Rig Veda 4.18.13: Mandala 4, Sukta 18, Mantra 13

Sukta 4.18

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional for Mandala 4; continuation of 4.18 narrative)

Devata: Indra (narrative context) with śyena/madhu motif (delight/essence brought by a swift power)

Chandas: Trishtubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अवर्त्या शुन आन्त्राणि पेचे न देवेषु विविदे मर्डितारम् । अपश्यं जायाममहीयमानामधा मे श्येनो मध्वा जभार ॥

Transliteration

ávartyā śúna ā́ntrāṇi pece ná devéṣu vivide marḍitā́ram | ápaśyaṁ jāyā́m ámahīyamānām ádhā me śyenó mádhvā ā́ jabhāra ||

Translation

വിപത്തിൽ ഞാൻ നായയുടെ അന്തർത്രങ്ങൾ പാകം ചെയ്തു; ദേവന്മാരിൽ എന്നെ ശമിപ്പിച്ച് ശരിയാക്കുന്ന ഒരാളെയും ഞാൻ കണ്ടില്ല. എന്റെ ജായ മഹിമയിൽ നിന്ന് വഞ്ചിതയായി ക്ഷയിക്കുന്നതു ഞാൻ കണ്ടു; അപ്പോൾ എന്റെ വേണ്ടി ശ്യേനൻ മധുരമായ മധു കൊണ്ടുവന്നു.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अवर्त्या: by/with (a state of) not-turning back; unyieldingly
• अवर्त्या: करण
• Type: Adjective
• Root: अ-वर्त्य (वर्त् ‘वर्तने’ + यत्/य प्रत्यय; नञ्-पूर्वक) अथवा अवर्त्य- (प्रातिपदिक)

• शुनः: of the dog
• शुनः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: शुन् (प्रातिपदिक; ‘कुक्कुर/श्वन्’)

• आन्त्राणि: entrails, intestines
• आन्त्राणि: कर्म
• Type: Noun
• Root: आन्त्र (प्रातिपदिक)

• पेचे: I cooked
• पेचे: —
• Type: Verb
• Root: पच् (पचति)

• न: not
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध)

• देवेषु: among the gods
• देवेषु: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• विविदे: I found; I obtained
• विविदे: —
• Type: Verb
• Root: विद् (विद् ‘ज्ञाने/लाभे’; वि-उपसर्ग)

• मर्डितारम्: the afflicter/crusher (protector who wards off by crushing)
• मर्डितारम्: कर्म
• Type: Noun (agent) / Epithet
• Root: मर्डितृ (कृदन्त-प्रातिपदिक; मृद्/मर्द् ‘मर्दने’ → मर्डितृ ‘one who crushes/afflicts’)

• अपश्यम्: I saw
• अपश्यम्: —
• Type: Verb
• Root: दृश् (पश्यति) + अप-उपसर्ग

• जायाम्: (my) wife
• जायाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: जाया (प्रातिपदिक)

• अमहीयमानाम्: not being honored; being neglected
• अमहीयमानाम्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Participle (adjectival)
• Root: महि (धातु ‘पूजायाम्/महत्त्वे’) + यमान (शानच्) ; नञ्-पूर्वक: अ-महीयमान-

• अधा: then; thereafter
• अधा: —
• Type: Indeclinable
• Root: अधा (अव्यय)

• मे: to me / for me
• मे: सम्प्रदान/सम्बन्ध (प्रसङ्गानुसार)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• श्येनः: the falcon
• श्येनः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: श्येन (प्रातिपदिक)

• मध्वा: with honey/sweetness; with mead
• मध्वा: करण
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक)

• जभार: brought; bore
• जभार: —
• Type: Verb
• Root: भृ (भरणे) + ज- (रेडुप्लिकेशन)