Rig Veda 5.1.12 — Mandala 5, Sukta 1, Mantra 12

Sukta 5.1

Rishi: Vasiṣṭha (traditional for RV 5.1)

Devata: Agni

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अवोचाम कवये मेध्याय वचो वन्दारु वृषभाय वृष्णे । गविष्ठिरो नमसा स्तोममग्नौ दिवीव रुक्ममुरुव्यञ्चमश्रेत् ॥

Transliteration

ávocāma kaváye medhyā́ya vácō vandā́ru vṛṣabhā́ya vṛ́ṣṇe | gáviṣṭhiro námasā stómaṃ agnáu divī́va rukmám uruvyáñcam aśret ||

Translation

യജ്ഞയോഗ്യനായ മേധാവിയായ കവിയോടും—വൃഷഭനായ ബലവാനായ വൃഷ്ണനോടും—ഞങ്ങൾ വന്ദനവചനം ഉച്ചരിച്ചു. നമസ്കാരത്തോടെ അർപ്പിച്ച സ്തോത്രം അഗ്നിയിൽ സ്ഥാപിതമാകുന്നു; ദ്യൗവിൽ എല്ലാടവും വ്യാപിക്കുന്ന സ്വർണ്ണപ്രകാശംപോലെ അത് ദീപ്തരൂപമായി തെളിഞ്ഞ് ആത്മാവിന്റെ വിശാലതയെ വികസിപ്പിക്കുന്നു.

Word by Word

• अवोचाम: we spoke / we have uttered
• अवोचाम: Kartā
• Type: Verb
• Root: वच् (वद्) धातु

• कवये: to the sage/poet
• कवये: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• मेध्याय: to the worthy/pure (one)
• मेध्याय: Sampradāna
• Type: Adjective
• Root: मेध्य (प्रातिपदिक)

• वचः: speech, utterance
• वचः: Karma
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)

• वन्दारु: praiseful, laudatory
• वन्दारु: Karma
• Type: Adjective
• Root: वन्दारु (प्रातिपदिक)

• वृषभाय: to the bull (mighty one)
• वृषभाय: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: वृषभ (प्रातिपदिक)

• वृष्णे: to the strong one
• वृष्णे: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)

• गविष्ठिरः: most eager for cows/booty (best winner)
• गविष्ठिरः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: गविष्ठिर (प्रातिपदिक; superlative)

• नमसा: with reverence, by homage
• नमसा: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)

• स्तोमम्: hymn of praise
• स्तोमम्: Karma
• Type: Noun
• Root: स्तोम (प्रातिपदिक)

• अग्नौ: in/unto Agni
• अग्नौ: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• दिवीव: as if in heaven / heaven-like
• दिवीव: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: दिव् (प्रातिपदिक) + इव (अव्यय)

• रुक्मम्: golden ornament; shining (gold)
• रुक्मम्: Karma
• Type: Noun
• Root: रुक्म (प्रातिपदिक)

• उरुव्यञ्चम्: far-reaching, widely extending
• उरुव्यञ्चम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: उरुव्यञ्च (प्रातिपदिक)

• अश्रेत्: has leaned/attached; has come to rest (shone forth/settled)
• अश्रेत्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: श्रि (धातु; Vedic aorist)