
Sukta 4.37
Vāmadeva Gautama (traditional attribution for Maṇḍala 4; hymn to the Rbhus/associated powers)
Triṣṭubh (probable for RV 4.37; 11-syllable cadence typical of the hymn)
ഈ സ്തുതിഗാനം വാജനും ഋഭുക്ഷണനും മുഖ്യമായ ഋഭുക്കളെ—യാഗത്തെ പുതുക്കിയും പരിപൂർണമാക്കിയും ചെയ്യുന്ന ദിവ്യ ശില്പികളെ—“ദേവമുഖ പഥങ്ങൾ” വഴി വരുവാൻ, മനുഷ്യകുലങ്ങളിൽ യജ്ഞത്തെ വീണ്ടും സ്ഥാപിക്കുവാൻ ക്ഷണിക്കുന്നു. അവർ റയി (സമൃദ്ധി, ധനം, ആത്മീയ പൂർണ്ണത)യും വിജയകരമായ വാജ (ജയശക്തി)യും കൊണ്ടുവരണമെന്നു പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു; അവരുടെ സഹായം ഇന്ദ്രന്റെ വീര്യത്തോടും അശ്വിനികളുടെ വേഗസഹായത്തോടും ബന്ധിപ്പിക്കുന്നു. ആകെ ലക്ഷ്യം കർമപുനർനവീകരണമാകുന്നു: ശുഭദിനങ്ങളിലൂടെ യജ്ഞം സുഗമമായി, ആനന്ദകരമായി, ഫലപ്രദമായി നടക്കേണ്ടതിന്.
Mantra 1
उप नो वाजा अध्वरमृभुक्षा देवा यात पथिभिर्देवयानैः । यथा यज्ञं मनुषो विक्ष्वासु दधिध्वे रण्वाः सुदिनेष्वह्नाम् ॥
ഹേ വാജകളേ, ഹേ ഋഭുക്ഷണകളേ, ഹേ ദേവന്മാരേ—ഞങ്ങളുടെ അധ്വര (യജ്ഞ)ത്തിലേക്ക് സമീപിക്കുവിൻ; ദേവയാന പഥങ്ങളിലൂടെ യാത്രചെയ്യുവിൻ. മനുഷ്യരുടെ വിക്ഷുക്കളിൽ (കുല-ജനങ്ങളിൽ) നിങ്ങൾ യജ്ഞത്തെ സ്ഥാപിച്ചതുപോലെ, ഞങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിലെ സുദിനങ്ങളിൽ അതിനെ വീണ്ടും—രമണീയമായി—സ്ഥാപിക്കുവിൻ.
Mantra 2
ते वो हृदे मनसे सन्तु यज्ञा जुष्टासो अद्य घृतनिर्णिजो गुः । प्र वः सुतासो हरयन्त पूर्णाः क्रत्वे दक्षाय हर्षयन्त पीताः ॥
ഈ യജ്ഞങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ ഹൃദയത്തിലും മനസ്സിലും വസിക്കട്ടെ—ഇന്ന് ഘൃത-നിർണിജ (ഘൃതത്താൽ ദീപ്തമായ) ആയി നിങ്ങൾക്ക് പ്രിയമായിരിക്കട്ടെ. നിങ്ങളുടെ വേണ്ടി സുത സോമധാരകൾ—പൂർണ്ണവും ഒഴുകി നിറയുന്നതുമായ—മുന്നോട്ട് പ്രവഹിക്കട്ടെ; ക്രതു (സങ്കൽപം)ക്കും ദക്ഷ (വിവേകശക്തി)ക്കും വേണ്ടി ഉത്സാഹത്തോടെ നീങ്ങട്ടെ; പാനം ചെയ്താൽ അവ അന്തർശക്തികളെ ആനന്ദിപ്പിക്കട്ടെ.
Mantra 3
त्र्युदायं देवहितं यथा वः स्तोमो वाजा ऋभुक्षणो ददे वः । जुह्वे मनुष्वदुपरासु विक्षु युष्मे सचा बृहद्दिवेषु सोमम् ॥
പുരാതന രീതിപോലെ, ദേവന്മാരിൽ സ്ഥാപിതമായ ത്രിവാര ഉയർത്തപ്പെട്ട സ്തോത്രം നിങ്ങള്ക്ക് നല്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു—ഹേ വാജന്മാരേ, ഹേ ഋഭുക്ഷണന്മാരേ. മനുഷ്യവിധിപോലെ ഞാൻ സോമം അർപ്പിക്കുന്നു—കുലങ്ങളുടെ ഉയർന്ന വാസസ്ഥലങ്ങളിൽ—നിങ്ങളോടൊപ്പം, മഹാദിവത്തിന്റെ വിശാല ദിനങ്ങളിൽ, മഹാസ്വർഗത്തിൽ.
Mantra 4
पीवोअश्वाः शुचद्रथा हि भूतायःशिप्रा वाजिनः सुनिष्काः । इन्द्रस्य सूनो शवसो नपातोऽनु वश्चेत्यग्रियं मदाय ॥
സമൃദ്ധ അശ്വങ്ങളോടും പ്രകാശമുള്ള രഥങ്ങളോടും കൂടിയവരായി നിങ്ങൾ ആയിരിക്കുന്നു—ഇരുമ്പുപോലുള്ള താടിയുള്ളവർ, ബലവാന്മാർ, മനോഹരമായ പ്രതിഫലം വഹിക്കുന്നവർ. ഇന്ദ്രന്റെ ശൗര്യത്തിന്റെ പുത്രന്മാരേ, ശക്തിയുടെ വംശജരേ, കർമ്മത്തിന്റെ ആനന്ദത്തിനായി അഗ്രഗണ്യമായ മദ (ഉല്ലാസം) നിങ്ങളുടെ പിന്നാലെ സഞ്ചരിക്കട്ടെ.
Mantra 5
ऋभुमृभुक्षणो रयिं वाजे वाजिन्तमं युजम् । इन्द्रस्वन्तं हवामहे सदासातममश्विनम् ॥
ഞങ്ങൾ ഋഭുവിനെയും ഋഭുക്ഷണനെയും ആഹ്വാനം ചെയ്യുന്നു—വാജ (വിജയബലം)ത്തിൽ റയി (സമൃദ്ധി) കൊണ്ടുവരുന്ന, ഏറ്റവും വിജയിയായ യുജ് (സഹചാരി). ഇന്ദ്രനാൽ പരിപൂർണ്ണൻ, സദാ ജയശീലൻ—അശ്വിനന്മാരെപ്പോലെ സഹായകൻ—അവനെയാണു ഞങ്ങൾ യജ്ഞത്തിൽ വിളിക്കുന്നത്.
Mantra 6
सेदृभवो यमवथ यूयमिन्द्रश्च मर्त्यम् । स धीभिरस्तु सनिता मेधसाता सो अर्वता ॥
ഹേ ഋഭുക്കളേ, ഹേ ഇന്ദ്രനേ, മർത്ത്യരിൽ നിങ്ങൾ ആരെ സംരക്ഷിക്കുന്നുവോ—അവൻ പ്രകാശിത ധികൾ (ധീഭിഃ) കൊണ്ടു വിജയിയായിരിക്കട്ടെ, മേധയുടെ പ്രകാശം ജയിക്കുന്നവനായിരിക്കട്ടെ; ഊർജത്തിന്റെ അശ്വം (അർവത്) കൊണ്ടു സിദ്ധി പ്രാപിക്കുന്നവനാകട്ടെ.
Mantra 7
वि नो वाजा ऋभुक्षणः पथश्चितन यष्टवे । अस्मभ्यं सूरयः स्तुता विश्वा आशास्तरीषणि ॥
ഹേ വാജകളേ, ഹേ ഋഭുക്ഷണാ, ഞങ്ങളുടെ യജ്ഞാർപ്പണത്തിനായി പാതകൾ വിശാലമാക്കി തുറക്കുക. ഹേ സൂരയഃ (ദർശന-ശക്തികളേ), ഞങ്ങളുടെ സ്തുതിയാൽ പ്രസന്നരായി, പ്രത്യാശയും സാധ്യതയും നിറഞ്ഞ എല്ലാ ദിശകളിലൂടെയും ഞങ്ങളെ കടത്തിവിടുക.
Mantra 8
तं नो वाजा ऋभुक्षण इन्द्र नासत्या रयिम् । समश्वं चर्षणिभ्य आ पुरु शस्त मघत्तये ॥
ഹേ വാജകളേ, ഹേ ഋഭുക്ഷണ—ഹേ ഇന്ദ്രാ, ഹേ നാസത്യന്മാരേ—ഞങ്ങൾക്കായി ആ റയി (സമൃദ്ധി) കൊണ്ടുവരിക; ജനങ്ങൾക്കായി അതിനെ ഊർജത്തിന്റെ അശ്വത്തോടു ചേർത്ത് ഏകീകരിക്കൂ. അതിനെ വിശാലമായി സ്തുതിക്കൂ, ഉദാരദാനത്തിന്റെ ശക്തി (മഘത്ത്വ) വളരുന്നതിനായി.
A direct summons: the Rbhus are asked to come near the adhvara (offering/rite) by the godward paths and reawaken the sacrifice for the worshippers.
The hymn develops their identity as bestowers of rayi and vāja and as powerful helpers, with resonances of Indra’s force and Aśvin-like swiftness.
The central ask intensifies: may the Rbhus bring together plenitude and the ‘steed’ of energy for the peoples—prosperity that is active, victorious, and widely shared.
It ends in expansive praise and a settling request that generosity and increase (maghattva) grow—i.e., that the renewed sacrifice yields sustained auspiciousness.
pathibhir devayānaiḥ
ऋभुमृभुक्षणो रयिं वाजे वाजिन्तमं युजम् । इन्द्रस्वन्तं हवामहे सदासातममश्विनम् ॥puru śasta
The Rbhus are divine craftsmen and renewing powers. In RV 4.37 they are called to perfect and re-energize the sacrifice and to bring prosperity and winning strength.
It asks the Rbhus to come by the godward paths, restore the yajña’s effective movement, and grant rayi (plenitude) along with vāja (victorious force) for the people.
The hymn links forms of divine help: Indra represents conquering power, and the Aśvins represent swift assistance. The Rbhus’ gifts of renewal and skill are invoked in harmony with these allied powers.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.