Rig Veda 3.18.2: Mandala 3, Sukta 18, Mantra 2

Sukta 3.18

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Agni

Chandas: Tr̥ṣṭubh (likely)

Samhita Patha (Devanagari)

तपो ष्वग्ने अन्तराँ अमित्रान्तपा शंसमररुषः परस्य । तपो वसो चिकितानो अचित्तान्वि ते तिष्ठन्तामजरा अयासः ॥

Transliteration

tápo ṣv agne ántarāṃ amítrān tápā śáṃsam araruṣáḥ párasya | tápo vaso cikitānáḥ acíttān ví te tiṣṭhantām ajárā ayā́saḥ ||

Translation

ഹേ അഗ്നേ, നിന്റെ താപത്തോടെ ഉള്ളിലെ അമിത്രന്മാരെ ദഹിപ്പിക്ക; ഞങ്ങളോടു വിരോധമായി കോപിക്കുന്ന പരശത്രുവിന്റെ ശംസ (ദുഷ്ടപ്രഖ്യാപനം/നിന്ദ)യും ദഹിപ്പിക്ക. ഹേ വസു, ദർശനത്തിൽ ചൈതന്യമുള്ളവനേ, അചിത്തവും അപ്രകാശവുമായ ശക്തികൾക്കെതിരെ നിന്റെ അജര, അയായസ് (അഥകാത്ത) അഗ്നികൾ ഉറച്ചു നിന്നു തെളിയട്ടെ.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• तपः: heat; burning power; austerity (as a force)
• तपः: Karma
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)

• सु: well; thoroughly
• सु: —
• Type: Indeclinable
• Root: सु (उपसर्ग/निपात)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• अन्तरान्: those within; internal (ones)
• अन्तरान्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)

• अमित्रान्: enemies
• अमित्रान्: Karma
• Type: Noun
• Root: अमित्र (प्रातिपदिक)

• तप: burn! scorch!
• तप: —
• Type: Verb
• Root: तप् (धातु)

• शंसम्: praise; laudation (utterance)
• शंसम्: Karma
• Type: Noun
• Root: शंस (प्रातिपदिक)

• अररुषः: of the raging one; of the furious (foe)
• अररुषः: सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: अररुष (प्रातिपदिक; √रुष्/रुष् ‘to rage, be angry’ से व्युत्पन्न)

• परस्य: of the other; of the distant/hostile one
• परस्य: सम्बन्ध
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)

• तपः: burning power; heat
• तपः: Karma
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)

• वसो: O good one; O benefactor
• वसो: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• चिकितानः: knowing; discerning
• चिकितानः: Kartā
• Type: Participle (Adjective)
• Root: √चित् (धातु) → चिकित्स्/चिकित् (परिपूर्ण/इच्छार्थ-प्रयोग; ‘to perceive, be aware’); कृदन्त-प्रातिपदिक

• अचित्तान्: unthinking; senseless (ones)
• अचित्तान्: Karma
• Type: Adjective
• Root: अचित्त (प्रातिपदिक; a- + चित्त)

• वि: apart; asunder; in various directions
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/निपात)

• ते: of you; your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तिष्ठन्ताम्: let them stand; let them remain
• तिष्ठन्ताम्: —
• Type: Verb
• Root: √स्था (धातु)

• अजराः: unaging; undecaying
• अजराः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: अजर (प्रातिपदिक; a- + जर ‘aging’)

• अयासः: unwearied; tireless
• अयासः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: अयास (प्रातिपदिक; a- + यास/यास ‘weariness, toil’)