Rig Veda 5.15.4 — Mandala 5, Sukta 15, Mantra 4
Sukta 5.15
Devata: Agni
Samhita Patha (Devanagari)
मातेव यद्भरसे पप्रथानो जनंजनं धायसे चक्षसे च । वयोवयो जरसे यद्दधानः परि त्मना विषुरूपो जिगासि ॥
Transliteration
mātéva yád bharase paprathānáḥ jánaṃ-janaṃ dhā́yase cákṣase ca | váyo-vayo járase yád dádhānaḥ pári tmánā víṣu-rūpo jigāsi ||
Translation
മാതാവുപോലെ, നീ ഭാരം വഹിച്ച് നിന്നെ വിപുലമാക്കുമ്പോൾ, ജനജനത്തെ പോഷിപ്പിക്കുകയും ദൃഷ്ടി നൽകുകയും ചെയ്യുന്നു. സത്തയുടെ വളർച്ചയ്ക്കായി ശക്തിക്ക് മേൽ ശക്തി ധരിച്ചു, നീ നിന്റെ സ്വയംകൊണ്ട് എല്ലായിടത്തും സഞ്ചരിക്കുന്നു—വിവിധ രൂപങ്ങൾ ധരിച്ച്.
Word by Word
मातेवlike a mother
मातेव:
Kartā (उपमान-कर्तृभावे) / विशेषण-उपमानम्
TypeNoun + Indeclinable
Rootमातृ (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय)
यत्when/that (in that)
यत्:
Adhikaraṇa (हेतु/सम्बन्ध-निर्देशः) / सम्बन्धक
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
भरसेyou bear / you carry
भरसे:
(क्रिया) — कर्ता: त्वम् (अग्ने)
TypeVerb
Root√भृ (भरणे)
पप्रथानःhaving spread/expanded
पप्रथानः:
Kartā (विशेषणरूपेण कर्तुः—अग्नेः)
TypeVerb (Participle)
Root√प्रथ् (विस्तारे) / प्रथ (धातु)
जनम्people / a folk
जनम्:
Karma
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
जनम्each people
जनम्:
Karma (वितरणार्थे)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
धायसेyou sustain / you support
धायसे:
(क्रिया) — कर्ता: त्वम्
TypeVerb
Root√धा (धारणे/स्थापने) / (वेद. ‘धाय’ = पोषण/स्थापन)
चक्षसेyou see / you look upon
चक्षसे:
(क्रिया) — कर्ता: त्वम्
TypeVerb
Root√चक्ष् (दर्शने)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
वयःvigor / strength
वयः:
Karma
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
वयःvigor (each kind)
वयः:
Karma (वितरणार्थे)
TypeNoun
Rootवयस् (प्रातिपदिक)
जरसेfor old age / for lasting endurance
जरसे:
Sampradāna (प्रयोजन/लाभार्थे)
TypeNoun
Rootजरस् (प्रातिपदिक)
यत्that which / when
यत्:
Adhikaraṇa/सम्बन्धक
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
दधानःplacing / bestowing
दधानः:
Kartā (अग्नेः विशेषणम्)
TypeVerb (Participle)
Root√धा (धारणे)
परिaround
परि:
Adhikaraṇa (परिसर-निर्देशः)
TypeIndeclinable
Rootपरि (उपसर्ग/अव्यय)
त्मनाby yourself / with your own self
त्मना:
Karaṇa (स्वयमेव/आत्मना)
TypeNoun
Rootत्मन् (प्रातिपदिक; ‘स्व’/आत्मन्-भावः)
विषुरूपःof varied forms
विषुरूपः:
Kartā (अग्नेः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविषु (अव्यय/उपसर्गार्थ ‘विभिन्न’) + रूप (प्रातिपदिक)
जिगासिyou desire to go / you seek to approach
जिगासि:
(क्रिया) — कर्ता: त्वम्
TypeVerb
Root√गम् (गत्यर्थे) with desiderative stem √गम् → जिगास-
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.