Rig Veda 3.26.1: Mandala 3, Sukta 26, Mantra 1

Sukta 3.26

Rishi: Viśvāmitra Gāthina / Kuśika lineage (self-referential: kuśikāsaḥ)

Devata: Agni Vaiśvānara

Chandas: Jagatī (likely; long pādas; requires metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

वैश्वानरं मनसाग्निं निचाय्या हविष्मन्तो अनुषत्यं स्वर्विदम् । सुदानुं देवं रथिरं वसूयवो गीर्भी रण्वं कुशिकासो हवामहे ॥

Transliteration

vaiśvānaráṁ manasā́gníṁ ni-cā́yyā haviṣmánto anu-ṣatyáṁ svàr-vidam | su-dā́nuṁ deváṁ rathiráṁ vasū́yavo gī́rbhī raṇváṁ kuśikā́so havāmahe ||

Translation

ഞങ്ങൾ ഹവിഷ്മന്തഃ—അർപ്പണധാരികൾ—മനസ്സാൽ വൈശ്വാനര അഗ്നിയെ നിചായ്യ (ധ്യാനത്തോടെ നിരീക്ഷിച്ച്) ആവാഹനം ചെയ്യുന്നു: ഗതിയുടെ ഋതത്തെ അനുഗമിക്കുന്നവൻ, സ്വർവിദ് (പ്രകാശലോകം കണ്ടെത്തുന്നവൻ). വസു—സമ്പത്ത്—ആഗ്രഹിക്കുന്ന കുശികർ ഗീർഭിഃ (പ്രേരിത വാണിയാൽ) സുദാനു ദേവനെ, രഥിര (യാത്രയിൽ വേഗവാൻ), രണ്വ (ആനന്ദകരൻ) എന്നവനെ ഹവാമഹേ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• वैश्वानरम्: Vaiśvānara (Agni), the universal one
• वैश्वानरम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वैश्वानर (प्रातिपदिक; विश्+वानर/नर-सम्बन्ध) विशेषतः अग्नि-नाम

• मनसा: with the mind
• मनसा: करण
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)

• अग्निम्: Agni
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• निचाय्य: having perceived/recognized
• निचाय्य: (क्रियाविशेषण; पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि + चि (धातु ‘चि’ = चिनोति/चेतयति; here ‘नि-चाय्य’ absolutive from causative/denominative sense ‘to observe/recognize’)

• हविष्मन्तः: possessing oblation (offerers)
• हविष्मन्तः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: हविष्मन्त् (प्रातिपदिक; हविस् + मन्त्)

• अनुषत्यम्: truly to be followed; faithful
• अनुषत्यम्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: अनुषत्य (प्रातिपदिक; अनु + सत्य)

• स्वर्विदम्: finder/knower of heaven (light)
• स्वर्विदम्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: स्वर्विद् (प्रातिपदिक; स्वर् ‘स्वर्ग/प्रकाश’ + विद् ‘जानाति/विन्दति’)

• सुदानुम्: very bountiful
• सुदानुम्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: सुदानु (प्रातिपदिक; सु + दानु ‘दान/उदारता’)

• देवम्: the god
• देवम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• रथिरम्: chariot-borne; having a chariot
• रथिरम्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: रथिर (प्रातिपदिक; रथ-सम्बन्धी/रथवान्)

• वसूयवः: seekers of wealth
• वसूयवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: वसूयु (प्रातिपदिक; वसु ‘धन’ + ईयु/यु ‘इच्छति/याति’ → ‘वसु-इच्छु’)

• गीर्भिः: with hymns/voices
• गीर्भिः: करण
• Type: Noun
• Root: गिर् (प्रातिपदिक)

• रण्वम्: delighting; charming
• रण्वम्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: रण्व (प्रातिपदिक)

• कुशिकासः: the Kuśikas (clan of seers)
• कुशिकासः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: कुशिक (प्रातिपदिक; कुशिक-वंश/गोत्र-नाम)

• हवामहे: we invoke/call
• हवामहे: (मुख्यक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ह्वे (ह्वयति/आह्वयति) आत्मनेपद