Rig Veda 2.37.6 — Mandala 2, Sukta 37, Mantra 6

Sukta 2.37

Rishi: Gṛtsamada (traditional attribution for this portion of Mandala 2)

Devata: Agni (as hotṛ/mediator invoking all gods)

Chandas: Trishtubh

Samhita Patha (Devanagari)

जोष्यग्ने समिधं जोष्याहुतिं जोषि ब्रह्म जन्यं जोषि सुष्टुतिम् । विश्वेभिर्विश्वाँ ऋतुना वसो मह उशन्देवाँ उशतः पायया हविः ॥

Transliteration

jóṣy agne samídhaṃ jóṣy āhútiṃ jóṣi bráhma jányam jóṣi su-stutím | víśvebhir víśvāṃ ṛtúnā vaso iti máha uśán devā́n uśatáḥ pāyaya havíḥ ||

Translation

ഹേ അഗ്നേ, സമിധിൽ ആനന്ദിക്ക; ആഹുതിയിൽ ആനന്ദിക്ക; നമ്മുടെ അസ്തിത്വത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച ബ്രഹ്മം (മന്ത്രവാണി)യിൽ ആനന്ദിക്ക; സുസംഘടിതമായ സ്തുതിയിൽ ആനന്ദിക്ക. ഹേ മഹാവസു, ഋതത്തിന്റെ താളത്തിൽ സർവദേവന്മാരോടൊപ്പം—ആഗ്രഹിക്കുന്ന ദേവന്മാരെ നീ ആഗ്രഹിക്ക, അവരെ ഹവിസ്സ് പാനം ചെയ്യിപ്പിക്ക.

Word by Word

• जोषि: be pleased / accept!
• जोषि: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: जुष् (सेवने/तोषणे)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन (आह्वान)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• समिधम्: the kindling-stick / fuel
• समिधम्: कर्म (यत् जुष्यते)
• Type: Noun
• Root: समिध् (प्रातिपदिक; सम्+इध् ‘to kindle’)

• जोषि: be pleased / accept!
• जोषि: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: जुष्

• आहुतिम्: the oblation
• आहुतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: आहुति (प्रातिपदिक; आ+हु ‘to pour/offer’)

• जोषि: be pleased / accept!
• जोषि: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: जुष्

• ब्रह्म: the sacred formulation / prayer
• ब्रह्म: कर्म
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)

• जन्यम्: human-born / of men
• जन्यम्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: जन्य (प्रातिपदिक; जन ‘to be born’ → ‘belonging to men/produced’)

• जोषि: be pleased / accept!
• जोषि: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: जुष्

• सुष्टुतिम्: the well-uttered praise
• सुष्टुतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सु-स्तुति (प्रातिपदिक; सु + स्तुति ‘praise’)

• विश्वेभिः: with all (the gods)
• विश्वेभिः: सह/करण (सहचर्येण ‘with all…’)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• विश्वान्: all
• विश्वान्: कर्म (येषां प्रति/येषान्…)
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• ऋतुना: by the right season/order (ṛtu)
• ऋतुना: करण (means: ‘by/according to ṛtu’)
• Type: Noun
• Root: ऋतु (प्रातिपदिक)

• वसो: O Vasu (good one/wealth-giver)
• वसो: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• महे: to/for the great (one)
• महे: सम्प्रदान (for/to the great one)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• उशन्: desiring / eager
• उशन्: कर्ता (desiring one = Agni)
• Type: Kṛdanta (present participle)
• Root: वश्/उश् (इच्छायाम्; Vedic ‘uśán’ = ‘wishing/desiring’)

• देवान्: the gods
• देवान्: कर्म (whom to lead/satisfy)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• उशतः: desiring / eager
• उशतः: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Kṛdanta (present participle)
• Root: वश्/उश् (इच्छायाम्; ‘uśat’)

• पायय: cause to drink / refresh / satisfy
• पायय: (क्रिया) —
• Type: Verb
• Root: पा (पाने/पोषणे; causative stem पायय-)

• हविः: the oblation (offering)
• हविः: कर्म (that by which they are satisfied)
• Type: Noun
• Root: हविस् (प्रातिपदिक)