
Sukta 7.103
Vasiṣṭha (traditional attribution for the Maṇḍūka-sūkta cluster in RV 7)
Gāyatrī
ഋഗ്വേദം 7.103 (മണ്ഡൂക-സൂക്തം) തവളകളെ വ്രതം പാലിക്കുന്ന “ബ്രാഹ്മണർ” ആയി വരച്ചുകാട്ടുന്നു: വരൾച്ചക്കാലത്ത് അവ മൗനമായി കിടക്കുകയും, പർജന്യന്റെ മഴയാൽ ഉണർന്നു പല ശബ്ദങ്ങളായി വിളിച്ചുയരുകയും ചെയ്യുന്നു. ഈ സജീവമായ മൺസൂൺ ദൃശ്യത്തെ ആധാരമാക്കി, സൂക്തം മഴയുടെ ജീവദായക ശക്തിയെ സ്തുതിക്കുന്നു; തവളകളുടെ കോലാഹലം യജ്ഞപാഠത്തോടും സോമപീഡനത്തോടും ബന്ധിപ്പിച്ച്, സമ്പത്തും ദീർഘായുസും അപേക്ഷിക്കുന്നു.
Mantra 1
संवत्सरं शशयाना ब्राह्मणा व्रतचारिणः । वाचं पर्जन्यजिन्वितां प्र मण्डूका अवादिषुः ॥
ഒരു സംവത്സരം അവർ മൗനമായി കിടന്നു—വ്രതചരികളായ ബ്രാഹ്മണർ; പിന്നെ പർജന്യൻ പ്രേരിപ്പിച്ചതോടെ തവളകൾ വാണിയെ—വചനത്തെ—പ്രകടിപ്പിച്ചു.
Mantra 2
दिव्या आपो अभि यदेनमायन्दृतिं न शुष्कं सरसी शयानम् । गवामह न मायुर्वत्सिनीनां मण्डूकानां वग्नुरत्रा समेति ॥
ദിവ്യമായ ആപഃ അവന്റെ മേൽ വന്നപ്പോൾ—തടാകത്തട്ടിൽ ഉണങ്ങിയ ത്വക്കുപോലെ കിടന്നവന്റെ മേൽ—അപ്പോൾ ഇവിടെ തവളകളുടെ നാദം ഒന്നായി ചേരുന്നു; കിടാക്കളോടുകൂടിയ പശുക്കളുടെ മുഴക്കുപോലെ, സുഷുപ്തമായ പ്രാണബലങ്ങളെ ഉണർത്തി ഒരേ ചലനത്തിലേക്ക് കൂട്ടുന്നു.
Mantra 3
यदीमेनाँ उशतो अभ्यवर्षीत्तृष्यावतः प्रावृष्यागतायाम् । अख्खलीकृत्या पितरं न पुत्रो अन्यो अन्यमुप वदन्तमेति ॥
പ്രാവൃഷ്യയുടെ വരവിൽ ദാഹിച്ചിരുന്ന ഇവരിൽ മഴ പെയ്തപ്പോൾ, അപ്പോൾ—തടഞ്ഞുതടഞ്ഞു ഉച്ചരിച്ച്—ഒരാൾ മറ്റൊരാളുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു സംസാരിക്കുന്നു, മകൻ പിതാവിനോടെന്നപോലെ; പുനർജനിച്ച വാണി തന്റെ ഉറവിടം തേടി വീണ്ടും തന്റെ ഛന്ദോലയം പഠിക്കുന്നു.
Mantra 4
अन्यो अन्यमनु गृभ्णात्येनोरपां प्रसर्गे यदमन्दिषाताम् । मण्डूको यदभिवृष्टः कनिष्कन्पृश्निः सम्पृङ्क्ते हरितेन वाचम् ॥
ജലങ്ങളുടെ പ്രവാഹത്തിൽ, അവർ ഉന്മേഷിതരാകുമ്പോൾ, ഒരാൾ മറ്റെയാളെ പിടിച്ചെടുക്കുന്നു. മഴ കപ്പയുടെ മേൽ വീഴുമ്പോൾ അത് വീണ്ടും വീണ്ടും ചാടിത്തുള്ളുന്നു; പുള്ളിപ്പുള്ളിയായവൻ മഞ്ഞപ്പച്ച (ഹരിത)നായവനോടൊപ്പം തന്റെ ശബ്ദം കലർത്തുന്നു—പല സ്വരങ്ങൾ ഒന്നായ ഉണർന്ന വാക്കായി ലയിക്കുന്നു.
Mantra 5
यदेषामन्यो अन्यस्य वाचं शाक्तस्येव वदति शिक्षमाणः । सर्वं तदेषां समृधेव पर्व यत्सुवाचो वदथनाध्यप्सु ॥
അവരിൽ ഒരാൾ മറ്റെയാളുടെ വാക്കിനെ, നിപുണ പാഠകനെപ്പോലെ പഠിച്ചുകൊണ്ട്, ആവർത്തിച്ച് പറയുമ്പോൾ, ആ മുഴുവൻ കൈമാറ്റം അവർക്കു സമൃദ്ധിയുടെ സംയുക്ത ‘ഉത്സവ-പടി’യായി മാറുന്നു—കാരണം, സുവാചർ (സുവാചോ) ആയി, നിങ്ങൾ ജലങ്ങളുടെ മേൽ ഉച്ചരിക്കുന്നു; പ്രവാഹത്തിൽ അധിഷ്ഠിതമായ വാക്ക് പൂർണ്ണതയിലേക്കു വളരുന്നു.
Mantra 6
गोमायुरेको अजमायुरेकः पृश्निरेको हरित एक एषाम् । समानं नाम बिभ्रतो विरूपाः पुरुत्रा वाचं पिपिशुर्वदन्तः ॥
ഒരാൾക്ക് ‘പശുവിന്റെ വിളി’, ഒരാൾക്ക് ‘ആടിന്റെ വിളി’; ഒരാൾ പുള്ളിപ്പുള്ളിയായവൻ, ഒരാൾ മഞ്ഞപ്പച്ച (ഹരിത)നായവൻ. എങ്കിലും ഒരേ നാമം ധരിച്ച്, പല രൂപങ്ങളായ അവർ, സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ, പലവിധത്തിൽ വാക്കിനെ പണിയുന്നു—ഒരേ ശക്തിയുടെ വ്യത്യസ്ത തേജസ്സുകൾ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.
Mantra 7
ब्राह्मणासो अतिरात्रे न सोमे सरो न पूर्णमभितो वदन्तः । संवत्सरस्य तदहः परि ष्ठ यन्मण्डूकाः प्रावृषीणं बभूव ॥
അതിരാത്രത്തിൽ സോമപാനം ചെയ്യുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാരെപ്പോലെ, നിറഞ്ഞ തടാകംപോലെ, അവർ എല്ലാടവും മുഴങ്ങിക്കൊണ്ട് സംസാരിക്കുന്നു. ആ ദിനം തന്നെയാണ് വർഷത്തിന്റെ തിരിവ്—മണ്ഡൂകങ്ങൾ ‘മഴയുടേതായി’ മാറുമ്പോൾ; കാലത്തിന്റെ യജ്ഞം വീണ്ടും തുറക്കപ്പെടുന്നു, വാക്ക് തന്റെ വൃത്തത്തിലേക്ക് മടങ്ങിവരുന്നു.
Mantra 8
ब्राह्मणासः सोमिनो वाचमक्रत ब्रह्म कृण्वन्तः परिवत्सरीणम् । अध्वर्यवो घर्मिणः सिष्विदाना आविर्भवन्ति गुह्या न के चित् ॥
സോമധാരകർ വാക്കിനെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു; സംവത്സരചക്രം മുഴുവൻ ഉൾക്കൊള്ളുന്ന പരിവത്സരീയം ബ്രഹ്മം നിർമ്മിക്കുന്നു. അധ്വര്യുക്കൾ ഉള്ളിലെ താപത്തിൽ ദഹിച്ച്, പരിശ്രമത്തിൽ വിയർത്ത്, പ്രത്യക്ഷരാകുന്നു—മുമ്പ് എല്ലാവരിൽ നിന്നും ഗുഹ്യമായിരുന്നവർ; പ്രചോദനത്തിന്റെ ഋതു വന്നാൽ മറഞ്ഞ ശക്തികൾ ഇങ്ങനെ തന്നെ ഉദയം ചെയ്യുന്നു.
Mantra 9
देवहितिं जुगुपुर्द्वादशस्य ऋतुं नरो न प्र मिनन्त्येते । संवत्सरे प्रावृष्यागतायां तप्ता घर्मा अश्नुवते विसर्गम् ॥
അവർ ദേവഹിതിയെ—ദേവനിശ്ചിത ക്രമത്തെ—കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു; ഈ പുരുഷന്മാർ ദ്വാദശചക്രത്തിന്റെ ഋതുവിനെ ലംഘിക്കുന്നില്ല. സംവത്സരത്തിൽ പ്രാവൃഷ് എത്തുമ്പോൾ, തപ്ത ഘർമങ്ങൾ വിസർഗം പ്രാപിക്കുന്നു—അടക്കിവെച്ച ഊർജങ്ങൾ യുക്തകാലത്ത് വിടുതൽ നേടുന്നു.
Mantra 10
गोमायुरदादजमायुरदात्पृश्निरदाद्धरितो नो वसूनि । गवां मण्डूका ददतः शतानि सहस्रसावे प्र तिरन्त आयुः ॥
ഗോമായു ദാനം നൽകി, അജമായുവും ദാനം നൽകി; പൃശ്നിയും ദാനം നൽകി, ഹരിതന്മാർ ഞങ്ങൾക്ക് വസുക്കൾ (സമ്പത്ത്) നൽകി. ഗവാം മണ്ടൂകർ (തവളകൾ) നൂറുകളായി ദാനം ചെയ്തുകൊണ്ട്, സഹസ്ര-സാവയിൽ (ആയിരമടങ്ങ് സോമപീഡനത്തിൽ) ആയുസ്സിനെ മുന്നോട്ട് നീക്കുന്നു—ജീവിതവ്യാപ്തി വർധിപ്പിക്കുന്നു.
A year-long silence is described: the frogs, likened to vow-keeping brahmans, lie still until Parjanya stirs them to utterance (speech reborn).
The hymn revels in the frogs’ varied calls and forms, using them as a metaphor for diverse expressions of a single sacred power of speech and ritual sound.
The many voices are explicitly harmonized into unity—“bearing one common name though of many forms”—a peak insight into Vāc as one-in-many.
The chorus turns into blessing: the frogs ‘give’ riches and, through the thousandfold pressing imagery, extend life and prosperity for the worshipper.
vācam parjanyajinvitām
samānaṃ nāma bibhrato virūpāḥ
sahasrasāve pra tiranta āyuḥ
Because they keep a long “vow” of silence through the dry season and then, when the rains come, they burst into sound—like disciplined reciters who speak at the right ritual moment.
Parjanya is the rain-awakener: his coming revives the land and also “awakens speech,” making the frogs’ chorus a sign of renewed life and ritual activity.
The hymn uses them to teach that one power can appear in many forms: diverse voices and styles can still carry a single shared purpose—prayer, praise, and blessing.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.