Rig Veda 5.46.6 — Mandala 5, Sukta 46, Mantra 6

Sukta 5.46

Rishi: Atri (Ātreya tradition) (book 5 attribution)

Devata: Viśve Devāḥ with Bhaga and Aditi prominently; also cosmic supports (mountains, rivers)

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

उत त्ये नः पर्वतासः सुशस्तयः सुदीतयो नद्यस्त्रामणे भुवन् । भगो विभक्ता शवसावसा गमदुरुव्यचा अदितिः श्रोतु मे हवम् ॥

Transliteration

utá tyé naḥ párvatāsaḥ su-śastáyaḥ su-dītáyo nádyaḥ trā́maṇe bhuvan | bhágo vi-bháktā śávasā ávasā ā́ gamad uru-vyácā áditiḥ śrótu me hávam ||

Translation

അതിനുപുറമേ, ദൃഢശക്തികളായ—പർവതങ്ങൾ—സുസ്തുത്യർഹങ്ങളായവയും, ദീപ്തമായി ഒഴുകുന്ന നദികളും, നമ്മുടെ രക്ഷകരാകട്ടെ. സൗഭാഗ്യങ്ങൾ വിഭജിക്കുന്ന ഭഗൻ ബലവും സഹായവും സഹിതം വരട്ടെ; വിശാലഗാമിയായ അദിതി എന്റെ ഹവം കേട്ട്, നമ്മെക്കായി അഖണ്ഡസ്വാതന്ത്ര്യത്തിന്റെ പാത തുറക്കട്ടെ.

Word by Word

• उत: and, also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• त्ये: those (they)
• त्ये: Kartā
• Type: Pronoun (demonstrative)
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: of us, our
• नः: सम्बन्ध (genitival) / Sampradāna (contextual: for us)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• पर्वतासः: mountains
• पर्वतासः: Kartā
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)

• सुशस्तयः: well-praised / having good praises
• सुशस्तयः: Kartā (appositional to पर्वतासः / or predicative attribute)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: सु-शस्ति (प्रातिपदिक; ‘good praise’)

• सुदीतयः: bright, well-luminous
• सुदीतयः: Kartā (appositional)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: सु-दीत (प्रातिपदिक; ‘well-shining/bright’)

• नद्यः: rivers
• नद्यः: Kartā
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)

• त्रामणे: for protection
• त्रामणे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: त्रा (धातु) → त्रामण (प्रातिपदिक ‘protection’)

• भुवन्: may they be / may they become
• भुवन्: —
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• भगः: Bhaga (the distributor, a Āditya)
• भगः: Kartā
• Type: Noun (deity-name)
• Root: भग (प्रातिपदिक)

• विभक्ता: the distributor, apportioner
• विभक्ता: Kartā (apposition to भगः)
• Type: Agent noun (participle-like)
• Root: वि-भज् (धातु) → विभक्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• शवसा: with strength, by might
• शवसा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: शवस् (प्रातिपदिक)

• अवसा: with help, with aid
• अवसा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: अवस् (प्रातिपदिक; ‘help, favor’)

• गमत्: may he come
• गमत्: —
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)

• उरुव्यचाः: wide-extending, far-reaching
• उरुव्यचाः: Kartā (as qualifier)
• Type: Adjective
• Root: उरु-व्यचस् (प्रातिपदिक; ‘wide-reaching’)

• अदितिः: Aditi
• अदितिः: Kartā
• Type: Noun (deity-name)
• Root: अदिति (प्रातिपदिक; देवी)

• श्रोतु: may (she) hear
• श्रोतु: —
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)

• मे: my
• मे: सम्बन्ध (genitival)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• हवम्: invocation, call
• हवम्: Karma
• Type: Noun
• Root: हव (प्रातिपदिक; ‘invocation/call’)