Rig Veda Sukta 62
Mandala 5Sukta 629 Mantras

Sukta 62

Sukta 5.62

Devata

Mitra-Varuṇa (dual); with Sūrya as cosmological locus

ഈ സൂക്തം ഋതം (ബ്രഹ്മാണ്ഡീയ ക്രമം) നിലനിർത്തുന്ന ഇരട്ടാധിപതികളായ മിത്ര–വരുണന്മാരെ സ്തുതിക്കുന്നു; അവരുടെ പരമാധികാരം സൂര്യന്റെ ഗതിയിലും ലോകങ്ങളുടെ കുറ്റമറ്റ ഭരണത്തിലും ഏറ്റവും വ്യക്തമായി പ്രത്യക്ഷമാകുന്നു. ആരാധകനെയെ അഖണ്ഡ സംരക്ഷണത്തോടെ കാക്കാനും, പ്രചോദിത ബുദ്ധിയെ വിപുലീകരിക്കാനും, അവരുടെ നീതിയുള്ള പ്രകാശമയ ഭരണത്തിലൂടെ വിജയംയും ക്ഷേമവും നൽകാനും ഈ ഗാനം പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.

Sanskrit recitationRig Veda 5.62

Mantras

Mantra 1

ऋतेन ऋतमपिहितं ध्रुवं वां सूर्यस्य यत्र विमुचन्त्यश्वान् । दश शता सह तस्थुस्तदेकं देवानां श्रेष्ठं वपुषामपश्यम् ॥

ഋതം (ṛta) കൊണ്ടുതന്നെ ഋതം സ്ഥാപിതമാണ്—നിങ്ങൾ ഇരുവർക്കും ധ്രുവവും അചലവും—സൂര്യൻ തന്റെ അശ്വങ്ങളെ വിമോചിപ്പിക്കുന്നിടത്ത്. അവിടെ പത്തും നൂറും ഒരുമിച്ച് നിലകൊള്ളുന്നു; ദേവന്മാരുടെ രൂപങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠമായ ആ ഏകനെ ഞാൻ ദർശിച്ചു—ക്രമബദ്ധമായ പ്രകാശത്തിന്റെ പരമസാമരസ്യം.

Mantra 2

तत्सु वां मित्रावरुणा महित्वमीर्मा तस्थुषीरहभिर्दुदुह्रे । विश्वाः पिन्वथः स्वसरस्य धेना अनु वामेकः पविरा ववर्त ॥

ഓ മിത്ര-വരുണന്മാരേ, ഇതുതന്നെ നിങ്ങളുടെ മഹത്വം: ഉറച്ചുനിൽക്കുന്ന ധാരകൾ ദിവസങ്ങളാൽ ദോഹിക്കപ്പെടുന്നു. സ്വയം ഒഴുകുന്ന ഉറവിന്റെ എല്ലാ ധേനുക്കളെയും നിങ്ങൾ പൂരിപ്പിക്കുന്നു; നിങ്ങളെ അനുഗമിച്ച് ഏക പവിത്രകൻ വീണ്ടും വീണ്ടും ചുറ്റുന്നു—സത്തയെ ഋതത്തിലേക്ക് മൂർച്ചപ്പെടുത്തിക്കൊണ്ട്.

Mantra 3

अधारयतं पृथिवीमुत द्यां मित्रराजाना वरुणा महोभिः । वर्धयतमोषधीः पिन्वतं गा अव वृष्टिं सृजतं जीरदानू ॥

ഓ രാജസ മിത്രനും വരുണനും, നിങ്ങളുടെ മഹാശക്തികളാൽ നിങ്ങൾ ഭൂമിയെയും ദ്യാവിനെയും ധരിച്ചു. നിങ്ങൾ ഔഷധികളെ വർധിപ്പിക്കുന്നു, പ്രകാശത്തിന്റെ ഗാവുകൾ/കിരണങ്ങളെ പുഷ്ടിപ്പെടുത്തുന്നു; പിന്നെ താഴേക്ക് മഴയെ വിടുതൽ ചെയ്യുന്നു—ജീവനെ പുതുക്കുന്ന വേഗദായക ശക്തികളെ ചൊരിഞ്ഞുകൊണ്ട്.

Mantra 4

आ वामश्वासः सुयुजो वहन्तु यतरश्मय उप यन्त्वर्वाक् । घृतस्य निर्णिगनु वर्तते वामुप सिन्धवः प्रदिवि क्षरन्ति ॥

നിങ്ങളുടെ സുസംയോജിത അശ്വങ്ങൾ നിങ്ങളെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരട്ടെ; ശരിദിശയുടെ രശ്മികൾ (രശ്മയഃ) ഞങ്ങളിലേക്കു തിരിഞ്ഞ് സമീപിക്കട്ടെ. ഘൃതത്തിന്റെ ദീപ്തമായ ആവരണം (നിർണിജ്) നിങ്ങളെ അനുഗമിക്കട്ടെ; സമൃദ്ധിയുടെ സിന്ധവഃ (നദികൾ) നിങ്ങളിലേക്കു ഒഴുകി, പരമ ദിവിയിൽ പ്രവാഹമായി ചൊരിയട്ടെ.

Mantra 5

अनु श्रुताममतिं वर्धदुर्वीं बर्हिरिव यजुषा रक्षमाणा । नमस्वन्ता धृतदक्षाधि गर्ते मित्रासाथे वरुणेळास्वन्तः ॥

ശ്രുത (പ്രകാശിത) അമതിയെ അനുഗമിച്ച് നിങ്ങൾ വിശാലമായ ബുദ്ധിയെ വർധിപ്പിക്കുന്നു; യജുഷാ വഴി അതിനെ കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്നു, ബർഹിസിനെ കാവൽ കാക്കുന്നതുപോലെ. നമസ്കാരത്തോടെ, ധൃത-ദക്ഷ (സ്ഥിര വിവേചനശക്തിയോടെ) നിങ്ങൾ ഗർത്തേ (ആസനത്തിൽ) ഇരിക്കുന്നു—ഹേ മിത്രനും വരുണനും—ഇളാ (ഇളാ)യുടെ സഹചാരിയായ പോഷണങ്ങളാൽ സേവിതരായി.

Mantra 6

अक्रविहस्ता सुकृते परस्पा यं त्रासाथे वरुणेळास्वन्तः । राजाना क्षत्रमहृणीयमाना सहस्रस्थूणं बिभृथः सह द्वौ ॥

അക്രവിഹസ്താ—മുറിവേൽപ്പിക്കാത്ത കൈകളോടെ—സുകൃതത്തിന്റെ രക്ഷകർ, പരസ്പാ (അപ്പുറത്തുനിന്നും കാക്കുന്നവർ) ആയ നിങ്ങൾ ഇരുവരും, ഇളാസ്വന്ത വരുണനോടുകൂടെ, അഭയം നൽകുന്നു. രാജാക്കന്മാരായി, അഹൃണീയമാന—അപമാനമില്ലാത്ത—നിങ്ങളുടെ ക്ഷത്രത്തെ ധരിക്കുന്നു; സഹസ്രസ്ഥൂണ (ആയിരം തൂണുകളുള്ള) മഹാശക്തിയെ നിങ്ങൾ ഇരുവരും ചേർന്ന് താങ്ങുന്നു.

Mantra 7

हिरण्यनिर्णिगयो अस्य स्थूणा वि भ्राजते दिव्यश्वाजनीव । भद्रे क्षेत्रे निमिता तिल्विले वा सनेम मध्वो अधिगर्त्यस्य ॥

ഹിരണ്യമയമാണ് അവന്റെ ദീപ്തമായ ആവരണം; ലോഹമയമാണ് അവന്റെ തൂണുകൾ—ദിവ്യലോകത്തിൽ വേഗാശ്വങ്ങളുടെ അശ്വശാലപോലെ അവൻ ജ്വലിച്ചു പ്രകാശിക്കുന്നു. ഭദ്രമായ ക്ഷേത്രത്തിൽ സ്ഥാപിതനായി, തില്വില (ദൃഢാധാരം)യിൽ ഉറപ്പിക്കപ്പെട്ടവനായി—ഗർത്ത്യത്തിൽ അധിഷ്ഠിതനായ അവന്റെ മധുരമധുവിന്റെ ആനന്ദം ഞങ്ങൾ നേടട്ടെ.

Mantra 8

हिरण्यरूपमुषसो व्युष्टावयःस्थूणमुदिता सूर्यस्य । आ रोहथो वरुण मित्र गर्तमतश्चक्षाथे अदितिं दितिं च ॥

ഉഷസ്സിന്റെ പൂർണ്ണ വ്യുഷ്ടി-പ്രകാശത്തിൽ, സൂര്യൻ ഉദിച്ചപ്പോൾ, സ്വർണ്ണരൂപവും ബലത്തിന്റെ ദൃഢസ്തംഭവും വെളിപ്പെടുന്നു. അപ്പോൾ ഹേ വരുണനും മിത്രനും, നിങ്ങൾ ഗർത്ത (ആസനം/ദർശനസ്ഥാനം)ത്തിലേക്ക് आरोഹിക്കുന്നു; അവിടെ നിന്ന് നിങ്ങൾ അദിതി (അപരിമിത വിശാലത)യും ദിതി (വിഭജനം-പരിമിതി)യും രണ്ടും ദർശിക്കുന്നു.

Mantra 9

यद्बंहिष्ठं नातिविधे सुदानू अच्छिद्रं शर्म भुवनस्य गोपा । तेन नो मित्रावरुणावविष्टं सिषासन्तो जिगीवांसः स्याम ॥

ഹേ സുദാനൂ, അത്യന്തം വിശാലമായ—അതിക്രമിക്കപ്പെടാത്ത—അച്ഛിദ്രവും അഖണ്ഡവുമായ ശർമ (ആശ്രയം) ഉണ്ട്; അതിനാൽ നിങ്ങൾ ലോകത്തിന്റെ ഗോപന്മാർ. അതേ ശരണത്താൽ, ഹേ മിത്ര-വരുണ, ഞങ്ങളെ കാത്തുകൊള്ളുക; ഞങ്ങൾ നിരന്തരം ശ്രമിക്കുന്നവരായി ജീവിതത്തിൽ ജയികളാകട്ടെ.

Frequently Asked Questions

They are twin Āditya deities who uphold ṛta—cosmic and moral order. Mitra emphasizes harmony and right relationship, while Varuṇa emphasizes moral law, restraint, and oversight.

It points to the daily, dependable solar course as a visible sign of ṛta. The Sun’s orderly movement is presented as operating within Mitra–Varuṇa’s sovereignty and truth.

It asks for protection and a ‘whole, unbroken shelter,’ for widened intelligence guided by sacred order, and for success—so the aspirant may strive onward and live victoriously.

Ask anything about Sukta 62 of the Rig Veda

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App