Rig Veda 5.82.1 — Mandala 5, Sukta 82, Mantra 1

Sukta 5.82

Devata: Savitṛ (with Bhaga invoked as his power of felicity/distribution)

Samhita Patha (Devanagari)

तत्सवितुर्वृणीमहे वयं देवस्य भोजनम् । श्रेष्ठं सर्वधातमं तुरं भगस्य धीमहि ॥

Transliteration

tát savitúrvṛṇīmahe vayáṃ devásya bhójanam | śréṣṭhaṃ sarvadhā́tamaṃ túraṃ bhágasya dhīmahi ||

Translation

സവിതൃവിൽ നിന്നു ഞങ്ങൾ അതിനെ—ദേവന്റെ ഭോജന (ഭോജന), പോഷകാനുഭവം—ഞങ്ങള്ക്കായി തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. ശ്രേഷ്ഠം, സർവധാതമ (എല്ലാം ധരിക്കുന്ന), ത്വരിതവും ശക്തിമയവും ആയ ഭഗന്റെ പൂർണ്ണത—അതിൽ ഞങ്ങൾ ചിന്തയെ സ്ഥാപിക്കുന്നു.

Word by Word

• तत्: that (it)
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सवितुः: of Savitṛ (the Impeller)
• सवितुः: Sambandha (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: सवितृ (प्रातिपदिक) < √सू/सुव् ‘to impel, vivify’

• वृणीमहे: we choose / we seek
• वृणीमहे: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √वृ (वृणीते) ‘to choose, seek’

• वयम्: we
• वयम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवस्य: of the god
• देवस्य: Sambandha (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) < √दिव् ‘to shine’

• भोजनम्: nourishment; bounty; enjoyment
• भोजनम्: Karma
• Type: Noun
• Root: भोजन (प्रातिपदिक) < √भुज् ‘to enjoy, partake’

• श्रेष्ठम्: best, most excellent
• श्रेष्ठम्: Karma (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: श्रेष्ठ (प्रातिपदिक) < √श्रि/श्रय् (श्रेष्ठ ‘most excellent’)

• सर्वधातमम्: most all-sustaining / containing all supports
• सर्वधातमम्: Karma (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्वधातम (प्रातिपदिक) = सर्व + धातम (superlative; ‘containing/holding all’)

• तुरम्: swift; strong; vigorous
• तुरम्: Karma (qualifier)
• Type: Adjective
• Root: तुर (प्रातिपदिक) < √तुर्/त्वर् ‘to hasten, be swift/strong’

• भगस्य: of Bhaga (the Dispenser of fortune)
• भगस्य: Sambandha (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: भग (प्रातिपदिक) < √भज् ‘to apportion, grant’

• धीमहि: we set (our thought); we meditate
• धीमहि: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √धा (धीमहि < धा/धी ‘to place, set; to meditate/think’ — Vedic usage)