Rig Veda 5.34.1 — Mandala 5, Sukta 34, Mantra 1
Sukta 5.34
Rishi: Atri (Ātreya tradition; Mandala 5 is predominantly attributed to the Atris)
Devata: Indra (with ritual actions of Soma pressing; Indra as brahma-vāhas, bearer of the Word)
Chandas: Trishtubh (likely; RV 5.34 is predominantly Triṣṭubh)
Samhita Patha (Devanagari)
अजातशत्रुमजरा स्वर्वत्यनु स्वधामिता दस्ममीयते । सुनोतन पचत ब्रह्मवाहसे पुरुष्टुताय प्रतरं दधातन ॥
Transliteration
ajā́taśatrum ajárā́ svàrvaty ánu svadhā́m itā́ dasmáṃ ī́yate | sunótana pácata bráhmavāhase puruṣṭutā́ya prataráṃ dadhātana ||
Translation
സ്വധാ (സ്വ-നിയമം)യുടെ പാത പിന്തുടരുക; ഹേ അജരാ, സ്വർവതീ—സ്വർഗീയ പ്രകാശസമ്പന്നമായ ശക്തിയേ, ‘അജാതശത്രു’ എന്നു വിളിക്കപ്പെടുന്ന അത്ഭുത-കർതാവായ (ദസ്മ) അവനിലേക്കു മുന്നേറുക. സോമം പിഴിഞ്ഞു, പാകമാക്കുക; ബ്രഹ്മവാഹസനായി—വാക്ക്/ബ്രഹ്മം വഹിക്കുന്ന, പുരുഷ്ടുതനായ—അവനു കൂടുതൽ വേഗമുള്ള അഗ്രപ്രേരണ സ്ഥാപിക്കുവിൻ.
Word by Word
अजातशत्रुम्the one whose enemies are unborn / unconquered (epithet)
अजातशत्रुम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootअजात-शत्रु (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि) < √जन् (जायते) + शत्रु
अजराःunaging (ones)
अजराः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootअ-जर (प्रातिपदिक)
स्वर्वतीheavenly / possessing light (svàr)
स्वर्वती:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootस्वर्-वती (प्रातिपदिक; स्त्री)
अनुalong, after, according to
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु
स्वधाम्(one’s) own power/ordinance; स्वधा
स्वधाम्:
कर्म
TypeNoun
Rootस्वधा (प्रातिपदिक)
इताःgone/come; having proceeded
इताः:
कर्तृ
TypeParticiple (past passive) used adjectivally
Root√इ (इण्) → इत (कृदन्त, क्त) अथवा √या (यात) वैदिक-प्रयोगे; यहाँ ‘इता’ = ‘गता/प्राप्ता’
दस्मम्wondrous, mighty (one)
दस्मम्:
कर्म
TypeAdjective (epithet)
Rootदस्म (प्रातिपदिक)
ईयतेgoes, advances, hastens
ईयते:
कर्तृ
TypeVerb
Root√इ (इण्) + य (यङ्/य-प्रत्यय; वैदिक) → ईयते
सुनोतनpress (the Soma)
सुनोतन:
कर्तृ
TypeVerb
Root√सु (सुनोति) / √सू (प्रसव) — वैदिक ‘सुनोतन’ = ‘सुनुत’ (आज्ञार्थ) + -न (प्रगृह्य/वैदिक)
पचतcook, prepare
पचत:
कर्तृ
TypeVerb
Root√पच्
ब्रह्मवाहसेto the bearer of sacred formulation (brahman)
ब्रह्मवाहसे:
सम्प्रदान
TypeNoun (epithet in dative)
Rootब्रह्म-वाहस् (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/तत्पुरुष) < ब्रह्मन् + √वह्
पुरुष्टुतायto the much-praised one
पुरुष्टुताय:
सम्प्रदान
TypeAdjective/Noun (epithet)
Rootपुरु-स्तुत (प्रातिपदिक) < पुरु + √स्तु
प्रतरम्more forward / further; better (as an adverbial accusative)
प्रतरम्:
कर्म
TypeAdjective (comparative)
Rootप्र-तर (प्रातिपदिक; तुलनात्मक)
दधातनplace, bestow, set
दधातन:
कर्तृ
TypeVerb
Root√धा (दधाति)
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.