്സിനെ മുന്നോട്ട് നീക്കുന്നു—ജീവിതവ്യാപ്തി വർധിപ്പിക്കുന്നു.