Rig Veda 3.53.5: Mandala 3, Sukta 53, Mantra 5

Sukta 3.53

Rishi: Viśvāmitra (Kauśika)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

परा याहि मघवन्ना च याहीन्द्र भ्रातरुभयत्रा ते अर्थम् । यत्रा रथस्य बृहतो निधानं विमोचनं वाजिनो रासभस्य ॥

Transliteration

párā yāhi maghaván nā́ ca yāhī́ndra bhrātar ubháyatrā te ártham | yátrā rathásya bṛható nidhā́naṃ vimócanam vājíno rāsábhasya ||

Translation

ഹേ മഘവൻ ഇന്ദ്ര, മുന്നോട്ട് പോകുക; പിന്നെയും വരിക—ഹേ ഭ്രാതാവേ—ഈ ഇരുവിധ ഗതികളിലും തന്നെയാണ് നിന്റെ അർത്ഥം/ഉദ്ദേശ്യം: എവിടെയാണ് മഹത്തായ രഥത്തിന്റെ നിധാനം (സ്ഥാപനം) ഉള്ളത്, എവിടെയാണ് വാജിൻ (ബലവാഹകൻ) റാസഭ (ഗർദഭ)ന്റെ വിമോചനം—മോചനം—കാണപ്പെടുന്നത്.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• परा: away, forth
• परा: Adhikaraṇa (गतिद्योतकः) / क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: परा (उपसर्ग/निपात)

• याहि: go!
• याहि: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• मघवन्: O bountiful one (Indra)
• मघवन्: सम्बोधन (कर्तृ-सम्बोधन)
• Type: Noun (epithet)
• Root: मघवन् (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषणम्)

• न: and / also
• न: (समुच्चय/विकल्पसूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• च: and
• च: (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• याही: go!
• याही: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: या (धातु)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• भ्रातः: O brother
• भ्रातः: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)

• उभयत्र: in both ways/places, on both sides
• उभयत्र: Adhikaraṇa (देश/पक्ष-निर्देश) / क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: उभयत्र (अव्यय; उभय + त्र)

• ते: of you, your
• ते: सम्बन्ध (genitive) / अधिकार-सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अर्थम्: purpose, aim, object
• अर्थम्: Karma (प्राप्तव्य/गन्तव्य-विषयः) / उद्देश्य
• Type: Noun
• Root: अर्थ (प्रातिपदिक)

• यत्र: where
• यत्र: Adhikaraṇa (स्थानवाचक) / सम्बन्धसूचक
• Type: Indeclinable
• Root: यत्र (अव्यय)

• रथस्य: of the chariot
• रथस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• बृहतः: of the great/mighty
• बृहतः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Adjective
• Root: बृहन्त् (विशेषण-प्रातिपदिक)

• निधानम्: resting-place, deposit, setting-down
• निधानम्: Adhikaraṇa/कर्म-निर्देश (यत्र … निधानम्)
• Type: Noun
• Root: निधान (प्रातिपदिक; नि-धा से भाव/कर्म-नाम)

• विमोचनम्: release, unyoking
• विमोचनम्: Adhikaraṇa/कर्म-निर्देश (यत्र … विमोचनम्)
• Type: Noun
• Root: विमोचन (प्रातिपदिक; वि-मुच् से भाव/कर्म-नाम)

• वा: or
• वा: विकल्प (either/or)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (निपात)

• वाजिनः: of the swift one / of the racer
• वाजिनः: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वाजिन् (प्रातिपदिक)

• रासभस्य: of the ass (donkey)
• रासभस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: रासभ (प्रातिपदिक)