Rig Veda Sukta 60
Mandala 5Sukta 608 Mantras

Sukta 60

Sukta 5.60

Rishi

Atri (Ātreya) (traditional for RV 5.60)

Devata

Agni (primary), with Maruts invoked in the hymn’s movement

Chandas

Triṣṭubh (probable; requires metrical verification)

ഈ സൂക്തം അഗ്നിയെ വിവേകമുള്ളവനും യഥാസ്ഥാനത്തിൽ ഇരിക്കുന്ന പുരോഹിതനുമായായി ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു—അവൻ യജമാനന്റെ കർമ്മത്തെ ‘വേർതിരിച്ച്’ ശുദ്ധീകരിച്ച് പരിപൂർണമാക്കുന്നു. തുടർന്ന്, വിജയരഥങ്ങളെപ്പോലെ സ്തുതിയെ മുന്നോട്ട് കൊണ്ടുപോകുന്ന ചലനശക്തിയായി മരുৎഗണത്തെ യാഗത്തിലേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നു. യാഗക്രമം (അഗ്നി)യും കൊടുങ്കാറ്റുപോലുള്ള പ്രചോദനം (മരുৎകൾ)യും തമ്മിൽ നീങ്ങിക്കൊണ്ട്, അവസാനം സംയുക്ത സോമപാനത്തിൽ സമാപിക്കുന്നു: പ്രകാശമുള്ള മുൻസ്വർഗത്തിൽ അഗ്നി-വൈശ്വാനരൻ മരുৎസൈന്യത്തോടൊപ്പം ആനന്ദിക്കുന്നു; സമൃദ്ധി, ശരിയായ പ്രേരണം, വിജയകരമായ ഹവിർഅർപ്പണം എന്നിവ ഉറപ്പാക്കുന്നു.

Mantras

Mantra 1

ईळे अग्निं स्ववसं नमोभिरिह प्रसत्तो वि चयत्कृतं नः । रथैरिव प्र भरे वाजयद्भिः प्रदक्षिणिन्मरुतां स्तोममृध्याम् ॥

സ്വവസ് (സ്വശക്തിസമ്പന്നൻ) അഗ്നിയെ ഞാൻ നമസ്കാരഭരിതമായ സ്തുതി-കർമ്മങ്ങളാൽ ഇളിക്കുന്നു; ഇവിടെ മുന്നിൽ പ്രസന്നമായി ഇരിക്കുന്ന അവൻ ഞങ്ങൾ ചെയ്തതിനെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് ക്രമപ്പെടുത്തട്ടെ. വാജ (ബലം-സമൃദ്ധി) വഹിച്ച് മുന്നേറുന്ന രഥങ്ങളെപ്പോലെ മരുৎകളുടെ സ്തോമം പ്രദക്ഷിണഗതിയോടെ മുന്നേറി സമൃദ്ധിയിലേക്കുയരട്ടെ.

Mantra 2

आ ये तस्थुः पृषतीषु श्रुतासु सुखेषु रुद्रा मरुतो रथेषु । वना चिदुग्रा जिहते नि वो भिया पृथिवी चिद्रेजते पर्वतश्चित् ॥

രുദ്രജന്യമായ മരുৎകൾ പുള്ളിപ്പുള്ളിയായ, ദൂരത്തോളം കേൾക്കപ്പെടുന്ന, സുഖഗാമിയായ രഥങ്ങളിൽ നില്ക്കുമ്പോൾ—ഹേ ഉഗ്രന്മാരേ—നിങ്ങളുടെ ഭയത്തിൽ വനങ്ങളും തലകുനിക്കുന്നു; ഭൂമിയും വിറയ്ക്കുന്നു, പർവ്വതവും.

Mantra 3

पर्वतश्चिन्महि वृद्धो बिभाय दिवश्चित्सानु रेजत स्वने वः । यत्क्रीळथ मरुत ऋष्टिमन्त आप इव सध्र्यञ्चो धवध्वे ॥

മഹത്തായ, പുരാതന പർവ്വതവും ഭയപ്പെടുന്നു; നിങ്ങളുടെ സ്വനത്തിൽ ദ്യൗവിന്റെ ശിഖരവും വിറയ്ക്കുന്നു. ഹേ ഋഷ്ടിമന്ത മരുৎകളേ, നിങ്ങൾ ക്രീഡിക്കുമ്പോൾ നിങ്ങൾ ഒരുമിച്ച് പാഞ്ഞുചേരുന്നു—ഒരേ പ്രബല പ്രവാഹത്തിൽ ഓടുന്ന ജലങ്ങളെപ്പോലെ.

Mantra 4

वरा इवेद्रैवतासो हिरण्यैरभि स्वधाभिस्तन्वः पिपिश्रे । श्रिये श्रेयांसस्तवसो रथेषु सत्रा महांसि चक्रिरे तनूषु ॥

തിരഞ്ഞെടുത്ത വരന്മാരെപ്പോലെ, സമ്പത്തിൽ സമൃദ്ധരായ റൈവതാസർ (മരുത്ഗണം) സ്വധാഭിഃ—സ്വന്തം അന്തർനിഹിത ശക്തികളാൽ—ഹിരണ്യത്താൽ തങ്ങളുടെ തനുവിനെ രൂപപ്പെടുത്തി അലങ്കരിച്ചു. ശ്രീയ്ക്കായി അവർ കൂടുതൽ ശ്രീമാന്മാരാകുന്നു; രഥങ്ങളിൽ ബലവാന്മാരായി, സമസ്തമായി തങ്ങളുടെ ദേഹരൂപങ്ങളിൽ മഹത്ത്വങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു.

Mantra 5

अज्येष्ठासो अकनिष्ठास एते सं भ्रातरो वावृधुः सौभगाय । युवा पिता स्वपा रुद्र एषां सुदुघा पृश्निः सुदिना मरुद्भ्यः ॥

ഈ (മരുതർ) ‘ജ്യേഷ്ഠ’രുമല്ല ‘കനിഷ്ഠ’രുമല്ല; സഹോദരന്മാരായി സൗഭാഗ്യവർദ്ധനയ്ക്കായി ഒരുമിച്ച് വളർന്നു. അവരുടെ പിതാവ് സദാ യുവാവ്—സ്വപാ (സ്വയം-പ്രഭാവശാലി) രുദ്രൻ; അവരുടെ മാതാവ് പൃശ്നി സുദുഘാ—സമൃദ്ധമായി പാലുതരുന്നവൾ—മരുതർക്കായി സുദിനം, ശുഭപ്രകാശമുള്ള ദിനം കൊണ്ടുവരുന്നവൾ.

Mantra 6

यदुत्तमे मरुतो मध्यमे वा यद्वावमे सुभगासो दिवि ष्ठ । अतो नो रुद्रा उत वा न्वस्याग्ने वित्ताद्धविषो यद्यजाम ॥

ഹേ സുഭഗ മരുതരേ, നിങ്ങൾ ഉത്തമത്തിലോ മധ്യമത്തിലോ, അല്ലെങ്കിൽ വാവമ (അധോ) പ്രദേശത്തിലോ—ദിവിഷ്ഠ, അന്തർസ്വർഗത്തിൽ സ്ഥാപിതരായി—എവിടെയായാലും; അതിനാൽ, ഹേ രുദ്രന്മാരേ, ഞങ്ങളെ അറിയുക, ഞങ്ങളെ ശ്രദ്ധിക്കുക. കൂടാതെ, ഹേ അഗ്നേ, ഞങ്ങൾ യജ്ഞത്തിൽ അർപ്പിക്കുന്ന ഹവിഷിനെ നീ വിറ്റാ—ജ്ഞാനത്തോടെ അറിയുക.

Mantra 7

अग्निश्च यन्मरुतो विश्ववेदसो दिवो वहध्व उत्तरादधि ष्णुभिः । ते मन्दसाना धुनयो रिशादसो वामं धत्त यजमानाय सुन्वते ॥

ഹേ മരു‍ത്തുകളേ, സർവ്വവേദികളേ, നിങ്ങൾ അഗ്നിയെ ദ്യുലോകത്തിൽ നിന്ന്, മേലുള്ള പ്രദേശത്തിൽ നിന്ന്, നിങ്ങളുടെ രഥത്തിന്റെ വക്കുകളിൽ ഇറക്കി കൊണ്ടുവരുമ്പോൾ—അപ്പോൾ ആനന്ദിതരായി, ഹേ കുലുക്കുന്നവരേ, വൈരികളെ നശിപ്പിക്കുന്നവരേ, സോമം പിഴിയുന്ന യജമാനനു വേണ്ടിയുള്ള ഇഷ്ടമംഗലം സ്ഥാപിക്കുന്നു.

Mantra 8

अग्ने मरुद्भिः शुभयद्भिॠक्वभिः सोमं पिब मन्दसानो गणश्रिभिः । पावकेभिर्विश्वमिन्वेभिरायुभिर्वैश्वानर प्रदिवा केतुना सजूः ॥

ഹേ അഗ്നേ, മരു‍ത്തുകളോടൊപ്പം—പ്രകാശം വർധിപ്പിക്കുന്നവരായ, ഋക്‌ഗായകരായ, ഗണശ്രീയിൽ ശോഭിക്കുന്നവരോടൊപ്പം—ആനന്ദിതനായി സോമം പാനം ചെയ്യുക. ഹേ വൈശ്വാനര, പാവക, സർവ്വത്തെ പ്രേരിപ്പിക്കുന്ന ആയുശക്തികളോടൊപ്പം, പ്രകാശത്തിന്റെ ധ്വജ-കേതുവാൽ പ്രദിവയിൽ സജൂ (ഒരുമിച്ച്) ഇരിക്ക.

Frequently Asked Questions

It asks Agni to recognize and set in order the worshipper’s work, and it brings in the Maruts as the energizing powers that make the praise and the sacrifice move forward successfully.

The hymn treats the Maruts as Agni’s powerful companions in the ritual movement—forces that propel the stoma (hymn) like chariots and share in the Soma-joy, strengthening the rite’s effectiveness.

Vaiśvānara is Agni as the universal fire—present in all beings and worlds—linked with light and purification; here he is asked to unite with the Maruts in the luminous ‘fore-heaven’ as the rite reaches completion.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App