Rig Veda 6.38.2: Mandala 6, Sukta 38, Mantra 2

Sukta 6.38

Rishi: unknown

Devata: Indra

Chandas: likely Triṣṭubh (not verified from input alone)

Samhita Patha (Devanagari)

दूराच्चिदा वसतो अस्य कर्णा घोषादिन्द्रस्य तन्यति ब्रुवाणः । एयमेनं देवहूतिर्ववृत्यान्मद्र्यगिन्द्रमियमृच्यमाना ॥

Transliteration

dūrā́c cid ā́ vasato asya kárṇā ghoṣā́d índrasya tanyati bruvāṇáḥ | éyam enaṃ deváhūtír vavṛtyān madryàg índram iyám ṛcyámānā ||

Translation

ദൂരത്തുനിന്നും പോലും, അവൻ അവിടെ വസിക്കുമ്പോൾ, വാക്ക് ഉച്ചരിക്കുന്നതുപോലെ ഇന്ദ്രന്റെ ഘോഷം (ആഹ്വാനധ്വനി) ഗർജ്ജിക്കുന്നു; അതാൽ അവന്റെ ചെവികൾ പ്രതിധ്വനിക്കുന്നു. ഈ ദേവഹൂതി (ദേവനെ വിളിക്കുന്ന സ്തുതി) അവനെ ഇവിടെ ഞങ്ങളിലേക്കു തിരിക്കട്ടെ; ജപിക്കപ്പെടുന്ന ഈ ഋച ശരിയായ ദിശയിൽ ഇന്ദ്രനെ സമീപത്തേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• दूरात्: from afar
• दूरात्: अपादान
• Type: Indeclinable
• Root: दूर (प्रातिपदिक)

• चिद्: even
• चिद्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चिद् (निपात)

• आ: hither, towards
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• वसतः: of (him) dwelling
• वसतः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun/Participle
• Root: वस् (धातु) / वसत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• अस्य: of him, his
• अस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• कर्णाः: ears
• कर्णाः: कर्तृ (तन्यति इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: कर्ण (प्रातिपदिक)

• घोषात्: from the sound/cry
• घोषात्: अपादान
• Type: Noun
• Root: घोष (प्रातिपदिक)

• इन्द्रस्य: of Indra
• इन्द्रस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• तन्यति: stretches out, extends (itself)
• तन्यति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: तन् (धातु)

• ब्रुवाणः: uttering, speaking
• ब्रुवाणः: कर्तृ (तन्यति इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: ब्रू (धातु) / ब्रुवाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• एयम्: having come/going
• एयम्: कर्तृ (ववृत्यात् इत्यस्य)
• Type: Participle
• Root: इ (धातु) / एयम् (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• एनम्: him
• एनम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: एतद्/इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; एनद्-श्रुति)

• देवहूतिः: the god-invocation (prayer/call)
• देवहूतिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देवहूति (प्रातिपदिक; देव + हूति ‘invocation’)

• ववृत्यात्: may turn/bring (him)
• ववृत्यात्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वृत् (धातु; वृणोति/वर्तते-सम्बद्ध) + वि (उपसर्ग)

• मद्र्यक्: towards us/propitiously (RV adverb)
• मद्र्यक्: अधिक्ररण (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable/Adverb
• Root: मद्र्यञ्च्/मद्र्यक् (अव्यय/विशेषण-प्रातिपदिक; ‘towards Madra/pleasantly’ RV)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• इयम्: this (she/this one)
• इयम्: कर्तृ (ऋच्यमा॑ना इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ऋच्यमाना: being chanted/praised
• ऋच्यमाना: कर्तृ (इयम्—स्तुतिरूपा ऋक्)
• Type: Participle
• Root: ऋच्/अर्च् (धातु ‘to praise, sing’) / ऋच्यमान (कृदन्त)